Tandemfahren
Hallo allemaal,
In een versleten boekje ("Die Ilford Negativtechnik" van Jost Marchesi, 1981) heb ik het volgende gevonden:
Om de gevoeligheid met 3 tot 4 DIN te verhogen, wordt aangeraden de film vóór het ontwikkelen 6 minuten in een "oxidatiemiddelbad" te dompelen.
Dit moet worden gemaakt van telkens 5 g kaliummetabisulfiet en natriumsulfiet sicc.
Afgezien van het feit dat kaliummetabisulfiet eigenlijk een reductiemiddel is (klopt dat?), wat moeten we hiervan denken?
Voordat ik er nu zomaar op los ga testen...
Als alternatief/aanvulling zou ik voor de volgende keer overwegen om de hele film met flits voor te belichten (dat lukt me alleen voor KB, een 120'er opnieuw oprollen gaat mijn vingerzetting te boven), al was het maar om de gradatie bij versterkte ontwikkeling enigszins te beïnvloeden.
De achtergrond is een ietwat paniekerige poging om bandfoto's te maken – te laat gehoord over het concert en toen nog maar 2 rolletjes Delta 3200 in de koffer gevonden.
Geen tijd, geen materiaal om in te schieten. Dus belichting op goed geluk: gezicht op Zone V bij ISO1600. Alles f/4, 1/90 sec. ahem.
Eén foto is in ATM49 1+1, 25€ relatief veelbelovend geworden, maar ze mogen wel wat zachter en dichter worden.
Zou een andere ontwikkelaar (Promicrol, Microphen...) misschien nog beter zijn wat betreft het benutten van de gevoeligheid? Hoewel ATM49 in dat opzicht al goed is.
De korrel mag, maar niet zo vaag.
Zie ik het goed dat een hogere temperatuur bij ATM49 eerder een vlakkere gradatie oplevert?
Pfff, veel vragen!
Als er bij de overige 60 opnames iets toonwaardigs bij zit, zal ik eens proberen te scannen. Wie Adam Bomb nog niet heeft gezien, kan beter nog even wachten met het overlijden...
Spannende groeten
Frank
StefanCaspari
Hallo,
In een versleten boekje ("Die Ilford Negativtechnik" van Jost Marchesi, 1981) heb ik het volgende gevonden:
Om de gevoeligheid met 3 tot 4 DIN te verhogen, wordt aangeraden de film vóór het ontwikkelen 6 minuten in een "oxidatiemiddelbad" te dompelen.
Dit moet worden gemaakt van telkens 5 g kaliummetabisulfiet en natriumsulfiet sicc.
Afgezien van het feit dat kaliummetabisulfiet eigenlijk een reductiemiddel is (klopt dat?), wat moeten we hiervan denken?
Voordat ik er nu zomaar op los ga testen...
Als alternatief/aanvulling zou ik voor de volgende keer overwegen om de hele film met flits voor te belichten (ik krijg dat alleen voor KB voor elkaar, een 120-rol opnieuw oprollen gaat mijn vingerzetting te boven), al was het maar om de gradatie bij versterkte ontwikkeling enigszins te beïnvloeden.
De achtergrond is een ietwat paniekerige poging om bandfoto's te maken – te laat gehoord over het concert en toen nog maar 2 rolletjes Delta 3200 in de koffer gevonden.
Geen tijd, geen materiaal om in te schieten. Dus belichting op goed geluk: gezicht op Zone V bij ISO1600. Alles f/4, 1/90 sec. ahem.
Eén foto is in ATM49 1+1, 25€ relatief veelbelovend geworden, maar ze mogen wel wat zachter en dichter worden.
Zou een andere ontwikkelaar (Promicrol, Microphen...) misschien nog beter zijn wat betreft het benutten van de gevoeligheid? Hoewel ATM49 in dat opzicht al goed is.
De korrel mag, maar niet zo vaag.
Zie ik het goed dat een hogere temperatuur bij ATM49 eerder een vlakkere gradatie oplevert?
