HenningH
Hallo,
Ik ben gisteren begonnen met het verwerken van bariet. Het gaat allemaal best goed. Fomatone 131 lost ook prima op tegen de doek en wordt grotendeels vlak. Fomabrom 111 daarentegen (emulsienummer 013648/12) plakt extreem aan de doek en laat zich alleen met veel pluisjes weer los.
Het probleem deed zich voor bij verschillende temperaturen en verschillende droogtijden (nieuwe Bächer-pers).
Is dat een teken dat de emulsie nog te vers is? Kan men dit voorkomen met een verharder (is een 10% aluinoplossing voldoende)? Of moet het papier eerst langer drogen? De voordroging duurde ongeveer 15...30 min.
Groeten
Henning
cfb_de
Hallo Henning,
dat zou erop wijzen dat de Fomabrom-emulsie niet zo sterk gehard is. De harding van de emulsie heeft normaal gesproken (ik schrijf deze beperking bewust, omdat er bij lichte veranderingen in de emulsie soms meer gebeurt dan je zou denken) vanaf het begin invloed. Dat wil zeggen dat deze onafhankelijk is van de rijping van het papier na het gu.
Een warmtefixerbad zou uitkomst moeten bieden, een andere oplossing stel ik hieronder voor.
Allereerst wil ik Mirko aanmoedigen om onder het ADOX-label een warmtefixeerder op de markt te brengen (of een warmte-additief voor fixeermiddelen, dat zou waarschijnlijk makkelijker te verkopen zijn). Een mogelijke naam daarvoor zou bijvoorbeeld "Adorock" zijn (rock: (Engels) rots). Woordspeling in het Duits is bedoeld.
Ik heb niet veel op met ontwikkelaarbewaarders; hun invloed op de ontwikkelingskinetiek, beeldtoon en andere zaken is naar mijn mening, na mijn experimenten ermee, duidelijk te groot.
Mijn barietproces met droogpers ziet er als volgt uit: papier afstrijken, nat als het is op de pers leggen, deksel erop, aanzetten.
Bij iets meer dan "handwarm" (net voor de pijngrens, bij mij ca. 60°C) de pers uitschakelen. Laten afkoelen. Het proces twee tot drie keer herhalen, totdat het niet meer "vochtig ruikt" boven de pers. Afdruk zonder golvende randen eruit halen, 's nachts onder drie boeken leggen (twee kookboeken en "Alles Wahrheit! Alles Lüge!", tentoonstellingscatalogus van de Museen der Stadt Kün), de volgende middag haal je perfect vlakke barytdrukken eruit.
Ik behoor echter tot degenen die meer waarde hechten aan een bepaald basisgehalte aan gelatine in de droogdoek. Daarmee zijn we bij het tweede punt: mijn oplossing.
Elke afdruk blijft aan schone droogdoeken plakken. Daarom worden die dingen maar zelden gewassen (je spoelt tenslotte eerst al het vuil extra uit het papier) en als het toch gebeurt, dan worden ze achteraf in ieder geval voor het strijken gesteven, of beter nog behandeld met verdunde gelatineoplossing.
Daarvoor gebruik ik mijn oude, voor stoomstrijken ongeschikte, versleten strijkijzer met defecte thermostaat.
Als er gesteven moet worden: dat gaat zoals in moeders tijd in de wasmachine met gewoon aardappelzetmeel. Laat de wasmachine daarna twee keer zonder wasgoed met waspoeder draaien, dan is het vuil eruit.
Als de gelatineoplossing de voorkeursmethode is: dat is beter, maar een vreselijke rommel in de pan of op de pers.
Mijn nieuwe droogdoek (ripsbinding, 120er linnen) heb ik eerst gekookt (wasmachine, bij de moderne eco-machines doe je dat beter in een pan op het fornuis, dit eco-rommel haalt in de trommel maar net iets meer dan 80°C) en gestreken. Het strijken wordt daarna zwaar werk en kan niet worden vervangen door een mangel. Tweedimensionaal strijken is de bedoeling, anders vertoont het doek achteraf plooien op de pers. Het strijkijzer moet ronddraaien.
Daarna diagonaal ten opzichte van de draairichting genaaid (net iets te strak genaaid, ja, dankzij de opleiding in Nedersaksen destijds kan ik wel overweg met een naaimachine) en nat op de pers gespannen. Pers aan, daarna paste het, waarvoor heeft dat ding de spanveren eigenlijk...
De gelatine-knoei heb ik vervolgens onder deskundig toezicht van mijn >90-jarige oom in spe aan de opgespannen doek toegepast. Daarna zag de doek er weliswaar smerig uit, maar functioneerde hij uitstekend en bevatte hij gegarandeerd geen vuil uit het fotoproces.
