dl8ram
Hallo aan alle liefhebbers van de donkere kamer :D
Zoals jullie je vast wel kunnen voorstellen, heb ik een paar vragen.
Nadat ik jarenlang alleen in kleur heb gefotografeerd, heb ik besloten
om een donkere kamer aan te schaffen en heb ik flink wat spullen ingekocht.
Na de eerste pogingen met ORWOpan 100 in de Kiev is het nu tijd voor film voor een wat handzamere camera.
Na lang zoeken en het testen van 400 Tura en HP5 heb ik nu eens iets anders gekocht.
CHS 50 voor als het wat minder koninklijk moet zijn en Fomapan Creativ 200 (moet dat Fomapan T 200 zijn?) vanwege de
voor dagelijks gebruik geschikte gevoeligheid en de naar verluidt hoge pushbaarheid.
Om ook eens iets anders dan RODINAL te gebruiken, heb ik ook twee alternatieve ontwikkelaars aangeschaft.
Promicrol en A49
Om niet net zo op mijn neus te gaan zitten als met mijn eerste rolletje HP5, heb ik geprobeerd de twee films te testen.
Ik heb me daarbij gehouden aan de werkwijze van
Norbert
.
Ik heb daarbij een belichtingsreeks op Fomapan 7 min. in Promicrol ontwikkeld en met mijn MP 104 gemeten.
Hetzelfde heb ik ook gedaan met een belichtingsreeks op CHS 50, 6 min. in Promicrol.
De Fomapan scoorde daarbij (waarden berekend via de Excel-tabel die op bovenstaande website te downloaden is)
niet echt goed.
De resultaten van de CHS 50 waren daarentegen (naar mijn mening) zeker in orde.
Hier zijn de berekende waarden en de werkwijze bij het ontwikkelen.
De CHS 50 kwam uit op een filmgradatie van 0,64 en een gevoeligheidsbenutting van 40 ASA
De Fomapan op een filmgradatie van 0,72 en een gevoeligheid van 121 ASA
Nu geef ik toe dat de MP 104 geen erkende densitometer is en dat er mogelijk ook andere kleine onregelmatigheden zijn binnengeslopen, maar ik denk dat er een tendens zichtbaar is.
Nu nog een korte beschrijving van de werkwijze bij de test en de ontwikkeling.
Als meetoppervlak werd een witte muur gebruikt, die vrij homogeen werd verlicht met een halogeenspot.
De spot en de camera werden zo opgesteld dat er een belichtingstijd voor zone V van 1/250 sec. ontstond.
De belichtingsmeter stond op Spot. De reeks metingen werd belicht met 1/8 tot 1/8000 sec.
Beide films worden, zonder voorwassen, ontwikkeld in Promicrol 1+19 bij 20°C.
Bij het starten van de timer werd de bus gevuld, gedurende 30 sec. continu bewogen en vervolgens elke 30 sec. 1 keer gekanteld.
Na afloop van de tijd werd de ontwikkelaar afgetapt, gestopt met 5 keer water verversen en vervolgens ongeveer 7 min.
gefixeerd en 15 min. continu gespoeld. (hier meteen een vraag over het bevochtigingsmiddel. Blijft dat op
de film zitten of moet dat worden afgespoeld?)
Er werd gemeten met behulp van een condensatorvergroter Durst F60, de lens was gedimd tot f/5,6 en in het midden
van het geprojecteerde vlak (op de plek waar ook de spotbelichtingsmeter meet) werd de dichtheid bepaald.
Oké, dat was nu veel geklets, maar zo zou iedereen in staat moeten zijn om zowel de opbouw als de ontwikkeling
te begrijpen.
Wat me daarbij het meest verbaasde, is dat ik (ik heb voor beide films geen ontwikkeltijden in dit bad gevonden)
voor een eerste poging blijkbaar een vrij goede gok heb gedaan :)
De CHS 50 heeft het daarbij vrij goed gedaan. Het verlies van 1/3 stop aan gevoeligheid bij een redelijk aanvaardbare steilheid
geeft hoop.