Pfff, veel vragen!
Als er bij de overige 60 opnames iets toonwaardigs bij zit, probeer ik ze eens te scannen. Wie Adam Bomb nog niet heeft gezien, kan beter nog even wachten met het overlijden...
Spannende groeten
Frank
Hallo Frank!
De negatieve beelden worden bij deze instellingen altijd 'gekweld' – het resultaat zal dat in zoverre ook altijd laten zien.
Ik zou het eens met emofin proberen (tweebad), met een onestep-ontwikkelaar krijg je bij een verhoging van de gevoeligheid meestal gradatieproblemen.
Hartelijke groeten: Stefan
Tandemfahren
Hallo,
De Emofin-test heb ik al achter de rug. De gevoeligheid (Zone 1) ligt bij een magere 500 ASA met de Delta 3200 en de curve is sterk S-vormig, wat me helemaal niet bevalt.
De behaalde resultaten waren nogal teleurstellend.
Tot nu toe heb ik met de ATM49 altijd een mooi recht verloop tot zone X gekregen (APX100 + 400, Foma400), wat me bij een juiste belichting vaker voldoening geeft dan oncontroleerbare noodlandingen op de voet of schouder van een S-curve, die ik al niet leuk vind als ik er eenmaal in terechtkom.
(Toch kan men er natuurlijk geweldige resultaten mee behalen)
Het basisidee is, zoals gezegd, om met voorbelichting en/of chemische voorbehandeling juist de afvlakking te compenseren die de (helaas onvermijdelijke) geforceerde ontwikkeling veroorzaakt. Oom Ansel beschreef de gradatievervorming al via voorbelichting.
Franz, hoe zit het? Kaliummetabisulfiet, wat vind jij ervan?
Groeten
Frank
cfb_de
Daar heb ik nu geen zin in. De fotoboeken zitten nog in verhuisdozen.
Met vriendelijke groeten,
Franz
Tandemfahren
Wat-wat-wat... ik dacht altijd dat je een boek over fotochemie was? - en weg...
piu58
Astronomen houden zich al bezig met zogenaamde hypersensibilisatie sinds de tijd dat ze nog met film werkten. Meestal werd de film bij hoge temperaturen in een waterstofatmosfeer behandeld. Voor zover ik weet, was dit alleen de moeite waard bij weinig gevoelige films; documentaires waren bijzonder populair.
Chemische gevoeligheidsverhoging gaat gepaard met kwik. Je moet de film op de spiraal leggen, een oude thermometer breken en een beetje kwik in het blikje doen. Laat het daar een week staan. Het kwik moet na gebruik onder water worden bewaard. Je kunt het voor de volgende keer overgieten en met keukenpapier afdrogen.
StefanCaspari
Astronomen hielden zich al bezig met zogenaamde hypersensibilisatie toen ze nog met film werkten. Meestal werd de film bij hoge temperaturen in een waterstofatmosfeer behandeld. Voor zover ik weet, was dit alleen de moeite waard bij weinig gevoelige films; documentaires waren bijzonder populair.
Chemische gevoeligheidsverhoging gaat gepaard met kwik. Je moet de film op de spiraal leggen, een oude thermometer breken en een beetje kwik in het blikje doen. Laat het daar een week staan. Het kwik moet na gebruik onder water worden gelegd. Je kunt het voor de volgende keer decanteren en met keukenpapier afdrogen.
Lekker hoor!
Heb je ooit kwik met keukenpapier 'afgedroogd'?
Verbaasde groeten uit München: Stefan
StefanCaspari
Astronomen hielden zich al bezig met zogenaamde hypersensibilisatie toen ze nog met film werkten. Meestal werd de film bij hoge temperaturen in een waterstofatmosfeer behandeld. Voor zover ik weet, was dit alleen de moeite waard bij weinig gevoelige films; documentaires waren bijzonder populair.
