Andreas_23
Hallo allemaal!
Is er een redelijk goede manier om Minox-negatieven te vergroten met een Opemus 5? Tweedehands Minox-vergroters zijn weliswaar niet meer zo duur, maar ik wil niet nog zo’n apparaat in huis hebben dat ik maar eens in de zoveel jaar gebruik.
Hartelijk dank en vriendelijke groeten,
Andreas
max
Hallo Andreas,
Ik weet niet precies wat een Opemus 5 is, is dat een KB- of KB+6x6-vergroter van Meopta?
Maakt niet uit, ik vergroot mijn Minox-negatieven met een Durst 138, en die is geschikt voor negatieven tot 13x18.
Hoe?
Heel eenvoudig, met de gewone KB 50-mm-lens.
Je hebt een inlegstuk voor de negatiefhouder nodig, dat kun je heel eenvoudig uit zwart karton (kleurkarton) knippen (een strook van 72 mm breed 1x2 vouwen, dan is het net zo breed als een 36-film, snijd een 8x11 venster door beide emulsies, plak eventueel nog twee geleidingsstroken van dun karton erin, zodat de Minox-film gecentreerd wordt geleid)
Het enige probleem is de vergrotingsfactor, en daar loopt mijn Durst natuurlijk ver voorop (lange zalen, 1 m afstand lens-beeld is geen probleem, alleen een waanzinnige contorsie als je met het oog op de scherpsteler ligt en met de hand de focusknop wilt bedienen). De meter levert 1:20 op, dus bijna 16x22 (of 18x24 met rand). Als je Meopta 50 cm haalt, is dat al 1:10, dus 8x11 cm (10x13 met rand).
Wat leveren kortere objectieven nu op?
Er zijn bijvoorbeeld Componone-objectieven in 35 en 28 mm (evenals diverse objectieven uit de tijd van halfformaat-, 16 mm- en andere camera's).
Probleem 1: Kan je vergroter zo dichtbij scherpstellen? Je moet immers ca. 15 resp. 22 mm dichter met de lens bij het negatief komen dan bij de 50 mm (bij 1:10 en meer negeren we de uitschuifbare arm even), de 16 mm laten we maar buiten beschouwing, want daar lukt helemaal niets meer. De 35 mm kun je eventueel scherpstellen met een gebogen plaatje.
Probleem 2: (alleen voor condensorvergroters): kun je de lichtbron dienovereenkomstig bijstellen? Die moet dichter bij de condensor, zodat de belichting gelijkmatig blijft.
Probleem 2b: voor diffusvergroters wordt de lichthoeveelheid natuurlijk langzaam schaars. Dat betekent lange belichtingstijden.
WA-lenzen hebben overigens geen zin, de brandpuntsafstand is grotendeels normaal, alleen de beeldhoek is groter. Maar dat is hier niet echt het probleem.
Daarvoor zou de 35 bij een kolomhoogte van 50 cm toch uitkomen op ca. 1:14, dus ongeveer 11x15.
Zo, dan nog het gebruikelijke: uiterste zorgvuldigheid, dus 2 diafragma's eraf, niet hoesten tijdens de belichting, scherpstellen alsof het de laatste keer is, het papieren kader met fluwelen pootjes sluiten en voor elke belichting bijstellen. (Moet ik nog iets over stof zeggen?)
Veel succes,
Martin
Andreas_23
Hallo Martin,
Hartelijk dank voor je uitgebreide uitleg. De Meopta Opemus 5 is van huis uit een 6 x 6-vergroter, waarmee ik met speciale formaatinzetstukken en de omgekeerde objectiefplaat (zodat de 50 mm dichter bij het negatief komt) ook al mijn kleinformaatvergrotingen maak. Ik haal er geen meter afstand mee, maar groter dan maximaal 13 x 18 wilde ik de minuscule negatieven toch al niet vergroten. Momenteel ligt het apparaat stofdicht verpakt in de kast, anders had ik het meteen nagemeten. Eens kijken hoever ik hiermee kom. De tip met de negatiefhouder van karton is geniaal en zo simpel dat ik me weer eens afvraag waarom ik daar zelf niet op kom. Ik ga alles uitproberen en verslag doen van de resultaten.
