Beste forum,
In plaats van geklaag, hier een verslag van een geslaagd experiment.
Ik heb onlangs een tentoonstelling met lichtkettingen gehouden en heb het experiment gewaagd om lith-prints af te drukken op ADOX-printfilm. Tot mijn eigen verbazing werkte het heel goed. De printfilm wordt vrij steil in de lith-ontwikkelaar, daarom moet je de neiging hebben om minstens 3 stops te overbelichten met slechts een kleine toevoeging van bromide. Daar staat tegenover dat de film erg gevoelig is voor peperkorrel, dus je moet ruimschoots sulfide toevoegen.
De tentoonstellingsafdrukken heb ik gemaakt met het volgende recept in de Moersch Lith Master Set
1500 water, 70 A, 70 B, 30 C, 20 D
3 stops overbelichten
Ontwikkeltijd: 5-7 min. bij 22 graden
Lichten rozerood, schaduwen groenzwart
De C-oplossing (sulfide) was al enige tijd geopend, en aangezien deze niet erg lang houdbaar is, mag worden aangenomen dat bij een vers aangemaakte oplossing aanzienlijk kleinere hoeveelheden C volstaan. Te veel C beïnvloedt de kleur van de lichten en de diepte van de schaduwen
Een nog krachtiger rozerood/paars krijgt men met een dunnere oplossing, meer D en 4 stops overbelichting, maar dan worden de schaduwen erg donker, wat jammer is bij printfilm, die zich anders juist kenmerkt door zeer fijn getekende details.
De printfilm levert zeer mooie afdrukken op, maar de rozerode toon in de lichten kan kitscherig overkomen. Het is echter niet zo eenvoudig als op warmtoonpapier, en wie dit zelf wil uitproberen, moet het volgende in acht nemen:
- Het correct bepalen van het snatch point is moeilijker dan bij fotopapier – de afdrukken komen gemakkelijk te laat = te dicht uit.
- De manier van opstelling en belichting maakt veel uit. Als men de afdrukken tegen het licht bekijkt, lijken ze veel dunner dan wanneer men ze op een witte of melkachtige ondergrond bekijkt. Afhankelijk van hoe de film wordt opgesteld en belicht, moeten de afdrukken dunner of dichter zijn. Je moet de proefafdrukken onder belichtingsomstandigheden bekijken, anders krijg je onaangename verrassingen. In principe geldt: wat er bij doorkijken veel te licht lijkt, is op zwak doorschijnend papier juist perfect. Je moet er ook rekening mee houden dat bij donkerdere afdrukken het roze van de lichten snel plaats maakt voor het groen-zwart van de schaduwen en middentonen.
- De ideale kleur voor de achtergrond, als men die wil, is natuurwit. Ik heb op extra wit gemonteerd, omdat doorlichtbaar papier in de vakhandel alleen in die kleur verkrijgbaar was, maar dat is (vooral in combinatie met de gebruikte daglichtlamp) een beetje koel voor de verder vrij warme toon van de afdrukken.
- Printfilm reageert extreem snel op tonen. Dat betekent dat je het groen-zwart van de schaduwen door middel van seleentoning neutraal zwart kunt krijgen, maar daarvoor worden de lichten ook paarsblauw, en dat binnen enkele seconden. Als je dus de oorspronkelijke toon van de lichten wilt behouden, moet je ofwel leven met het groen-zwart van de schaduwen, ofwel experimenteren met toningstijden in de seconden.
- Tonen is daarom nauwelijks aan te raden voor de archiefveiligheid van lith-prints op de printfilm, als men de oorspronkelijke toon van de hoge lichten wil behouden. Ik heb de prints, die een maand lang voor het raam zullen hangen en elke dag een paar uur in het zonlicht staan, in Sistan gebaad (helaas is mijn voorraad daarmee nu op) en met Tetenal lichtbeschermingslak besproeid. Dit laatste heeft tot gevolg dat de film niet meer helemaal doorzichtig is, maar er enigszins melkachtig uitziet. Daarom is lichtbeschermingslak alleen aan te raden als de afdrukken op papier, matglas of iets dergelijks worden gemonteerd, maar niet voor directe doorkijk.
Voorbeeldfoto's:
http://www.fotoimpex.de/forum/index.php?act=module&module=gallery&cmd=si&img=127
http://www.fotoimpex.de/forum/index.php?act=module&module=gallery&cmd=si&img=128
Het allerbeste,
Samuli