Chemische gevoeligheidsverhoging gaat gepaard met kwik. Je moet de film op de spiraal leggen, een oude thermometer breken en een beetje kwik in het blikje doen. Laat het daar een week staan. Het kwik moet na gebruik onder water worden gelegd. Je kunt het voor de volgende keer decanteren en met keukenpapier afdrogen.
Nogmaals, even serieus:
Dat meen je toch niet serieus!
Kwik is een van de meest agressieve en complexe elementen die er bestaan, en bovendien heel, heel giftig!!
Bovendien is het een metaal dat bij kamertemperatuur verdampt (dat zou ook het effect in de ontwikkelbus moeten veroorzaken).
Of dat werkt, met de 'belichting' door kwik, valt nog te bezien (zonder voldoende tests is zoiets sowieso een loterij) –
in ieder geval is het volkomen idioot om zo'n chemische tijdbom te activeren, alleen maar omdat een 'collega' slecht georganiseerd was en niet het juiste materiaal in de benodigde hoeveelheid op voorraad had!
Kwik veroorzaakt kanker, kanker en nog eens kanker, hersenbeschadiging, schade aan het erfelijk materiaal – geen enkele bandfoto is dat waard!
Groeten, Stefan
StefanCaspari
Hallo Frank!
Om hier niet alleen maar te ‘zeuren’, hier een tip.
Gevonden in ‘Marchesi – Photokollegium deel 1, uitgave 1981, pagina 59, punt: 3.12.1.h) Gevoeligheidverhogende oppervlakteontwikkelaars (recept volgt) en de vermelding van Microphen, Neofin, Baumann Acufine, Paterson Acuspeed.
Verder over het onderwerp kwik in hetzelfde boek: pagina 69, punt 3.16 Kwikchlorideversterkers
Kort de vergelijking: Voor het oxidatieproces: negatiefzilver + kwikchloride + kaliumbromide
= zilver-kwikbromide + kaliumchloride
Voor het reductieproces: zilver-kwikbromide + natriumsulfiet + water
= kwik + zilver + natriumsulfaat + broomwaterstofzuur.
Zoals je kunt zien, is de kwikversterker een behoorlijk giftige aangelegenheid, vooral omdat je niet onder een afzuigkap werkt en de kwikdampen vrij kunnen ontsnappen en zich kunnen afzetten waar ze maar willen, ook in je longen!
Als je wilt, stuur me dan je e-mailadres, dan kan ik je kopieën van de recepten en de volledige tekst toesturen.
Met vriendelijke groeten: Stefan
KlausWehner
Hoi Stefan,
Ik heb jaren geleden chemische latentisering getest: geen meetbaar effect! (Maar het kan ook geen kwaad).
Latente voorbelichting zou naar mijn mening iets meer kans van slagen hebben. Het lastige is: de juiste dosering.
De basisnevel neemt toe, het contrast neemt af. (Dat kun je weer compenseren door een forcering). Gebruik in geen geval te veel licht!
Persoonlijk vind ik de Delta 3200 geen geschikte film. Momenteel vergelijk ik de Delta 3200 met de Neopan 1600 in mijn lab.
De Neopan heeft de hogere gevoeligheid en daarbij een betere beeldkwaliteit. De effectieve gevoeligheid van de Delta 3200 ligt tussen 400 en 800 ASA.
Emofin en A49 raad ik eigenlijk niet aan vanwege de problematische ingrediënten. Maar als je A49 toch al bij de hand hebt, is het de moeite waard om het te proberen.
Verwacht geen echt optimale resultaten – eigenlijk gaat het alleen nog maar om schadebeperking.
Als je heel veel tijd hebt, zou ik je eventueel (…) een zelfgemaakt mengsel voor geforceerde ontwikkeling kunnen laten testen.
Groeten
Klaus
Tandemfahren
Hallo allemaal!
@Stefan+Uwe: Ga niet met elkaar in discussie. Ik wil geen kwik in huis, niet in vloeibare vorm, niet als zout, zelfs niet als tekst!
Toch bedankt voor de verhelderende discussie...