Nogmaals hartelijk dank,
Andreas
cfb_de
Hallo Andreas,
mijn Minox-negatieven passen ook in de Opemus-5. Voor het beeldvlak gebruik ik boven AN-glas en onder een zelfgesneden kartonnen masker. Als lens gebruik ik de 35 mm Anaret. Daarvoor heb je een verzonken printplaat nodig (die van de 50 mm is niet groot genoeg!) (ik had destijds van Mirko de voor de nog oudere Meoptas gekregen en passend gevijld).
Dan past 13x18 van Minox makkelijk in de Opemus. Bij gelegenheid ga ik Minox-negatieven eens in de Ahel uitproberen, daar is de kolom met omhooggetrokken kop ook 95 cm lang.
Met vriendelijke groeten,
Franz
max
Hallo Andreas,
voordat ik het vergeet: je hebt natuurlijk een felle lamp nodig, aangezien je meestal met grote schaalmodellen werkt.
Logisch, door het kleine negatief komt er maar weinig licht door.
Als alternatief kun je de belichtingstijd heel lang maken. Maar het is toch beter om twee stops lager te blijven.
Groeten
Martin
grunke
Hallo Andreas, kijk eens in je Minox.
Je zult zien dat de camera een gewelfd beeldvlak heeft.
Je zou bij 321.. of zo moeten proberen een Minox-beeldvlak te krijgen,
als je geen lichte vervormingen wilt.
Groeten, Jäg ;)
max
Hoi Jörg,
Ik weet niet zeker of dat met het gebogen beeldvlak ook geldt voor de nieuwere Minotars en de vaste brandpuntsafstanden...
Hoe dan ook, als het geen architectuur is (of natuurlijk Russische onderzeeërlocaties), maar wat je doorgaans met de Minox doet (straatfotografie, mensen, gewoon kiekjes), is dat tot 18x24 niet echt een probleem (of valt het niet onaangenaam op). Ik heb een B, die heeft het gewelfde beeldvlak, de vergroter heeft een recht beeldvlak.
Gur?
Martin
MarcusD
:ph34r:
Hallo MINOX-vrienden!
De kwestie van de gewelfde drukplaat zorgt steeds weer voor verwarring en onjuiste beweringen over de bruikbaarheid van MINOX-vergroters of de vergrootbaarheid van negatieven!
Kort gezegd: het maakt NIET uit wat je met wat combineert. Elk apparaat – of het nu een gewelfde drukplaat/masker heeft of niet – is als het ware een op zichzelf staand systeem.
De MINOX-camera's werden tot aan de eerste serie van de C en de voorlaatste serie van de B gebouwd met de COMPLAN, een lens die werd ontworpen door Arthur Seibert (1906-1980), die ook voor Leitz werkte. Het heette Complan omdat de eerder genoemde welving erin was verrekend, die bedoeld was om constructiegerelateerde onscherpte aan de randen te compenseren. Dat betekent voor het fotografische resultaat: de ontstane negatieven worden – afhankelijk van de lensconstructie welvig of vlak liggend – scherp en evenwichtig. Als er bij de COMPLAN geen welving aanwezig zou zijn tijdens het fotograferen, zou het negatief onscherp zijn aan de smalle wielen. Vanaf 1970 werd de nieuw berekende MINOX-lens met vlakke plaat gebruikt. De B kreeg deze lens nog in 1972 in een kleine serie en werd verder gebouwd met de Complan (een "MINOX B" is, in tegenstelling tot de massaal te vinden "COMPLAN B", een zeldzaam verzamelobject! Ook een "COMPLAN C" is een zeer zeldzaam exemplaar!).
