Fomapan R

Michael_K · 2008-09-18T22:26:09+00:00

Ich habe heut nochmals einen Teststreifen entwickelt; diesmal habe ich die Bänder im destilierten Wasser angesetzt und bis auf die Wässerung nach dem Bleichb...

Michael_K

Dzisiaj ponownie wywołałem pasek testowy; tym razem zanurzyłem paski w wodzie destylowanej i oprócz płukania po kąpieli wybielającej, do płukania użyłem również wody destylowanej. Podczas naświetlania pośredniego nadal widziałem coś na filmie, ale po drugim wywołaniu film był całkowicie przezroczysty. Używam żarówki o mocy 150 W, być może trzymałem ją zbyt blisko. Na pewno popełniam jakiś głupi błąd, ale po prostu nie mogę na to wpaść. Proszę o pomoc. Dziękuję

orwograph

Na pewno popełniam jakąś głupią pomyłkę, ale po prostu nie mogę na to wpaść. Proszę o pomoc. Dziękuję

Nie sądzę. Dlatego wybielanie nadmanganianem potasu jest tak naprawdę tylko rozwiązaniem awaryjnym. Problemem jest utwardzanie lub zmiękczanie żelatyny. Podczas gdy przy wybielaniu dichromianem emulsja jest ładnie garbowana (utwardzana), w kąpieli z nadmanganianem ulega zmiękczeniu. Zapadnięcie się emulsji następuje zawsze dopiero podczas drugiego wywoływania. Chromiany nie wchodzą do mojej łazienki, dlatego zacząłem eksperymentować. Po kolei: nigdy nie używałem żadnego zestawu Foma, jest to dla mnie po prostu zbyt drogie (niech mi wybaczy administrator forum, to przecież nie jego wina). A więc własna receptura. Oto moja „formuła sukcesu”, niech wzbogaci świat :angry:. Nie wymyśliłem jej sam, ale skomponowałem z różnych przepisów i przetestowałem. Działa bez zarzutu z filmami, które testowałem: 1. Wywoływacz Variospeed W 1+4 lub dowolny inny wywoływacz do papieru w podobnym rozcieńczeniu 11 min w 22°C Płukanie 1 min 2. Kąpiel zatrzymująca 400 ml wody 40 g ługu potasowo-glinowego (siarczan potasu i glinu) 13,5 ml H₂SO₄ (37%) na 500 ml wody 2 min płukanie 1 min 3. kąpiel wybielająca 1 g KMnO4 na 500 ml wody 5 min na oko (puszka otwarta ok. 1 min po rozpoczęciu wybielania, a następnie wybielano do momentu zniknięcia srebrnego zabarwienia filmu) płukanie 1 min 4. kąpiel oczyszczająca 500 ml wody 5 g disulfitu sodu 2 min na oko, aż zniknie brązowy osad. Płukanie, ponowne naświetlanie, kilka minut, bez ograniczeń czasowych 5. Drugi etap wywoływania w pierwszym wywoływaczu 3 min (w tym momencie emulsja ulega rozpuszczeniu, JEŚLI się rozpuszcza!!) (kto ma ochotę, może teraz ponownie przepłukać/wyplukać, ale ja tego nigdy nie robiłem) Płukanie 1 min 6. utrwalacz czarno-biały 2 min płukanie 10 min utrwalacz zwilżający: 5 kropli płynu do mycia naczyń/0,5 l wody. krótko zanurzyć, a następnie oblać film roztworem. pod żadnym pozorem nie wycierać (emulsja jest miękka pomimo środka zwilżającego)!!! delikatne suszenie bez środków pomocniczych. Do wszystkich kąpieli i płukanie używałem wody z kranu w Stuttgarcie. Kluczowe momenty (jeśli chodzi o odrywanie warstw) to kąpiel w roztworze stopowym i stężenie nadmanganianu. Moje wcześniejsze próby ze świeżą mieszanką wybielającą zawsze prowadziły do wielokrotnie opisywanej katastrofy; im starsza (nieaktywna) była kąpiel z nadmanganianem, tym lepiej szło, ale zawsze dochodziło do odrywania się warstw. Dlatego zmniejszyłem stężenie kąpieli z nadmanganianem do 1 g/500 ml wody i dodatkowo włączyłem kąpiel z saletrą potasową. Do całego procesu potrzebne są więc, oprócz wywoływacza papierowego i utrwalacza, cztery dodatkowe substancje chemiczne: kwas siarkowy, nadmanganian potasu, disulfit sodu i salina potasowa. Dwie ostatnie można bez problemu kupić w aptece (może gdzieś są tańsze), a w przypadku dwóch pierwszych trzeba się jakoś wymyślić, bo nie są one tak łatwo dostępne w sprzedaży. Istnieją jednak sklepy internetowe z surowcami fotograficznymi, które je mają w ofercie, warto poszukać w Google. Można też poprosić zaufanego nauczyciela chemii, albo rozebrać akumulator samochodowy, albo, albo, albo :) Wyniki odwrócenia całkowicie mnie przekonały. Wszystko zależy jednak w dużej mierze od użytego filmu. U mnie absolutnym faworytem był Tasma FN64, Rollei Retro też się nadawał, ale był nieco mdły, nie miał wyraźnego tła i miał znacznie większe ziarno. Tasma FN64 (właściwie film negatywowy o dość ekscentrycznych właściwościach) poleciłbym każdemu, kto interesuje się czarno-białymi diapozytywami w formacie KB, ale niestety prawie nigdzie nie można go kupić. Foma R nigdy nie widziałem. Podsumowując, jeśli chcesz/musisz pracować z zestawem Foma: na pewno możesz użyć chemikaliów Foma i po prostu wstawić kąpiel Hütera na etapie 2 po pierwszym wywoływaniu. Można też odważyć nadmanganian (powinien być w osobnym opakowaniu), żeby uzyskać zalecane przeze mnie stężenie 2 g/l. Nie mam pojęcia, ile tego jest w zestawie Foma. Oto niewielka część moich wyników, zarówno udanych, jak i mniej udanych pierwszych prób: http://www.flickr.com/photos/8242862@N07/s...57607415955375/ Czekam z niecierpliwością na podsumowanie waszych wyników! Peter.

