karsten
Hallo,
De afgelopen dagen heb ik een beetje geëxperimenteerd met een oude Kiev 60-camera (middenformaat 6x6, een Pentacon Six-kloon uit Oekraïne) (helaas werkt niet alles zoals het hoort), en bij het ontwikkelen van de filmpjes zag ik steeds weer heel veel minuscule, scherpe zwarte puntjes op de film (zichtbaar met een loep). Helaas ben ik er nog niet achter gekomen waar de vervelende puntjes vandaan komen; af en toe vond ik zelfs kleine witte vlekjes die eruitzien als de emulsie is afgeschraapt.
Dus ik wil even beschrijven hoe ik de films ontwikkel en hoop op een tip waar het aan kan liggen:
De testfilm was de Maco Up 120 100, wat een Efke 100 is.
Film in de Jobo-bus spoelen
Ontwikkelen in vers aangemaakte Aph09 1+40 (13-14 min. bij 20 °C)
Stoppen in 2% azijnzuur (1 min.)
Fixeren met Adofix + Tetenal-warmtoevoeging (5 min.)
Spoelen met leidingwater in een filmspoelbak (een grote bak die zich vult met leidingwater en vervolgens vanzelf leegloopt) (20 min, ~40 waterverversingen)
netwerkmiddelbad (gedestilleerd water, mirasol)
film ophangen en laten uitlekken
behalve de ontwikkelaar zijn alle baden ongetemperd, dus zoals uit de koudwaterkraan of op kamertemperatuur; de aph09 heb ik aangemaakt en vervolgens in een waterbad op temperatuur gebracht.
Op deze manier ontwikkel ik al jaren KB-films, ook de Efke 100, zonder problemen, maar in ATM49!
En daarom heb ik het ook met de 120 in ATM49 geprobeerd en daar zag het er goed uit, slechts heel weinig van die puntjes, ik zou zeggen normaal.
Maar met de APH09 moet het toch ook lukken?!
Dus heb ik de ontwikkelaar in gedestilleerd water aangemaakt en nog gefilterd, geen verbetering.
Een filter (Paterson) voor de wasmachine, ook geen verbetering.
De film hangend voorzichtig met vochtig leer afgeveegd, ook niet beter.
Zo, ik weet het niet meer en hoop op advies,
Hartelijke groeten, Karsten.
Robert
Wat betreft de witte stipjes op het negatief zou ik eens proberen om ze alleen met kraanwater te verwijderen. Azijnzuur zou wel eens iets te agressief kunnen zijn (pH-waarde ten opzichte van de ontwikkelaar).
Zwarte stipjes op het negatief duiden voor mij op vuile vellen of gaatjes in de sluiting.
karsten
Hallo Robert,
Goed idee om het proces te onderbreken met alleen water of met een verdunning (1% in plaats van 2% azijn). De witte vlekken zijn vast losgekomen emulsie en de zwarte misschien aangekleefde emulsie? Ik ga het eens proberen! Wat de zwarte vlekken betreft: het zijn geen gaatjes in de sluiting, want ik zie ze ook op onbelicht materiaal, en de sluitingen zijn schoon, daar heb ik extra op gelet.
Allereerst bedankt, Karsten.
ravebenni
Hallo Karsten,
heb je ooit eerder een film ondergaan bij de Kiev-camera die je gebruikt? Hoe zien de zwarte puntjes er onder de loep uit? Is er sprake van een vervaagde plek, zoals bij lichtinval?
Weet je wie de vorige eigenaar van de camera was?
Het klinkt misschien een beetje vreemd, maar als een film over de volledige lengte is verpest door puntvormige "belichtingen" in een camera uit Oekraïne, heb ik een griezelig vermoeden: radioactiviteit.
In ieder geval werkt straling op fotomateriaal op dezelfde manier als licht. Of daardoor daadwerkelijk scherpe puntjes op de film zouden worden afgebeeld, is mij niet bekend.
Ik heb in ieder geval ooit een film over de ramp in Tsjernobyl gezien waarin een fragment uit een smalfilm werd getoond waarop door de verhoogde straling bliksemachtige "belichtingen" waren ontstaan. Deze puntjes zagen er echter niet bijzonder scherp uit.
Mocht je echt niet weten waar de camera vandaan komt, dan raad ik je aan de camera eens te controleren. Natuurlijk heeft niemand van ons thuis een Geiger-Müller-teller. Maar als je in het donker een stukje film erin doet, dat mag ook 35 mm zijn, en de camera ongeveer een dag laat liggen, het er dan in het donker uithaalt en ontwikkelt, zie je of er puntjes zijn of niet.
Als het vermoeden klopt, zit je met een echt probleem.
Misschien ben ik een beetje gek, maar het zou kunnen.