De Fomapan valt daarbij duidelijk af. Niet alleen is 2/3 stop minder gevoeligheid niet waarvoor ik de
film heb gekocht, hij is ook al erg steil. (Ik heb voor de grap eens twee foto's van mijn besneeuwde tuin 8 minuten ontwikkeld
en kreeg daarbij negatieven die met een dichtheidsbereik van ongeveer 1,6 logD (ISO R 160) nauwelijks te vergroten zijn.)
Om alvast te voorkomen dat er wordt gezegd: "als je 800 ASA nodig hebt, koop dan 800-film", de push-ontwikkeling moet niet de regel zijn,
maar de mogelijkheid moet er zijn.
Nu mijn vragen:
Welke ontwikkelaars gebruiken jullie voor deze films?
Wat zou ik aan mijn proces kunnen veranderen om vlakkere curven te krijgen?
Ik ga de twee andere ontwikkelaars nog testen en bij interesse de resultaten hier publiceren.
Met vriendelijke groeten
Alois
Roman
Hallo!
De Foma 200 (T200 was de 'oude' naam) is een prima film; ik heb er goede ervaringen mee in combinatie met Calbe A49.
MAAR: zoals je zelf al hebt ontdekt: meer dan EI 100-125 zit er gewoon niet in – als je een Foma met EI 200 wilt, neem dan de Fomapan 400 (die heeft namelijk in werkelijkheid alleen EI 200 tot 250).
Wat betreft pushbaarheid: waarom zou je in godsnaam een 200'er willen pushen? Dan kun je net zo goed een 400'er nemen en krijg je veel betere resultaten... Pushen heeft toch alleen zin als je in gevoeligheidsstappen verder gaat, waar geen geschikte films meer voor zijn!?
dl8ram
Hallo Roman,
Allereerst hartelijk dank voor je reactie.
Zoals hopelijk uit mijn eerste bericht bleek, wil ik hier niet over 1/10 diafragma’s onderhandelen.
Het gaat mij er eigenlijk om een goede combinatie van film, belichtingstijd en ontwikkelaar te vinden, die van de twee gekozen films netjes vergrootbare negatieven oplevert. Mijn ongenoegen over de Fomapan heeft te maken met het gedrag dat sterk afwijkt van mijn verwachtingen. Oké, ik geef toe dat ik tot nu toe nog maar weinig waarden heb verzameld, maar wat ik tot nu toe heb gezien, stemt me niet optimistisch.
Het pushen van de 200 is slechts een mogelijkheid die ik open wil houden.
Helaas heb ik niet altijd al het filmmateriaal bij de hand dat ik op dat moment graag zou willen hebben.
Over de Fomapan heb ik op verschillende sites gelezen dat hij een zeer grote belichtingsspeelruimte heeft.
Daarbij ging ik ervan uit dat hij zonder al te veel moeite ook wel eens +1, +2 of, als het echt krap wordt,
ook +3 gepusht kan worden. De eerste test met Promicrol heeft me echter erg ontnuchterd. Voor de lage basisgevoeligheid is de film al erg steil. Eens kijken tot welke waarden ik met de andere ontwikkelaars kom.
Ik heb vandaag een combinatie voor de CHS 50 getest.
Ontwikkeld volgens het in de eerste post genoemde schema: 9 min. in RODINAL 1+50
Filmgradatie -0,67
Gevoeligheid 32 ASA
Dat zou nog beter kunnen. De curve vertoont in het bovenste bereik nog geen afvlakking. Ook de bereikte maximale dichtheid is iets hoger dan bij de ontwikkeling in Promicrol. In het bereik van de zones III tot X ontstaat daarbij een bijna perfecte rechte lijn.
