Liesegang Rajah-OS

Andreas_23 · 2006-02-07T21:13:21+00:00

Hallo! Als Freund klassischer Fotogeräte habe beim Anblick eines alten Liesegang Rajah OS nicht wiederstehen können und das Teil gekauft. Es funktioniert no...

Andreas_23

Hallo! Als liefhebber van klassieke fotoapparatuur kon ik het niet laten om een oude Liesegang Rajah OS te kopen toen ik hem zag. Hij werkt nog perfect. Weet iemand uit welke periode deze vergroter stamt? Hij heeft een vast ingebouwd, piepklein Peplostar-objectief van 4,5/50 mm. Kan iemand iets zeggen over de constructie of de kwaliteit? Mocht iemand geïnteresseerd zijn in fotobussen: de data vind je op mijn homepage De fotobuskalender van het Photographica Cabinett Hartelijke groeten en hartelijk dank aan alle Photographica-experts, Andreas

Gast

Zoiets bestond halverwege de jaren 50, zoals deze folder laat zien. Over de lens kan ik niets zeggen. Kan die daar echt niet worden verwijderd? Argh.

Andreas_23

Hartelijk dank voor de link naar de aanbieder van de originele brochure uit 1955. Ik heb hem meteen besteld. De lens zit in ieder geval erg stevig vast en ik wilde niet nog meer kracht uitoefenen. Aangezien hij geen irisdiafragma heeft, maar je met een schuifknop op het apparaat de vaste waarden 1:4,5 en 1:11 kunt instellen, kan het echter goed zijn dat hij echt vast is ingebouwd. De brochure zal me zeker verder helpen. Nogmaals bedankt en hartelijke groeten! Andreas

naturalborncoder

Hallo, Ik heb ook een Liesegang RajahOS. Heb je nog meer informatie over het apparaat gevonden? Ik ben natuurlijk benieuwd om er zoveel mogelijk over te weten te komen. Groeten, naturalborncoder

Andreas_23

Hallo naturalborncoder, Ik heb mijn bevindingen over de Rajah OS samengevat in een kort artikel voor het Photographica Cabinett (het verenigingsblad van de Gesellschaft für PhotoHistorica e. V.). Ik heb de volledige tekst van het artikel bijgevoegd. De verwijzingen naar de foto’s leiden natuurlijk nergens naartoe, maar als je zelf zo’n apparaat hebt, weet je natuurlijk hoe het eruitziet. Met vriendelijke groeten, Andreas De Liesegang Rajah OS Een typisch voorbeeld van de techniek en het design uit de jaren 50 is de vergroter Liesegang Rajah OS. Rajah is een woord uit het Sanskriet en betekent „koning“ of „heerser“. In de bedrijfsbrochure wordt de betekenis van de apparaataanduiding opgepakt en wordt de Rajah omschreven als een vergroter waarmee de eigenaar de 'heerser' over zijn positieven wordt. En de vorm van de voor die tijd typische gewelfde lampbehuizing (afbeelding 1) kan zeker worden geïnterpreteerd als die van een mijter, ook al past de groene hamerslaglak daar niet helemaal bij. Het bovenste deel van de lampbehuizing, dat zonder verdere ontgrendeling kan worden verwijderd (en daardoor tijdens het transport graag zijn eigen gang gaat), herbergt een opalen lamp van 75 watt, waarvan het licht op een enkele condensorlens met een diameter van 60 mm valt (afbeelding 2). Dit levert volgens de bedrijfsbrochure een 'volkomen gelijkmatige belichting' van de negatieven op. Dat is echter niet altijd het geval, en daarom wordt in de handleiding gevraagd om de lampkap met de lamp te draaien totdat het beeldoppervlak gelijkmatig is verlicht. Een onderdeel dat je ook nog bij moderne vergroters aantreft, is de balg die de lampbehuizing met het filmplatform verbindt. Dit is zonder glas en is uitsluitend geschikt voor 35mm-film. Met een verstelbaar masker kan het filmvenster worden beperkt tot het formaat 24 x 24 mm. Een leuk detail is dat de bovenste filmhouder vastklikt om het plaatsen van de negatieven te vergemakkelijken. Het scherpstellen gebeurt zoals gebruikelijk via een wrijvingswiel op een roestvrijstalen stang. Het onderdeel van een vergroter dat het belangrijkst is voor de kwaliteit van de foto's is natuurlijk de lens. In de Rajah OS is een vergelijkbaar minuscule lens vast ingebouwd. De lensdiameter bedraagt slechts ca. 14 mm, de buitendiameter 20 mm. Het betreft een Peplostar 4,5/50 mm, een drielens „met de hoogste correctie, waarvan alle lenzen volledig gecoat zijn“ (bedrijfsbrochure). Met een klein hendeltje aan de voorkant kan de lens worden gedimd tot het werkaapertuur 11 (afbeelding 3). Er zijn geen andere diafragmawaarden. In de middelste stand van de hendel wordt een oranjefilter in de lichtbaan gedraaid. Een filterlade of een zwenkmechanisme voor andere filters zoekt men tevergeefs – multikontrastpapier bestond in 1955 nog niet. Het instelbereik van de Rajah OS maakt maximaal een 8-voudige vergroting mogelijk, dus tot ongeveer 18 x 24 cm. Veel meer mag men van de drielens ook niet verwachten, ondanks zijn „hoogste correctie”. Zelfs na 50 jaar is de Rajah OS nog bruikbaar, mits men zich beperkt tot het gebruik van papier met vaste gradatie. Over het geheel genomen bieden moderne vergroters echter meer bedieningsgemak en bij gebruik van hoogwaardige objectieven zoals de Rodenstock Rodagon of de Schneider Componon ook een betere beeldkwaliteit bij grotere formaten. Zo blijft de Rajah, ondanks al zijn kwaliteiten, slechts de rol weggelegd van decoratief tijdsdocument van een trotse, 150-jarige bedrijfstraditie.

naturalborncoder

Hallo Andreas, Ik wens je een gelukkig nieuwjaar 2009! Hartelijk dank voor je antwoord; zulke goed uitgewerkte reacties zie je zelden op een forum :rolleyes: Kun je me nog even uitleggen wat er met "werkdiafragma" wordt bedoeld? Waarvoor dienen de twee diafragma-instellingen op het apparaat? Groeten, naturalborncoder

cfb_de

Hallo en een gelukkig nieuwjaar! De twee diafragmastanden werken als volgt: - Open: om scherp te stellen - Gesloten: "werkdiafragma" om mee te vergroten Geavanceerdere vergrotingslenzen bieden meerdere "werkdiafragma's", zoals we dat ook van fotolenzen gewend zijn. Met vriendelijke groeten, Franz