Ik heb van Agfa een handleiding voor hun recept 501. Is er een verdunning van jouw bad die daar ongeveer mee overeenkomt?
Ja, bij een verdunning van +4 delen water zou het effect vergelijkbaar moeten zijn, waarbij mijn bleekmiddel dan waarschijnlijk iets sneller werkt, omdat de hoeveelheid bromide hoger is.
In de praktijk is dat voor het indirecte tonen met Viradon nog te sterk – dat geldt natuurlijk ook voor de 501 – want het mag immers niet doorgelicht worden. Om gecontroleerd op het oog te kunnen bleken, moet er sterker worden verdund: BL501 1+1 tot 1+4 – ik bedoel dan dienovereenkomstig meer.
In het tweede deel van mijn handleiding voor zwaveltoning wordt de werking van polysulfidetoners beschreven. De MT4 Siena lijkt enigszins op Viradon. Als alleen de hoge lichten en de bovenste middentonen moeten worden gebleekt, zijn tijden van 20 tot 60 seconden bij een verdunning van 1+20 tot 1+40 voldoende.
De kleurtoon is niet alleen afhankelijk van de verdunning van de bleker en de toner. Papier met een warme toon toont ook zonder bleker in kleur, koelere emulsies hebben soms een bleker nodig om in kleur te tonen, of om een eerder uitgevoerde directe toning zichtbaar te maken. Viradon toont, net als alle polysulfidetoners, metallisch zilver en zilverzout, ook al gaat dit niet bij elk papier gepaard met een duidelijke kleurverandering. In deze gevallen is er weliswaar zwavelzilver ontstaan en is de afdruk “beschermd”, maar het effect van de toner is optisch alleen herkenbaar door een toename in dichtheid. Als men bijvoorbeeld een papier met een hoog zilvergehalte en “Kraftkorn” zoals de ADOX Fine Print na het tonen bleekt, wordt de mate van omzetting in zwavelzilver zichtbaar. Afdrukken die voorheen volledig getoond waren, verliezen nauwelijks aan dichtheid; de toon is donkerbruin. Na kortere toonbehandelingen ontstaat een heldere, gekleurde toon bij afname van de dichtheid.
Als er vóór het tonen wordt gebleekt, verschijnt er, ongeacht de verdunning van de toner, vrijwel onmiddellijk een intense kleurtoon in de gebleekte delen; naarmate de tijd van het tonen toeneemt, worden ook de (slechts licht gebleekte) schaduwen door de toner bereikt – min of meer sterk zichtbaar, afhankelijk van het gebruikte papier.
Groeten
, wm