Ik vermoed dat ik bij 1 tot 1 1/2 minuut extra ontwikkeltijd de 40 ASA zou kunnen bereiken of overschrijden
en ook een vrij "normale" steilheid. Dat moet ik eens bij gelegenheid testen.
Maar nu moet eerst de Fomapan in RODINAL :)
De vastgestelde waarden volgen zo snel mogelijk.
Met vriendelijke groeten
Alois
dl8ram
Hallo,
zoals beloofd, de resultaten voor Fomapan Creativ 200 in RODINAL.
Als uitgangspunt heb ik de langere van de twee ontwikkeltijden van "Digitaltruth" genomen, namelijk 10 minuten.
(hier rijst weer de vraag: is Fomapan Creativ 200 hetzelfde als Fomapan T200?)
Kort gezegd ............. alleen geschikt voor foto's uit de stoomsauna
Een paar foto's die ik ter visuele controle op de teststrip heb gemaakt, zijn duidelijk een geval
voor papier met een zachte gradatie.
Hier zijn de berekende waarden:
Filmgradatie 0,93 bij een vrij kromme curve.
De bereikte gevoeligheid ligt met 110 ASA nog lager dan met Promicrol.
De maximale dichtheid is met 2,54 logD erg hoog.
Ik denk dat men met de tweede belichtingstijd van 8 min. beter zou kunnen leven.
De resultaten met A49 komen morgen.
Met de beste groeten aan alle lezers.
Alois
p.s. ik zou het leuk vinden als er een paar reacties zouden komen!
dl8ram
Hallo lezers,
zoals beloofd, hier zijn de resultaten voor Fomapan Creativ 200 in A49.
Ontwikkeld bij 20 graden in A49 1+2 en het geheel gedurende 17 minuten volgens bovenstaand schema.
Filmgradatie 0,70
Bereikte gevoeligheid 159 ASA
Wat de gevoeligheid betreft, ligt dit al aanzienlijk dichter bij de specificaties van de fabrikant.
Voor mij is de film echter veel te steil.
Beelden die op dezelfde film zijn belicht, leverden contrasten op die alleen met (Xtraweich tot Spezial) moeite
te kopiëren zijn.
Mijn doel zou echter een 10 DM-verdeling rond de gradatie Normal zijn :-(
Ik ben benieuwd wat jullie hiervan vinden.
Met vriendelijke groeten
Alois
Manfred
Hallo,
Ik heb de Foma 200 al meerdere keren gebruikt, maar kom, afhankelijk van de ontwikkelaar, slechts uit op 100 tot 125 ASA.
Ik heb het volgende geprobeerd: Paterson FX-39 1+9, 4:30 min, 125 ASA, 2 x kantelen aan het begin, elke 30 sec 1 x kantelen, evenals AM74/ LP Supergrain 1 + 11,5 - 20 ml concentraat op 250 ml ontwikkelaar - 4:00 min, 100 ASA, hetzelfde bewegingsritme.
De negatieven laten zich goed vergroten tot gradaties tussen 2 en 3.
Dat de film geen snelheidskampioen is, zie je ook in het gegevensblad:
http://www.foma.cz/Upload/foma/prilohy/F_pan_200_en.pdf
Grootte
Manfred
dl8ram
Hallo Manfred, hallo medelezers,
Allereerst de gemeten waarden voor de CHS 50 in A49.
ADOX CHS 50 in A49 1+2, zonder voorbehandeling, 11 min. ontwikkeld.
Filmgradatie 0,50
Bereikte gevoeligheid 35 ASA.
Nou, daar zit nog meer in. In ieder geval de eerste poging die een redelijke gradatie heeft opgeleverd.
Met water en een iets langere ontwikkelingstijd zouden de 40 ASA en een gradatie tussen 0,50 en 0,6 toch haalbaar moeten zijn.
Manfred
Uit de gegevens blijkt immers (het kan ook zijn dat mijn Engels me in de steek laat) dat de gevoeligheid alleen wordt bereikt ten koste van
een extreme gradatie.
