Jak rozwijać przy naświetlaniu z "nominalną czułością"?

MehmetCati · 2006-07-12T13:51:39+00:00

Hallo! Hier nun mal wieder eine Anfängerfrage von mir: Wenn ein 400 ISO Film laut versch. Angaben eine tatsächliche Empfindlichkeit von 320 ISO aufweist un...

MehmetCati

Cześć! Oto kolejne moje pytanie początkującego: Jeśli film o czułości 400 ISO ma, według różnych źródeł, rzeczywistą czułość 320 ISO i podczas naświetlania go przy czułości 320 ISO stosuję czułość 400 ISO, to czy podczas wywoływania powinienem stosować czasy podane dla czułości 400 ISO, czy też muszę uwzględnić jakiś współczynnik przy obliczaniu czasu wywoływania? :) Ogólnie rzecz biorąc: jeśli wykonuję naświetlanie filmu „prawidłowo”, czy muszę uwzględnić inny czas wywoływania niż w przypadku naświetlania przy czułości 400 ISO? Ponieważ w przypadku wielu wywoływaczy zawsze podaje się wytyczne dla czułości 400 ISO, jak mogę uzyskać przybliżoną wskazówkę dotyczącą czasu wywoływania, jeśli faktycznie wykonuję naświetlanie z czułością 320 ISO, a nawet tylko 200? Z góry dziękuję za odpowiedzi (nawet jeśli moje naiwne pytanie początkującego może być irytujące...). Pozdrawiam Mehmet

max

Cześć Mehmet, No tak, opinie ekspertów. Z mojego doświadczenia wynika, że podane przez producenta wartości czułości są zazwyczaj bardziej wiarygodne niż te dotyczące wywoływania. To przecież oczywiste – podczas wywoływania występuje więcej zmiennych indywidualnych, od dokładności Twoich miarek, przez stałość temperatury, aż po poziom wody. (Nie zapominajmy też o wymaganiach dotyczących gęstości w strefie I). W związku z tym wszystkie te twierdzenia typu: „HP5 zawsze naświetlaj na 320 ASA” na pierwszy rzut oka nic nie dają, a sens mają tylko w kontekście: jaki wywoływacz, jaki czas/temperatura i jakie motywy. Alternatywa 1: zapoznaj się dokładnie z systemem strefowym, tam wszystko jest dokładnie wyjaśnione. Alternatywa 2: stare zasady praktyczne, takie jak: - Negatyw zbyt ostry oznacza zbyt długi czas wywoływania, zbyt miękki – zbyt krótki. - Brak rysunku w cieniach (przy skądinąd dobrym negatywie) oznacza niedoświetlenie, prześwietlone światła (przy skądinąd dobrym negatywie) – prześwietlenie. Jaka jest konkretna odpowiedź na Twoje pytanie? Jeśli masz normalne motywy, zastosuj normalny czas wywoływania (dla normalnej gradacji). Dzięki prześwietleniu uzyskasz wtedy lepszą rysunkowość cieni (kosztem nieco mniejszej swobody w światłach). W przypadku ostrych motywów (jaskrawe światło i ciemne cienie) wywołuj krócej, co spłaszcza kontrasty motywu i nazywa się u Adamsa N-1. W przypadku miękkich motywów nie ma miejsca na prześwietlenie. Pozdrawiam Martin

MehmetCati

Cześć, Max! Na początek dziękuję za wyczerpującą odpowiedź. Nie zajmowałem się jeszcze w ogóle systemem strefowym, ale mam na półce dwie książki Adamsa („The Negative” / „The Print”) w oryginalnej angielskiej wersji. To naprawdę jedyne książki, których jeszcze nie przeczytałem... :-)) Więc chyba koniecznie powinienem sięgnąć po „Negatyw”... Mniej więcej dokładnie rok temu zacząłem samodzielnie wywoływać zdjęcia. Potem przez jakieś dwa, trzy miesiące „bawiłem się” tym i dopiero teraz znów próbuję różnych rzeczy. To trochę głupie, bo lato jest naprawdę za ciepłe dla chemikaliów i łatwiej mi je podgrzać do 20 stopni niż schłodzić. Nie wiem czemu... Do tej pory wszystkie filmy, które testowałem, naświetlałem zgodnie z „nadrukowaną” czułością, a potem długo eksperymentowałem z różnymi wywoływaczami, rozcieńczeniami i czasami. Od czasu do czasu podkręcałem ten czy inny film ADOX/Ilford, ale to wszystko. Tak jak piszesz, przeczytałem potem, że ADOX 400 chm ma faktycznie czułość 320 ISO. Podobnie sensowne byłoby naświetlanie Lucky 400 na 320 zamiast 400. W międzyczasie zgromadziłem około 24 rolek Lucky i ADOX o czułości 320 ISO i pomyślałem, że w sobotę je wywołam i sprawdzę, o co chodzi z tymi danymi. (Aha, kilka filmów Lucky naświetliłem też na 200 ISO) Pomyślałem więc sobie (w międzyczasie dość mocno przekonałem się do Calbe A49), że skoro w przypadku ADOX 400 chm wystarcza mi 9–10 minut w A49, to jaką wartość orientacyjną powinienem przyjąć dla 320 ISO, aby się na niej wzorować. To była właściwie główna idea mojego pytania. Wywoływacze, z którymi do tej pory głównie eksperymentowałem, to: RODINAL LP-Supergrain Emofin A49 D76 Microphen AM-74