HaraldLeban

Zauważyłem, że stosujesz „wstępny wywoływacz” w tradycyjnym wywoływaczu. W przypadku wywoływania odwróconego konieczne jest jednak dodanie do wstępnego wywoływacza środka wspomagającego osadzanie srebra (tiocyjanian potasu/amonu, rodan) oraz jodku potasu, aby ograniczyć zainicjowane w ten sposób osadzanie srebra. (Całość służy właściwie do rozjaśnienia świateł na ostatecznym pozytywie). Jeśli chodzi o proces wybielania, poleciłbym przeprowadzenie procesu utwardzania za pomocą chromianu potasowego (siarczanu chromu i potasu) bezpośrednio w kąpieli wybielającej z nadmanganianem. Chromian potasowy jest znacznie skuteczniejszy i symuluje utwardzanie podobnie jak w kąpielach wybielających z chromianem. Alternatywą byłaby kąpiel wybielająca na bazie soli żelaza(III), podobna do kąpieli wybielająco-utrwalających stosowanych w procesie kolorowym (tylko bez utrwalania), np. azotan żelaza(III)/kwas siarkowy. Oto link: http://www.markerink.org/WJM/HTML/hieslide.htm Powodzenia Harald

orwograph

Bardzo dziękuję! Z rodankiem potasowym wszystko jasne, jest to podane we wszystkich przepisach, ale uznałem to za „dopracowanie szczegółów” i przynajmniej w przypadku filmów rosyjskich dodatek ten nie jest absolutnie konieczny. Chociaż to prawda, że światła można by jeszcze nieco rozjaśnić. Zobaczymy, czy uda mi się gdzieś zdobyć ten środek. Aluminian chromu to dobra wskazówka, masz może przepis/wskazówki dotyczące ilości i czasu? Co do kąpieli wybielającej z żelazem (III): ok, nie jestem chemikiem, tylko zwykłym użytkownikiem z podstawową wiedzą. Trochę mnie dziwi, że to proponujesz. Myślałem raczej, że to nie zadziała, bo wybielanie np. solą krwiaka czerwonego tworzy halogenek srebra, który można ponownie naświetlić, a więc przy drugim naświetleniu cała emulsja zostanie naświetlona, co doprowadziłoby do całkowicie czarnego diapozytywu. Ale ok, mówisz tu o azotanie żelaza(III), to coś zupełnie innego, ale to, że można z tego zrobić kąpiel wybielającą, jest dla mnie całkowitą nowością. Przynajmniej wszystkie przepisy na domowe preparaty, które do tej pory wpadły mi w ręce, opierają się albo na dichromianie, albo na nadmanganianie. Peter.