@Klaus: Ik had die Delta toevallig in huis en nu heb ik er nog een paar bijbesteld om hem achteraf te testen, zodat ik mijn schatjes kan tillen.
Bovendien is hij verkrijgbaar in 120.
Ik kan je gevoeligheidsmeting bevestigen (in Emofin, zie mijn 2e bericht). Vrij mager.
Je mislukte pogingen tot latensificatie: met welke film en welk recept heb je daar geëxperimenteerd?
Het kleine stukje film dat zo half goed is geworden, heeft in A49 gelegen.
Even kort over het hypersensibiliseren van de astrofotografen: het "hypen" met waterstof verhoogt de gevoeligheid niet echt. Het elimineert het Schwarzschild-effect.
Dat betekent in de astrofotografie natuurlijk enorm verkorte sluitertijden, maar het helpt mij nu niet.
Zeg eens Klaus, aangezien je zo gul (bedankt!) hebt aangeboden om een speciale aanpak te testen: ben je toevallig niet die SW-dia-Wehner wiens laboratoriumheldendaden ver buiten ons aller horizon liggen?? Wiens reputatie door het land galmt als de donder over de prairie?
Aangezien waarschijnlijk niemand meer details kan geven over de exacte gevoeligheid in Microphen, Promicrol +Co., nogmaals mijn vraag van het EP:
Is het zo dat een hogere ontwikkeltemperatuur (25 °C) bij de A49 de gradatie afvlakt? – uiteraard bij aangepaste ontwikkeltijd; niet dat jullie nu denken dat ik dom ben...
Bedankt alvast
Frank
KlausWehner
Hoi Frank (!)
Sorry voor de verwarring over de naam!
Frank, je vleien me met je complimenten... Maar er zijn niet zoveel Klaus Wehners – en ik ben inderdaad degene met de SW-dia’s. (Omgekeerde ontwikkeling volgens Wehner)
Mijn pogingen tot latentisering liggen zeker al 20 jaar achter me. Helaas heb ik daar ook geen aantekeningen meer van.
Startrecept: 0,5% kaliummetabisulfiet, 1% natriumsulfiet, in gedestilleerd water.
(Bron: Hans BORTSCH, K.E. DECKART / Mittelformatpraxis / 1982 Uitgeverij Großild-Technik GmbH München).
Ik heb de concentraties van het startmengsel nog gevarieerd.
Het geteste filmmateriaal was voornamelijk HP 5 (maar ook FP 4).
Daarna heb ik me verdiept in latente voorbelichting. Het effect is aantoonbaar, maar verslechtert de beeldkwaliteit aanzienlijk.
Belangrijk! In geen geval te veel licht!
Bedankt en groeten
Klaus
KlausWehner
Hoi Frank (!)
Sorry voor de verwarring over de naam!
Frank, je vleit me met je complimenten... Maar er zijn niet zoveel Klaus Wehners – en ik ben inderdaad degene met de SW-dia’s. (Omgekeerde ontwikkeling volgens Wehner)
Mijn pogingen tot latentisering liggen zeker al 20 jaar achter me. Helaas heb ik daar ook geen aantekeningen meer van.
Startrecept: 0,5% kaliummetabisulfiet, 1% natriumsulfiet, in gedestilleerd water.
(Bron: Hans BORTSCH, K.E. DECKART / Mittelformatpraxis / 1982 Uitgeverij Großild-Technik GmbH München).
Ik heb de concentraties van het startmengsel nog gevarieerd.
Het geteste filmmateriaal was voornamelijk HP 5 (maar ook FP 4).
Daarna heb ik me verdiept in latente voorbelichting. Het effect is aantoonbaar, maar verslechtert de beeldkwaliteit aanzienlijk.
Belangrijk! In geen geval te veel licht!
Bedankt en groeten
Klaus
piu58
Kwik is een van de meest agressieve en complexe elementen die er bestaan, en bovendien heel, heel giftig!!