Laten we nu eens ons fysisch verstand inschakelen: als de kromming bij de opname dient om een scherp negatief te produceren, dan blijft het negatief ook scherp als het weer vlak ligt, want de kromming compenseert immers alleen de onscherpte aan de randen op het moment van belichting. Wat zou er dan later bij het vergroten vervormen??? Eenmaal scherp belicht en ontwikkeld en klaar!
Hetzelfde geldt voor de vergroters. Tot een bepaald bouwjaar werden de vergroters gebouwd met gewelfde drukplaten. Waarom ook hier later de overstap naar vlakke platen heeft plaatsgevonden, staat nergens geschreven, maar het ligt voor de hand! Waarschijnlijk heeft men voor de vergroters de camera-objectieven van tweede keus gebruikt die uit de kwaliteitscontrole waren gevallen. Of misschien zelfs die van eerste keus. In ieder geval waren het ook 15 mm-lenzen met een vast diafragma van 3,5.
Als de drukplaat van de vergroter gewelfd is, betekent dit hoogstwaarschijnlijk dat er een COMPLAN is ingebouwd. In dit geval compenseert de welving van de drukmaskers gewoon de constructiegerelateerde problemen met de randscherpte van de ingebouwde vergrotingslens. Dat heeft niets te maken met het origineel, maar is uitsluitend een compensatie binnen de lichtbaan van de vergroter.
Wat natuurlijk problematisch kan zijn, is wanneer men bij de vergroter Model III (die bestaat namelijk in beide varianten) met COMPLAN-optiek een recht masker gebruikt. Ik wil niet ontkennen dat zoiets in het verleden is gebeurd en dat daardoor onscherpe afdrukken zijn ontstaan – toen werd mogelijk de conclusie getrokken dat een negatief dat met een COMPLAN MINOX is gefotografeerd, alleen met een gewelfd masker kan worden afgedrukt. Voor het overige is deze veronderstelling volslagen onzin.
Groeten, Marcus
max
Hoi Marcus,
Dat verklaart waarom ik nooit problemen heb gehad ;-).
De vraag gaat meer over de vervormingen. Als ik de theorie van de Complan goed heb begrepen, is deze niet alleen afgestemd op het gebogen oppervlak vanuit het focusvlak (of de tonvorm), maar ook op de afbeelding (anders zou het beeld horizontaal samengedrukt worden).
Groeten
Martin
cfb_de
Hallo Max,
normaal gesproken (dus *altijd*) worden opnamelenzen zo berekend dat het na de opname verkregen negatief probleemloos kan worden gecontacteerd.
Dit vereist de fundamentele eigenschap van een contactafdruk dat deze "vlak op vlak" ligt.
In zeer weinig gevallen waren er eens vergroterfabrikanten met lagere of veel hogere eisen:
- Minox, omdat ze een tijdje niets anders hadden (en de eisen daar extreem hoog zijn)
- Beseler, omdat je met rotzooi meer geld kunt verdienen dan met goud
- Alpa, omdat afwijken van de norm toen 'modern' heette
Ben ik een serieuze vergroter met een 'kromme' negatieftafel vergeten? Klopt. In de goedkope markt waren er meer. Maar die werd toen al door niemand met een echte lens gebruikt.
Met vriendelijke groeten,
Franz
Andreas_23
Hallo
en hartelijk dank voor de vele nuttige tips over het omgaan met Minox-negatieven. Er lijken toch meer Minox-liefhebbers op het forum te zijn dan ik had gedacht.
Ik wil vandaag mijn ervaringen delen.
Ik heb een Minox C met het Complan-objectief. Als film heb ik de Agfa Copex gebruikt en deze ontwikkeld in de Minox-ontwikkelbus voor daglicht met de SPUR Nanospeed. De set (film plus speciale ontwikkelaar) is verkrijgbaar bij Mirko. Op de camera heb ik de aanbevolen gevoeligheid van 25 ASA ingesteld.