Jaka jest konkretna odpowiedź na Twoje pytanie? Jeśli masz normalne motywy, zastosuj normalny czas wywoływania (dla normalnej gradacji). Dzięki prześwietleniu uzyskasz wtedy lepsze odwzorowanie cieni (kosztem niewielkiej utraty szczegółów w światłach). W przypadku trudnych motywów (jasne światło i ciemne cienie) wywołuj krócej, co zmniejsza kontrast motywu i nazywa się u Adamsa N-1. W przypadku łagodnych motywów nie ma miejsca na prześwietlenie. Pozdrawiam Martin

Więc wywołuję przy moich zwykłych czasach, z których byłem zadowolony przy ISO 400, i zobaczę, co wyjdzie przy filmach 320 i 200? A przy następnej sesji zdjęciowej (w podobnych sytuacjach „fotograficznych”) zastanowię się, czy np. chcę lepszego rysunku cieni, i wtedy wykonam naświetlanie na ISO 320

Z mojego doświadczenia wynika, że podane przez producenta wartości czułości są zazwyczaj bardziej wiarygodne niż te dotyczące wywoływacza.

W przeciwnym razie wolę pozostać przy „wydrukowanych” czułościach i dalej eksperymentować ze skróconymi/wydłużonymi czasami wywoływania i różnymi rozcieńczeniami? To z „rzeczywistą czułością” filmów jest więc w praktyce raczej bzdurą? Czysto teoretycznie, co by się właściwie stało, gdybym naświetlił Adox 400 chm na 100 ISO, a potem wywołał go zgodnie z czasami podanymi dla Adox 100 chm. To samo, co w przypadku Adox 100 chm? No to NA DALEJ Mehmet

max

Cześć Mehmet, można by powiedzieć, że system strefowy to laboratorium fotograficzne dla księgowych ;-).

Więc wywołuję przy moich zwykłych czasach, z których byłem zadowolony przy ISO 400, i zobaczę, co wyjdzie przy filmach 320 i 200?

Dokładnie. W każdym razie w przypadku filmu 320. W najgorszym przypadku otrzymasz dobrze nadające się do druku negatywy z prześwietlonymi światłami (jeśli niebo nie ma tekstury, to jest jeszcze 1000 i jeszcze jeden powód). Jeśli film 320 wypadnie dobrze, potraktowałbym film 200 w ten sam sposób.

A ta „rzeczywista czułość” filmów to w praktyce raczej bzdura?

Nie i nie. 1. W przypadku stref, większość chce bowiem już w strefie I, czyli 4 stopnie poniżej średniej szarości, uzyskać gęstość negatywu 0,15 (+podstawa i zamglenie), co w praktyce sprawdziło się całkiem dobrze, podczas gdy przemysł ocenia zazwyczaj według nieco innych kryteriów, na poziomie 0,1. 2. dla wszystkich pozostałych okazało się, że zasada „naświetlaj na cienie, wywołuj na światła” w praktyce nie jest tak łatwa do zrealizowania, przynajmniej przy automatycznym naświetlaniu (jak to było, głębokie cienie w polu pomiaru, naciśnięcie blokady AE, a następnie niedoświetlenie o 3 lub 4 stopnie?!?!?!?!?), więc praktyczniej jest ustawić zakres od 1/2 (czyli 320) do 1 (200) stopnia przysłony w cieniach i bez obaw robić zdjęcia. Dopóki masz normalny kontrast motywu między 1:30 (5 stopni) a 1:100 (7 stopni), wszystko jest w porządku. Większość danych dotyczących wywoływania jest bowiem już dostosowana do rozsądnej gradacji. To, czy całkowita gęstość jest nieco wyższa czy niższa, w praktyce nie ma znaczenia. Pamiętaj, że dopóki dobrze drukujesz swoje negatywy, wywoływanie jest w porządku. Skracanie czasu wywoływania jest konieczne tylko wtedy, gdy ciągle kręcisz się na papierze między 00 a 1, a mimo to nie uzyskujesz ładnych odcieni szarości. Jako alternatywę online dla negatywu i w skróconej formie poleciłbym następujące strony: http://www.schwarzweiss-magazin.de/swmag_frame_kurse.htm , a dla tych, którzy bardzo się spieszą, z części 3 kursy 3, 4 i 5. Są one bardziej realistyczne dla praktyków fotografii małoobrazkowej niż część 2. Mała dygresja od strony projektowej: osobiście bardzo mnie zdziwiło, jak wybredny stałem się w kwestii kontrastu, kiedy zacząłem sam drukować. Już w ogóle nie robię tych „pięknych zdjęć starego miasta” w pełnym słońcu (a przecież to świetne światło do fotografowania), bo żaden film (ani czarno-biały, ani kolorowy, ani nawet cyfrowy) nie jest w stanie dobrze uchwycić drzwi ratusza w cieniu, jeśli główny motyw przed nimi ma być jeszcze rozpoznawalny w słońcu (tak, wiem o serii ekspozycji i Photoshopie). Wtedy wolę poczekać, aż pojawi się „hamburski softbox” (chmura przed słońcem) – zadziwiające, co wtedy nagle staje się możliwe. Pozdrawiam Martin