Ik heb zelf trouwens een Kiev 6C die ik rechtstreeks uit Oekraïne heb gehaald. Bij die werkt de sluiter niet goed.
Hopelijk heb ik het mis... :(
Veel succes
Benjamin
orwograph
Een gewaagde stelling...
Maar zelfs als de camera direct uit Pripjat zou zijn 'geëvacueerd', kan ik me niet voorstellen dat de radioactieve deeltjes die eraan kleven 22 jaar na de ramp nog genoeg energie hebben om de film op deze manier te belichten. Wat op de documentairebeelden de lichtflitsen veroorzaakte, was voor zover ik weet niets minder dan de filmopname van de open reactor, dus met de meest geconcentreerde stralingsbron die men zich in vredestijd kan voorstellen. Ik kan me niet voorstellen dat enig radioactief fijnstof in de kieren van de camera _deze_ energie bezit. Toch kun je er wel eens een geigerteller op richten – die zou eigenlijk elke middelbare school in de natuurkundecollectie moeten hebben – dan kun je dat zeker uitsluiten.
Peter.
cfb_de
Hallo Peter,
Ik zie dat net zo. Hoewel fotografie tijdens mijn opleiding tot stralingsdeskundige niet centraal stond, durf ik als chemicus met voldoende kennis van de natuurkunde toch een heel eenvoudig antwoord te geven: Benjamin praat daar behoorlijke onzin uit.
Belichting op een film is het bewijs van de succesvolle interactie tussen straling en materie. Welke straling je voor welke materie nodig hebt, blijkt uit de beschouwing van de relevante energieniveaus. Moderne röntgenapparaten op de luchthaven doen daarom niets aan een film. De straling is te sterk (verkeerde golflengte) voor klassieke redox-chemie in de emulsie en nog niet hard genoeg voor de excitatie vanuit lagere orbitalen.
Precies daarom worden röntgenfoto's al decennia lang vanaf de achterkant belicht: deze handige "contrastfolie" achter de film fluoresceert in het groen/blauw-gebied en belicht de film. De eigenlijke röntgenfoto is nauwelijks op een film af te beelden met dosissen die voor de mens aanvaardbaar zijn.
Wie door radioactiviteit veroorzaakte, gedefinieerde zwarte punten op het negatief krijgt, doet zeker iets verkeerd. Een mogelijke foutbron zou de verontreiniging van de sluiters met americiumstof zijn. Maar zelfs de Russen hebben dergelijke besmette camera's niet in omloop gebracht.
In het experiment konden Rohleder et al. bij een aantoonbaar alfa-stralende Kodak Aero-Ektar pas na enkele dagen een invloed op de film aantonen. Zonder camera en sluiter ertussen. De proefopstelling zag er als volgt uit: lens plat op een film gelegd. De film was verpakt in een zwarte LDPE-zak van 75 µm dik om zogenaamde "actinische straling", ook wel "licht" genoemd, uit te sluiten. De belangrijkste foutbron bij het experiment was het niet compenseren van de natuurlijke radioactiviteit.
Met vriendelijke groeten,
Franz
ravebenni
Ik heb niet beweerd dat ik hier verstand van heb of er ervaring mee heb,
de antwoorden van orwograph en cfb_de lijken ook door experimenten te worden bevestigd, en daarom valt mijn idee duidelijk af als bron van fouten.
Benjamin
orwograph
Ik heb nog een idee: zou het kunnen dat er stukjes of vezels van het rugpapier aan de film zijn blijven plakken? Dat zou kunnen gebeuren als de film vochtig is bewaard en het rugpapier lichtjes aan de gelatinelaag is blijven plakken. Dit geldt vooral als het papier van nature vezelig is, wat bij Kroatische films niet uitgesloten kan worden (ik heb geen ervaring met Efke 120).
Ik had dit probleem onlangs met een oude Orwo NP20-rolfilm, die decennia lang onontwikkeld had gelegen. Al bij het opspelen merkte je dat het rugpapier met een licht knisperend geluid loskwam van de film. Na de ontwikkeling: allemaal kleine zwarte puntjes, die ook heel licht voelbaar (ruw) waren. Dus heb ik de film nogmaals nat gemaakt onder de douche en voorzichtig met schone, natte vingers (natuurlijk niet met de nagels!) beide kanten van de film grondig afgewreven. Resultaat: alle zwarte puntjes waren na het opnieuw drogen verdwenen.
Natuurlijk bestaat het risico dat je de emulsie beschadigt. Maar in mijn geval is dat niet gebeurd. Als je foto's toch al verpest zijn door al die puntjes, probeer het dan nog eens onder stromend water... Ik ben benieuwd naar het antwoord.
Peter.