Bovendien is het een metaal dat bij kamertemperatuur verdampt (dat is ook de bedoeling in de ontwikkelbus).
Kwik is noch agressief, noch giftig. Giftig zijn de dampen, bewaar het daarom onder water.
Dat is het probleem met de huidige halve kennis en onwetendheid: goed hanteerbare stoffen worden gedemoniseerd, en de echt agressieve afvoerreiniger staat vlak achter het toilet.
StefanCaspari
Kwik is een van de meest agressieve en complexe elementen die er bestaan, en bovendien heel, heel giftig!!
Bovendien is het een metaal dat bij kamertemperatuur verdampt (dat is ook de bedoeling in de ontwikkelbus).
Kwik is noch agressief, noch giftig. Giftig zijn de dampen, bewaar het daarom onder water.
Dat is het probleem met de huidige halve en onwetendheid: goed hanteerbare stoffen worden gedemoniseerd, en de echt agressieve afvoerreiniger staat vlak achter het toilet.
Hé, hallo!
Met agressief bedoelde ik niet de gebruikelijke agressiviteit in chemische zin (zoals bijvoorbeeld een zuur), maar het vermogen om amalgamen te vormen (dus ook met zilver), evenals de erkende agressiviteit ten opzichte van aluminium (er zouden af en toe vaten en voorwerpen van aluminium zijn, zoals mijn halve kennis me tegenwoordig ingeeft).
Als je me uitlegt hoe je het vloeibare kwik uit het ontwikkelingsbakje krijgt vóór het ontwikkelen, en het 'onder water brengt' zonder dat het door de lucht gaat en daardoor verdampt of op een andere manier een eigen leven gaat leiden, zou ik je dankbaar zijn....
Overigens deel ik je mening over halve kennis enz. Of je oud genoeg bent om te oordelen over 'de halve en onwetendheid van vandaag', weet ik niet, maar je deelt zeker mijn mening over arrogantie of betweterij!
Hartelijke groeten uit München: Stefan
KlausWehner
Kwik hoort niet thuis in het milieu, en evenmin in het fotolaboratorium.
Veel kwikverbindingen zijn giftig en vormen zelfs in lage concentraties milieugifstoffen.
Er worden intensieve inspanningen geleverd om kwik uit de economische kringloop te bannen (bijvoorbeeld kwikoxidebatterijen).
Tegen deze achtergrond vind ik het contraproductief om de problematiek te bagatelliseren.
Wat als "halve kennis" werd bestempeld, is precies de kennis die nodig is om er bewust en verantwoord mee om te gaan.
Ik kan dus alleen maar nadrukkelijk bevestigen waar (bijna) iedereen het hier over eens was: kwik en zijn verbindingen horen niet thuis in het fotolaboratorium!
Groeten
Klaus
Tandemfahren
Zo!
Ik heb nu eens grofweg de karakteristieken voor de Delta 3200 bepaald, met A49, Promicrol en Microphen, allemaal bij 25°.
De tijden zijn op basis van een "educated guess", alleen de Promicrol is me een beetje uit de hand gelopen.
De gevoeligheid lag constant op een belabberde 500 – grofweg, zoals gezegd. Mijn densitometer is een omgebouwde Lunasix.
Microphen levert de steilste curvevoet op. "Curve" is niet helemaal correct, het is eerder een "stokje". Een zwartmakend stokje.
De laatste strook heb ik toen in het toverbad uit het boek ondergedompeld. Dat had ik ook kunnen laten; geen effect meer.
Wat zegt de laboratoriumprofessional, langer voorweken of is dat allemaal voor de kat?
Bedankt en groeten
Frank
KlausWehner
Hoi Frank,
Je hebt precies de resultaten gevonden die ik had verwacht:
effectieve gevoeligheid voor de Delta 3200 bij 500 ASA (ik denk dat 640 ASA ook nog mogelijk is)
geen effect van het latentisatiebad.