MehmetCati

Cześć, Martin! (Przepraszam, wcześniej nazwałem cię „Max”) Na początek chciałbym ci bardzo podziękować za twoje wyjaśnienia. Szczególnie ten link wydaje mi się bardzo pomocny. Muszę go od razu wydrukować i przeczytać przed snem. Do tej pory wywołałem sześć rolek filmu 320, stosując moje sprawdzone ustawienia dla filmu 400. Wydaje mi się, że negatywy nie wyszły w porównaniu z innymi tak ekscytujące, nie „rzucają się” mi w oczy tak jak inne podobne. Muszę je koniecznie wydrukować, żeby zobaczyć, co faktycznie uda mi się z nich uzyskać. Samo ocenianie negatywów jest dla mnie bardzo trudne. Cóż, mam wrażenie, że muszę jeszcze przeczytać sporo teorii. Jeśli odbitki mnie nie przekonają, to muszę naprawdę powiedzieć, że świetnie radzę sobie z podanymi czułościami.

2. Dla wszystkich innych okazało się, że zasada „naświetlaj cienie, wywołuj światła”

jest mi zupełnie nieznana! Zapamiętam to i spróbuję.

Dopóki masz normalny kontrast motywu między 1:30 (5 stopni przysłony) a 1:100 (7 stopni przysłony), nie ma żadnego problemu. Większość danych dotyczących wywoływania jest bowiem już dostosowana do rozsądnej gradacji. To, czy całkowita gęstość jest nieco wyższa czy niższa, w praktyce nie ma znaczenia.

Teraz też tak myślę. Więc Martin, jeszcze raz dziękuję. Uważam, że Twój post jest naprawdę świetny. Naprawdę mi pomógł. Poza tym TRZYMAJ SIĘ Mehmet

fotohuisrovo

Świetne wyjaśnienie, również dla początkujących.

Wywoływacze, z którymi dotychczas głównie eksperymentowałem, to: RODINAL LP-Supergrain Emofin A49 D76 Microphen AM-74

Warto dodać, że LP-Supergrain i AM74 to ten sam produkt. To pozwala zaoszczędzić trochę pieniędzy na testy. Pozdrawiam, Robert

max

Cześć, Mehmet

Przepraszam, przed chwilą nazwałem cię Max

Nie ma sprawy, to zaleta posiadania kilku imion. Jeszcze jedna rzecz, bo bardzo często podaje się to jako skuteczną standardową procedurę: Użytkownik forum x: „Zawsze wykonuję naświetlanie filmu xxx o jeden stopień więcej i skracam czas wywoływania o yyy”. Oczywiście nie wiem, jak inni ludzie opracowują swoje optymalne procedury. Jednak na podstawie tego podejścia można przypuszczać, że użytkownik forum x często fotografuje motywy o wysokim kontraście i denerwuje się, że nawet przy gradacji 0 nie nadają się one jeszcze do optymalnego wydruku, podczas gdy motywy o średnim kontraście pozostają nadające się do wydruku nawet przy niedoświetleniu o stopniu 3-5. Jest to ogólnie typowe dla osób, które wyruszają z aparatem przy ładnej pogodzie (słonecznej) lub z jakiegokolwiek powodu nie chcą/nie mogą czekać na odpowiednie światło (wakacje nad Morzem Śródziemnym, a zwiedzanie trwa dalej), a wtedy oczywiście jest to dokładnie właściwe podejście (i zgodne z tym, co napisałem powyżej). Pozdrawiam Martin