Als ik de zalen volledig benut, kom ik bij mijn Opemus 5 uit op een maximale afstand van de lens tot het fotopapier van 60 cm. Met een 50 mm-lens kom je dan uit op slechts 9 x 12,5 cm. Dat is niet bepaald indrukwekkend. Oké, je kunt natuurlijk op de vloer projecteren, dan wordt het groter, maar het beeld steeds donkerder.
Ik had het grote geluk om op eBay voor een klein bedrag een Anaret 4,5/30 mm met een passende lenshouder voor de Opemus te kunnen kopen (zie foto). De Anaret is een piepklein objectief met een lensdiameter van misschien 7 mm. De vatting lijkt wat overdimensionneerd, maar moet zo groot zijn zodat de diafragmaring überhaupt uit de lenshouder steekt.
[ATTACHMENT NOT FOUND]
Met de 30 mm Anaret kom ik uit op maximaal 16 x 22 cm. Dat is toch een vergroting van 20x en is waarschijnlijk ook de grens van wat je van de 4-lensige lens kunt verwachten.
Omdat de Minox-film na het ontwikkelen sterk oprolt (waarom eigenlijk?), heb ik hem voor de zekerheid eerst gewoon tussen twee glasplaten gelegd. Nadat ik op alle foto's Newton-ringen had, ben ik daar echter heel snel weer vanaf gestapt en heb ik een negatiefhouder in elkaar geknutseld, zoals Martin die heeft beschreven. Die past dan in het glasloze kleinbeeldmasker. Dat werkt prima, alleen is het plaatsen van de eerste en de laatste foto van een filmrolletje lastig, omdat die nog wat ruimte aan de zijkant van het filmuiteinde nodig hebben. Aangezien de Minox-film geen perforatie heeft waaraan je hem kunt vastpakken, moet je bij het hanteren van de film absoluut dunne (katoenen)handschoenen dragen, anders krijg je onvermijdelijk vingerafdrukken op de negatieven.
Tja, dan blijft er nog het probleem van de belichtingstijd. In principe zou je een andere condensor nodig hebben die het licht sterker bundelt. Zo resulteren bij dubbele diafragmering (op diafragma 8) bij 13 x 18 op Ilford MG IV belichtingstijden tussen 1 en 2 minuten. Geduld is dus geboden.
De resultaten maken echter alles goed. Ik had al lang niet meer met de Minox gefotografeerd en destijds de (kleur)negatieven naar een speciaal laboratorium gestuurd. Zo geweldig waren de foto's niet, wat ik destijds toeschreef aan het minuscule negatiefformaat. Wat ik nu na het fixeren te zien kreeg, maakte me echt sprakeloos. Nauwelijks te geloven dat je zulke geweldige foto's kunt maken van Minox-negatieven. De uitspraken in Mirko's catalogus over de combinatie Copex/SPUR Nanospeed kloppen volledig. Zelfs bij de grootste afbeeldingsschaal (16 x 22 cm) kreeg ik zeer scherpe en extreem fijne korrel hebben foto's met een goede gradatie van de grijstinten. Ongelooflijk! Voorwaarde is natuurlijk dat de opnames zelf ook perfect (scherp) zijn, want bij slechts 25 ASA kom je al snel bij belichtingstijden waarbij de negatieven gaan trillen.
Met vriendelijke groeten,
Andreas
Andreas_23
Hallo!
Ik wil hier nog het volgende aan toevoegen:
De lens heeft de kleine M 23,5-schroefdraad.
De speciale houder is nodig om de voor deze brandpuntsafstand korte afstand tussen de lens en het negatief te verkrijgen. Anders ontstaan er problemen met scherpstellen.
De houder had oorspronkelijk een grotere diameter. Mogelijk hoort hij bij een ander model. Ik heb hem in een slotenmakerij op de juiste diameter laten draaien. Daarom is op de foto aan de rand van de houder het aluminium te zien.
Met vriendelijke groeten,
Andreas