cfb_de

Cześć Peter, „Rhodanid potasowy” = tiocyjanian potasu. Substancja ta została uznana za szkodliwą dla zdrowia (czyli nic nadzwyczajnego) i powinna być dostępna w Twojej zaufanej aptece po podaniu przeznaczenia. Alternatywnie możesz zapytać w popularnych sklepach internetowych. Przychodzą mi na myśl Koehlerchemie i omikron. Warto też spróbować na genec.de, jeśli pani Neubauer nadal prowadzi sklep po śmierci męża. Właściwie to (firma Neubauer) jest pierwszym miejscem, do którego warto się zwrócić. Nie wiem tego dokładniej, bo zazwyczaj zamawiam chemikalia laboratoryjne na pięć lat. Również hurtownie zajmujące się zaopatrzeniem w żelazo lub motoryzacją powinny mieć to w swojej ofercie. Roztwór rodanitu jest używany do napraw korozji. O pozostałej części procesu odwrotnego milczę, mam jeszcze wystarczającą ilość tlenku chromu(VI). A dichromiany potrafię uzyskać z tego samodzielnie. To mój przywilej jako chemika :-) (Nie, nie zdradzę, jak to się robi. Na pewno nie osobom bez doświadczenia laboratoryjnego. A wszyscy inni nie mają w tej kwestii żadnych pytań. Dla niedoświadczonych moje milczenie służy ich własnemu bezpieczeństwu i długiemu życiu.) Pozdrawiam serdecznie, Franz

orwograph

O pozostałej części procesu odwróconego nie będę się wypowiadać, mam jeszcze wystarczającą ilość tlenku chromu(VI). A dichromiany potrafię sam z niego uzyskać.

Ale one wcale nie są potrzebne, bo z nadmanganianem potasu działa to świetnie, jeśli się pracuje ostrożnie. Sianie paniki (działa zawodnie itp.) nie jest moim zdaniem uzasadnione. Peter.

ChristianKolinski

Zauważyłem, że stosujesz „wstępny wywoływacz” w tradycyjnym wywoływaczu. W przypadku wywoływania odwróconego konieczne jest jednak dodanie do wstępnego wywoływacza środka sprzyjającego osadzaniu srebra (tiocyjanian potasu/amonu, rodanid) oraz jodku potasu, aby ograniczyć zainicjowane w ten sposób osadzanie srebra. (Całość służy właściwie do rozjaśnienia świateł na ostatecznym pozytywie).

Niekoniecznie – oryginalny zestaw Foma również rezygnuje z takich dodatków i wykorzystuje ten sam roztwór do pierwszego i drugiego wywoływania. Z filmem Fomapan sam nie miałem prawie żadnych problemów podczas wybielania nadmanganianem, stary Super8-Svema okazał się bardziej kapryśny, ale ostatecznie udało się go przekonać do współpracy dzięki nieco osłabionej kąpieli wybielającej i zastosowaniu lekko kwaśnych kąpieli pośrednich. Wydaje się, że również silne zmiany pH oddziałują na emulsję; można było wręcz obserwować, jak podczas wlewania drugiego wywoływacza emulsja „pękała”. Pozdrawiam Christian

orwograph

Niekoniecznie – nawet oryginalny zestaw Foma nie zawiera takich dodatków i wykorzystuje ten sam roztwór do pierwszego i drugiego wywoływania.

Jednak użycie tego samego wywoływacza nie dowodzi jeszcze, że nie ma w nim rodanidu. A może wiesz to na pewno?

Wygląda na to, że nawet duże wahania pH mają negatywny wpływ na emulsję; można było dosłownie obserwować, jak podczas wlewania drugiego wywoływacza emulsja „pękała”.

Co jednak nie oznacza jeszcze, że winne jest pH. Oczywiście emulsja zawsze pęka dokładnie w tym miejscu, gdy tylko film wejdzie w kontakt z drugim wywoływaczem. Możliwe jest jednak również, że to nie wartość pH, ale jedna z substancji zawartych w drugim wywoływaczu niszczy żelatynę. Dla zabawy można by przetrzymać film w kalibrowanej zasadzie zamiast w drugim wywoływaczu... Uderzające jest to, że odrywanie się nie następuje, gdy wszystko pozostaje bez zmian, a jedynie zmniejsza się zawartość nadmanganianu potasu w kąpieli wybielającej. W rzeczywistości permanganian oddziałuje na żelatynę w sposób, który w kąpielach pośrednich nie stanowi problemu (żelatyna pozostaje zawsze twarda), ale natychmiast po zanurzeniu w drugim wywoływaczu prowadzi do jej zniszczenia. Nie ma to jednak większego znaczenia, ponieważ problem można rozwiązać w prosty sposób. Peter.