Met vriendelijke groeten
Alois
Manfred
Alois, zo zit het.
Lengte
Manfred
dl8ram
Hallo Manfred,
Ik heb een paar foto’s afgedrukt die ik altijd bij de grijswaarden zet (zodat ik iets heb om mee te vergelijken).
Met het juiste papier is dat niet echt een probleem. Behalve die ene foto die zo overontwikkeld is,
komen de grijswaarden goed uit de verf. Ik heb ook een paar foto’s van de CHS 50 afgedrukt en die vind ik echt heel mooi.
Groeten,
Alois
FrankJBeckmann
Hoi,
de Creativ 200 is prima bruikbaar als 100-film. Meer moet je hem niet aandoen. Als je op zoek bent naar een flexibele 200-film, kun je bijvoorbeeld kiezen voor de HP5+ (of Adox CHM 400). Pushen wordt interessant als er geen gevoeliger materiaal meer is, dus boven de 1000 ASA, of als je heel speciale effecten wilt bereiken. Maar je moet je er wel van bewust zijn dat dan een groot deel van de detailweergave in de schaduwen verloren gaat. Als je dat niet wilt, moet je zo veel mogelijk bij de werkelijke gevoeligheid van een film blijven, en die heeft niet per se iets te maken met wat een fabrikant op de verpakking drukt.
Dat de Adox CHS 50 op 40 ASA uitkomt, hoeft ook geen verrassing te zijn als je weet dat hij vroeger een 17 (overeenkomstig zijn gevoeligheid volgens DIN) in de naam had.
dl8ram
Hallo Frank,
Ik voel me niet begrepen (grappig, dat gevoel heb ik anders alleen bij mijn vrouw :) )
Ik wil nou niet met een film werken van 6 (,4) ISO tot 6400 ISO.
Maar wie heeft het niet meegemaakt dat hij dringend een gevoeliger film nodig had, maar
er in de wijde omtrek geen fotowinkel te bekennen was of dat het net zondag was. Dus ofwel de filmrolletjes in je zak laten zitten, of met wat je bij de hand hebt proberen iets bruikbaars te bereiken.
Daarom vind ik het niet zo oninteressant hoe goed een film te pushen is.
En bovenal wil ik dat weten, "voordat" ik de film dan koste wat kost 2...3 stops onderbelicht heb
en niet weet hoe ik de film het beste in iets afdrukbaars kan omzetten.
Vragen als ........ ik heb film WX met Y stops bij onderbelichting........ hoe moet ik die in soep Z koken om nog iets op de foto's te zien, zijn hier toch niet zoooooooo zeldzaam.
Dat ik bij te weinig licht beter een "echte" 1600 of 3200 kan nemen, is me volkomen duidelijk.
(Hoewel die meestal ook niet echt de opgedrukte ASA-waarden halen)
Met vriendelijke groeten
Alois
FrankJBeckmann
Hoi Alois,
als je een film 2 à 3 stops onderbelicht, dan helpt alleen nog maar Emofin en bidden, ongeacht welke film, ongeacht welke god. In principe kun je films met een hogere gevoeligheid beter pushen, omdat de films met een lage gevoeligheid al snel een vrij steile curve vertonen. Wat er niet aan licht op de film terechtkomt, kan ook geen enkele ontwikkelaar tevoorschijn toveren. Dat is natuurkunde, hoeveel mensen er ook naar vragen.
Tot ziens
Frank
dl8ram
Hoi Frank,
Je opmerking
Citaat: Wat er niet op de film terechtkomt, kan ook geen ontwikkelaar tevoorschijn toveren.
wil ik niet tegenspreken. Maar wat is er mis mee om te kijken wat er mogelijk is, voordat het "worstkaas"-effect optreedt :)
Nog een fijne dag
Alois
SamuliSchielke
Vanwege het ietwat grillige contrastgedrag worden voor Fomapan 200 (creativ = T200) eerder zacht werkende ontwikkelaars aanbevolen, zoals Xtol/Fomadon Excel (daar zit hetzelfde in) of Fomadon LQN.