En alleen dat laatste telt. Lang niet alles wat er "persil-wit" uitziet, zacht aanvoelt en lekker ruikt, is ook geschikt voor het beoogde doel.
Dat is net als met de koekenpan thuis versus de koekenpan in het restaurant. Thuis is die met teflon gecoat (bij mij niet) en in het restaurant (bij mij ook) wordt een gesmede stalen pan gebruikt, die voor het schoonmaken alleen met olie en zout wordt ingewreven. "Huisvrouw Erna E." (om een voorbeeld uit de sociale literatuur van de jaren '70 aan te halen) krijgt bij het zien van de restaurantpan de neiging om te braken. Toch smaakt de steak uit de restaurantpan beter en laat hij zich beter bakken.
Met vriendelijke groeten,
Franz
HenningH
Hallo Franz,
Allereerst bedankt voor je uitgebreide antwoord.
Mijn drukpers heeft een thermostaat en de resultaten waren bij 60° en 80° vergelijkbaar. Het doek is echt heel nieuw; het heeft gisteren pas de eerste afdrukken mogen verwerken. Misschien verandert er in de loop van de tijd nog wel iets.
Ik vond het alleen opvallend dat van de eerste twee afdrukken (een 18x24 Fomatone en een 18x24 Fomabrom) de ene volledig los bleef liggen en de andere toch behoorlijk stevig aan de doek kleefde.
Interessant genoeg kleefde ook oud Tura-papier (naar schatting uit de late jaren 60) aan het doek, terwijl de emulsie daarvan inmiddels toch echt volgroeid zou moeten zijn...
Als stopbad had ik gedacht aan een aluinoplossing na het eerste wassen, omdat ik vermoed dat de fixeer anders moeilijker uit te spoelen is. Gewoon als idee...
De doeken zijn zoals gezegd gloednieuw (firma Bächer woont ongeveer 10 km hiervandaan), hoe ziet die behandeling met gelatine er dan uit?
Met vriendelijke groeten
Henning
cfb_de
Hallo Henning,
Ik dacht eigenlijk dat ik de rommel al uitgebreid genoeg had beschreven.
- Maak bij ongeveer 60 °C een oplossing met gelatine.
- Wrijf deze oplossing uit over de doek, druppels worden weggeveegd. Aan beide kanten.
- Sluit de pers (graag zonder hoogglansfolie, die zou daarna definitief kapot zijn), zet hem aan en temper bij Tmax < 110 °C tot hij droog is. (Het zou eventueel meer kunnen zijn, mijn zwakke Büscher haalt niet meer.)
Maak de pers (plaat, niet het doek!) schoon.
Daarna nog 1 keer vanaf het begin.
Het doek ziet er daarna uit als een varken, maar het is bruikbaar. Wrijf het eventueel aan de binnenkant een paar keer af met een droge spons.
Op 10 km van waar je woont, zullen ze je natuurlijk iets heel anders vertellen. Waarom zou dat zijn?
Ik werk al jaren met Büscher-persen, die nog uit de jeugd van mijn vader stammen. Die zijn gewoon te goed :-) Niet zoals bij de "witte" huishoudelijke apparaten, waar op een gegeven moment het voortbestaan van de leverancier achterbleef bij de levensduur van de geproduceerde apparaten.
Met vriendelijke groeten,
Franz
HenningH
Hallo Franz,
Omdat je schreef over het toezicht van je oom, dacht ik dat er allerlei geheime rituelen nodig waren om de juiste siff te maken...
Dus net als bij de Beierse crème: laat de gelatine weken en los het dan op een zacht vuur op.
Dan ga ik dat bij gelegenheid eens proberen. (Ik kan tenslotte snel aan vervanging komen...)
Groeten,
Henning
Kryschtof
Hallo Franz,
waar heb je de stof voor de droogdoek gekocht? Ik heb mijn oude doek bij een stoffenwinkel laten zien; de verkoopster zei dat het katoen was (vlas?), geen linnen. Ze had echter niets van dat soort op voorraad en kon het ook niet bestellen.
Groeten
Christof
Kryschtof
Hallo Henning,
bij mij is het vastplakken, zelfs bij hetzelfde soort papier, soms erger en soms minder erg. Ik vermoed dat het aan de temperatuur en/of de mate van droging ligt. De afdruk die bij de dubbelzijdige pers onderaan ligt, heeft naar mijn (bescheiden) ervaring tot nu toe iets meer tijd nodig; daarom draai ik de pers af en toe ook even om. Ik probeer de prints er op tijd uit te halen, voordat de wieltjes golvend worden. De pluisjes hebben me tot nu toe nog niet echt gestoord, omdat je ze er achteraf met een zachte doek af kunt vegen (voorzichtig, anders krijg je krasjes). Ik moet er wel bij zeggen dat ik de pers tweedehands heb gekocht en dat de doeken een beetje vies zijn. Ik moet nog nieuwe doeken maken...