HaraldLeban

Chromalaun to dobry pomysł, masz może przepis z podanymi proporcjami i czasem? Spróbuj 50 g/l, to powinno wystarczyć Harald

ChristianKolinski

Niekoniecznie – nawet oryginalny zestaw Foma nie zawiera takich dodatków i wykorzystuje ten sam roztwór do pierwszego i drugiego wywoływania.
Jednak użycie tego samego wywoływacza nie dowodzi jeszcze, że nie ma w nim rodanidu. A może jesteś tego naprawdę całkowicie pewien?

1. Byłby to nietypowy dodatek do uniwersalnego wywoływacza do filmów czarno-białych. 2. Nie ma tego w karcie charakterystyki substancji niebezpiecznej (MSDS). 3. Jeśli zgodnie z oświadczeniem firmy Foma nie ma go w składzie...

co jednak nie oznacza jeszcze, że winne jest pH. jasne, emulsja zawsze rozpuszcza się właśnie w tym miejscu, gdy tylko film wejdzie w kontakt z drugim wywoływaczem. Możliwe jest jednak również, że to nie wartość pH, ale jedna z substancji zawartych w drugim wywoływaczu niszczy żelatynę. Dla zabawy można by zanurzyć film nie w drugim wywoływaczu, a w skalibrowanej zasadzie...

Nie jest to skalibrowane, ale rozcieńczony roztwór sody ma ten sam efekt...

ale tak naprawdę to nie ma znaczenia, problem da się łatwo rozwiązać.

Dokładnie. Wystarczy użyć dichromianu... *duck* :angry: Christian

HaraldLeban

[ co jednak nie oznacza jeszcze, że winne jest pH. jasne, emulsja zawsze rozpadnie się właśnie w tym miejscu, gdy tylko film wejdzie w kontakt z drugim wywoływaczem. m... ] ....w przypadku druku pigmentowego do żelatyny barwiącej dodaje się glicerynę i cukier, aby zachowała elastyczność zwłaszcza podczas przenoszenia obrazu..... Być może udałoby się opanować problem odrywania, dodając do drugiego wywoływacza glicerynę, glikol etylenowy lub cukier (ale musiałoby to być co najmniej 20–30%) i w ten sposób przeprowadzając pozostałą część procesu bez zmian. Ogólnie rzecz biorąc, procedura wywoływania odwróconego z ekstremalnymi wahaniami pH stanowi dla emulsji z żelatyny prawdziwą torturę. Zawsze zalecam stosowanie wystarczających płukanie, aby harmonijnie wyrównać wahania pH i stężenia soli, a następnie ewentualnie użycie łagodniejszego drugiego wywoływacza (wywoływacza filmowego). Z mojego doświadczenia w odwracaniu filmów lith-print wiem, że zbyt mocno utwardzone emulsje cienkowarstwowe również mają dużą skłonność do odrywania się, jeśli są poddawane zbyt radykalnej obróbce. Powodzenia Harald

Gucker

Na początek chciałbym podziękować administratorowi forum za to, że pozostawia posty w sieci na czas nieokreślony. Wczoraj również stanąłem przed wyraźnymi pozytywami (Ilford FP4) i początkowo nie potrafiłem tego wyjaśnić, ponieważ od dłuższego czasu stosuję wywoływanie odwrócone – w tym kilkakrotnie z użyciem nadmanganianu potasu. Gdyby nie ten post na forum, nie zdołałbym od razu zidentyfikować tego zjawiska; dzisiaj pracowałem – zgodnie z sugestią – z połowicznymi stężeniami (i delikatniejszymi ruchami podczas wybielania) i oto: wszystko tak, jak powinno; nie użyłem zresztą utwardzacza przed wybielaniem. Tak jak opisuje to Ilford pod adresem: http://www.ilfordphoto.com/Webfiles/20061291034093.pdf, to w każdym razie nie działa, przynajmniej jeśli podczas wybielania przechyla się przez 5 minut bez przerwy.