Ik ontwikkel deze meestal in Fomadon LQN, waarbij ik de tijden rechtstreeks uit het gegevensblad overneem en elke minuut 5 seconden kantel. Ik onderga belichting op 160 ISO en heb overal een uitstekende detailweergave, van de schaduwen tot in de hoge lichten. Ik heb geen densitometer, maar de afdrukken worden prima bij gradatie 2,5 tot 3. In ATM 49 wordt Fomapan 200 inderdaad snel erg hard en veroorzaakt het bovendien onnodig veel sluier bij een film die van nature al vrij veel basissluier heeft. Maar vanwege de fijne korrel is het goed voor kleinbeeld.
Ik heb de film een paar keer in RODINAL ontwikkeld, 8 minuten als ik het me goed herinner, en het resultaat beviel me erg goed. De effectieve ISO-gevoeligheid is inderdaad waarschijnlijk iets lager dan bij Fomadon LQN. Bij RODINAL is de basissluier daarentegen het laagst. Voor kleinbeeld misschien te koninklijk, voor middenformaat en groter geweldig.
Verder ben ik zelf bezig om over te stappen op de Fomapan 100. Die heeft ook effectief 100 ISO en is, vind ik, iets robuuster = heeft meer foutentolerantie. Het beeldeffect is iets anders en bevalt me op de een of andere manier beter.
http://www.foma.cz/Upload/foma/prilohy/F_pan_100_en.pdf
Samuli
dl8ram
Hallo Samuli,
Ik geloof dat de LQN ook de referentieontwikkelaar is. Ik ga er nog wat meer mee experimenteren. De veel vriendelijkere CHS heb ik inmiddels al redelijk onder de knie. Zolang ik nog genoeg van de hierboven genoemde ontwikkelaars heb, en ook nog een volle groentelade met filmrolletjes, ga ik niet speciaal iets bestellen.
Ik ga eerst de ontwikkeltijden met 20-30% verkorten en kijken hoe de film reageert. Afgezien van de "uitbijter", met een bijna S-vormige dichtheidscurve, was alles afdrukbaar.
Dus voldoende voor het "knipsen". Ik ga er niet op terugvallen voor eenmalige gelegenheden totdat ik de film beter onder de knie heb, maar het komt wel goed.
Ik zal het forum op de hoogte houden van de resultaten.
Met vriendelijke groeten
Alois
dl8ram
Hallo beste lezers,
Zoals beloofd, gaan we verder met de informatie.
Vandaag een poging die niet aan te raden is.
Fomapan Creativ 200 in Promicrol 1+25 (ik weet het, dat gaat ver buiten de aanbeveling van de fabrikant)
Met 1 min. wassen (ik weet dat de film dat niet echt nodig heeft), daarna 7 min. gebaad volgens het bekende patroon.
Filmgradatie 0,59
Bereikte gevoeligheid 59 ASA
Maximale dichtheid in zone X 1,19 logD over sluier.
De film komt niet echt uit de hoek. De schaduwen verdrinken een beetje, maar de steilheid is zo gematigd dat er met zeer goed resultaat op "Normaal" kan worden vergroot. (Alle testfoto's waren flitsopnames in dezelfde ruimte zonder uitschieters in het contrast)
Ik ga de volgende film eens aanzienlijk langer ontwikkelen, met weinig beweging, misschien lukt het me dan toch nog om de schaduwen wat tot leven te brengen.
In vergelijking met de CHS 50 zijn de grijswaarden aanzienlijk minder aantrekkelijk.
Eens kijken welke tips en opmerkingen er komen.