Een meetbaar effect bereik je alleen met voorbelichting – maar ook daarmee kun je geen wonderen verrichten. (Je kunt een "gekwalificeerde sluier" creëren – meer niet).
Extreme ontwikkelingsconcentraties leveren misschien 1, maximaal 2 DIN winst op – bij een aanzienlijke verslechtering van de beeldkwaliteit.
Bij een dergelijke krappe belichting ontbreekt simpelweg de informatie in de schaduwgebieden. Wat bij de te korte belichting niet meer op het latente negatief kon worden opgeslagen, kun je er achteraf ook niet meer met chemische trucs bij toveren.
Wat ik zou doen?
De film standaard (eventueel iets langer) ontwikkelen met Micophen (of A49).
Zo bereik je in ieder geval de best mogelijke beeldkwaliteit onder deze omstandigheden. De ontbrekende beeldinformatie krijg je ook met de (altijd extra beeldverslechterende) reddingspogingen niet in je negatieven.
Als je geluk hebt, zijn er negatieven die je kunt gebruiken – en dan heb je tenminste een bruikbare beeldkwaliteit.
Bij alle andere maatregelen is er altijd sprake van een verslechterde beeldkwaliteit – zonder dat je daarbij (veel) wint.
Uiteindelijk kun je bij het afdrukken bijna net zoveel (of net zo weinig) bereiken als met de genoemde andere maatregelen – alleen heb je het voordeel dat je een bruikbaar negatief hebt.
Met je goede voorbereidingen weet je nu ongeveer wat je kunt verwachten. Dat helpt al heel veel!
Ten slotte blijft er nog de mogelijkheid over om deze "moeilijke" foto's heel nadrukkelijk te presenteren als artistiek, uniek, dramatisch en precies zo bedoeld. Velen doen dat (en sommigen geloven dat ook echt) en oogsten daarmee bewondering en erkenning!
Hoe dan ook – ik wens je veel succes! Benader het positief – dan komt er ook iets van terecht!
Hartelijke groeten
Klaus
Tandemfahren
Nogmaals hallo,
zo zie ik het inmiddels ook. Sterker nog: het hele begrip "push-ontwikkeling" is vanaf het begin al onzin.
In ieder geval wat SW-film betreft. En zolang de steile gradatie geen echt doel dient, natuurlijk.
Ik zou alleen willen weten wat Jost Marchesi bezielde toen hij deze methode noemde? Er zit vast iets achter, maar wat en hoe, zal mij waarschijnlijk een raadsel blijven. Jammer, weer niets geleerd.
Tot ziens (totdat de foto's klaar zijn)
Frank
KlausWehner
Hoi Frank,
Ik ben het daar helemaal mee eens!
Push-ontwikkeling kan eigenlijk helemaal niet werken. Als de film te weinig belicht is, omdat de informatie in de schaduwen niet meer wordt vastgelegd, kan geen enkel push-proces daar nog iets aan veranderen. Dan blijft het altijd gewoon zwart.
In de fotografie bestaan er heel wat mythes die ononderzocht worden doorgegeven en op een gegeven moment ook in vakboeken terechtkomen. Daar schrijft dan iedereen van elkaar af.
Veel daarvan is aantoonbaar onzin – maar leidt daar ondanks alles een eigen leven en is niet uit te roeien...
Ik bepaal de werkgevoeligheid van een film aan de hand van praktische opnames van een Kodak-grijswaardewig.
Het donkerste veld moet op het negatief nog net goed zichtbaar te onderscheiden zijn van het veld ervoor.
Dichtheidsmetingen zijn dan niet nodig (en leiden ook vaak tot afwijkende resultaten).
De op deze manier vastgestelde gevoeligheid is zeer constant en wordt slechts in geringe mate beïnvloed door externe omstandigheden (zoals bijvoorbeeld verschillende ontwikkelaars).
Naar mijn mening is dit de veiligste, eenvoudigste en beste manier om een film optimaal te belichten.
Laat nog eens van je horen als je resultaten hebt!
Hartelijke groeten
Kaus