Groeten
Christof
HenningH
Hallo Franz,
Gisteren heb ik eindelijk eens aan die "knoeiboel" kunnen werken.
12 blaadjes gelatine 5 minuten in een halve liter koud water geweekt, al roerend op middelhoog vuur opgelost, over de doek verdeeld, bij ca. 80 °C gedroogd, het proces herhaald en de eerste afdruk van 18 x 24 cm erbij gelegd bij 60 °C. Na 7 minuten (past bij Fomatone vrij goed) de pers geopend en...
Tja... Het soort gelatine van het papier en dat van het doek lijken erg op elkaar en zijn daardoor erg geneigd om te versmelten. Er was als het ware een gelatineblok ontstaan dat van de baryta-laag tot door het doek heen liep...
Het blijft dus ingewikkeld. :unsure:
Daar staat tegenover dat het me met deze pers gelukt is om "even snel" een bijna vlekvrije hoogglans te produceren. :rolleyes:
Droogt hier verder niemand Fomabrom tegen het doek?
Swingende groeten
Henning
orwograph
Gebruikt hier verder niemand Fomabrom op de doek?
Ja, dat heb ik een keer gedaan, daarna nooit meer. Fomabrom-variant. Het plakte als de neten. Het ligt echt aan de Fomabrom, niet aan de laborant. De ADOX Test-MCC plakte trouwens ook, zij het niet zo extreem als de Fomabrom. Het beste werkt de goede oude Orwo. Daar plakt niets, de afdrukken vallen gewoon zo van het doek af. Zo zou je het van elk papier willen.
Peter.
bernhardmangelsgmxde
Even ter verdediging van Fomabrom: het matte Fomabrom (112) heeft bij mij nog helemaal geen problemen opgeleverd (wat het plakken betreft). Met een DDR-pers en een gewassen doek. Het is nu eenmaal … mat.
MirkoBoeddecker
Peter,
oud ORWO-papier kan helemaal niet meer plakken. Na 20 jaar is alle gelatine hard geworden.
Bij de ADOX-test hebben we daar ook al op gewezen. Het papier is om bepaalde redenen nog niet volledig gehard – dat regelen we pas op de grote machine.
Wat de Fomabrom Variant betreft, moet ik ter verdediging van Foma vermelden dat in het Foma-gegevensblad staat dat het papier op droogzeven moet worden gedroogd.
Ik zal dit punt bij mijn volgende ontmoeting met Foma nog eens aan de orde stellen.
Met vriendelijke groeten,
Mirko
orwograph
Mirko,
ik wilde hier niets in twijfel trekken, maar heb alleen mijn ervaring beschreven. In principe vond ik de MCC buitengewoon goed. Eerlijkheidshalve moet ik ook zeggen dat ik, behalve volledig overbelichte Agfa- en Orwo-barietpapieren, alleen de twee nieuwe barietpapieren Foma en ADOX heb gebruikt, zodat de reden voor het pluizen ook wel eens in de "nieuwheid" van de papieren kan liggen.
HenningH
Hallo Mirko,
In het gegevensblad staat
Drogen: Het wordt aanbevolen om foto's die zijn gemaakt op papier met zowel een mat als een glanzend oppervlak na het wassen te drogen door ze vast te plakken.
Ik moet toegeven dat ik deze zin zelfs na ijverig woordenboekonderzoek nog steeds niet begrijp...
Het zou geweldig zijn als het drooggedrag bij latere batches (Emulsion IV???) zou verbeteren.
Ik ben momenteel echter ook erg enthousiast over de Fine Print Vario Classic, die vrij probleemloos te drogen is...
Welterusten
Henning
MirkoBoeddecker
Henning,
In het gegevensblad van Fomabrom Variant zou moeten staan:
FOMABROM VARIANT III wordt aanbevolen om los gelegd te drogen bij
kamertemperatuur, eventueel met warme lucht bij maximaal 85 °C, en vervolgens
geperst of onder spanning gedroogd bij een maximale temperatuur van 35 °C.
Hier is ook de link naar het actuele gegevensblad:
Fomabrom-gegevensblad
Met vriendelijke groeten,
Mirko
HenningH
Hallo Mirko,
De hierboven geciteerde zin – die ik nog steeds niet begrijp – staat in het gegevensblad dat je kunt downloaden op de website foma.cz. Daar zijn jullie actueler...
Met vriendelijke groeten
Henning
PS: Is er een instelling waarmee je de volledige thread kunt zien en niet alleen afzonderlijke berichten?