Met vriendelijke groeten
Alois
piu58
Hallo,
Kort gezegd ............. is het alleen geschikt voor foto’s uit de stoomsauna
Een paar foto’s die ik ter visuele controle op de teststrip heb gemaakt, zijn duidelijk een geval
voor papier met een zachte gradatie.
:
Dan is hij overontwikkeld. Ik zou de ontwikkeltijd eerst met 30% verkorten. Dat komt ook de korrel ten goede.
dl8ram
Hallo Uwe,
Het probleem is eerder dat de film vreselijk opstapelt. Ik heb geprobeerd daar iets aan te doen.
Door de ontwikkelaar te verdunnen, wordt het opstapelen verminderd, en daarbij heb ik gemerkt dat de film daardoor een vlakkere gradatie krijgt. Ook de resolutie van de schaduwen wordt beter. Wat nog ontbreekt, is de gevoeligheid.
Ik ga de rest van de levering nog gebruiken voor de tests. Eens kijken of er bij een redelijke gradatie nog wat gevoeligheid te winnen valt. Ik heb in ieder geval inmiddels goed afdrukbare negatieven.
Ik houd je op de hoogte.
Groeten
Alois
SamuliSchielke
Tegen overbelichting helpt waarschijnlijk het beste een zacht werkende ontwikkelaar die tegelijkertijd de gevoeligheid goed benut. Als je geen Fomadon LQN in de buurt hebt, probeer dan eens Xtol. Daarover staan ook vrij nauwkeurige gegevens in het gegevensblad.
Samuli
dl8ram
Hallo Samuli,
Er is sinds mijn eerste bericht niets veranderd aan mijn voorraad ontwikkelaars.
Zoals beloofd volgt hier weer een korte "update" over mijn ervaringen met de beschikbare ontwikkelaars.
Ik hoop dat ik me niet herhaal met de gegevens.
Promicrol 1+25, ca. 1 min. voorgewassen, 7 min. ontwikkeld, kantelritme zoals hierboven.
Bereikte gevoeligheid 59 ASA (dat is natuurlijk slecht), de gradatie 0,59
Alles is moeilijk te vergelijken, de schaduwen zijn wat verzadigd.
Vanaf zone 3 bijna perfecte grijswaardetransmissie
Promicrol 1+25 ca. 1 min. voorgewekt, 9 min. ontwikkeld, kantelritme 1 keer/min.
Bereikte gevoeligheid 61 ASA (ook niet beter), de gradatie 0,61
Voor het overige zoals hierboven.
Promicrol 1+25 ca. 1 min. voorgewassen, 15 min. ontwikkeld, kantelfrequentie om de 2 min.
Bereikte gevoeligheid 150 ASA (dat zou al mooi zijn), de gradatie 0,72 (veel te steil)
De negatieven op deze film zagen er, doordat ze ook nog eens bij de hevigste zonneschijn waren opgenomen,
bijna uit als silhouetten. Kopieerbaar op zacht papier, maar de resultaten onbevredigend.
Promicrol 1+25 ca. 1 min. voorgewassen, 15 min. ontwikkeld, kantelfrequentie om de 4 min.
Bereikte gevoeligheid 136 ASA (best aardig), de gradatie 0,62 (nog iets te hoog naar mijn smaak)
Zeer goed afdrukbaar. Tot nu toe het beste resultaat in dit mengsel. Ik ga deze ontwikkelaar verder testen.
Ik denk dat ik door de ontwikkelaar verder te verdunnen en het kantelfrequentie te verschuiven in de richting van
"standontwikkeling" zowel de gevoeligheid nog iets hoger kan krijgen, als de gradatie nog iets kan afvlakken. Zelfs met het risico dat de ontwikkeltijd oploopt tot een half uur.
Tot nu toe heeft het aanpassen van het kantelritme aangetoond dat hiermee de schaduwen, of het gehele onderste deel van de curve, positief beïnvloed kunnen worden.
Oh ja, nog iets. De film is de Fomapan Creativ 200.
Met vriendelijke groeten
Alois
