SimonWeber
Dit heeft niet direct te maken met fotomaterialen en de verwerking daarvan, maar het zou anderen misschien ook kunnen interesseren.
Ik zou graag willen weten of er bevindingen zijn over hoe schadelijk het op de lange termijn is of kan zijn om met chemicaliën te werken, de dampen ervan in te ademen, enzovoort. Ik ben 22 en werk al 2,5 jaar in verschillende fotolaboratoria. Thuis bij mij met slechte ventilatie, op de universiteit in een lab met ventilatie, enz.
Zijn er eigen ervaringen of misschien zelfs onderzoeken van iemand die al heel lang met zwart-wit analoog werkt? Zijn er verslagen van andere fotografen? Ik word soms misselijk in het slecht geventileerde thuislaboratorium als ik daar urenlang aan het rommelen ben.
Ik zou gewoon graag willen weten of ik na 30 jaar fotowerk (in het jaar 2033 ... of analoge fotografie dan überhaupt nog bestaat? ;) ) mijn gezondheid verpest zal hebben, of dat bij verstandig gebruik (wat zou dat zijn?) het geheel beheersbaar is (dat hoop ik tenminste ...).
Gewoon even terzijde.
Simon
Manfred
Hallo!
Ik sta al meer dan 40 jaar in de Duka. Als je de instructies opvolgt, gebeurt er niets, maar goed ventileren is absoluut noodzakelijk. Werken met hoofdpijn of duizeligheid is op de lange termijn zeker ongezond.
Groeten
Manfred
MirkoBoeddecker
Hallo Simon,
Werken in de DUKA is eigenlijk relatief ongevaarlijk als je alle nodige voorzorgsmaatregelen in acht neemt.
Het inademen van de geuren van de ontwikkelaar is niet direct schadelijk voor de gezondheid en je hoofdpijn komt waarschijnlijk doordat je urenlang geconcentreerd in een kleine ruimte met slechte ventilatie werkt.
Er is een verschil tussen het inademen van geuren en het in contact komen met de chemicaliën zelf. Misschien weet een arts of Franz hier meer van?
Er zijn echter zaken die gevaarlijk kunnen zijn en helaas wordt daar nog steeds veel te weinig aandacht aan besteed.
Daarom volgt hier een korte lijst (zonder garantie op volledigheid).
1) Hygiëne, hygiëne, hygiëne! Als je resten van ontwikkelaar en fixeerbad niet opveegt, drogen die op en worden ze fijne stofdeeltjes. Als je bovendien slecht ventileert, is de kans groot dat je dit stof inademt en dan heb je geen geurtjes, maar echte fotochemie met alle stoffen in je longen. Dat werkt daar dan net alsof je je vingers in de ontwikkelaar zou dopen. Reinheid helpt bovendien om processen stabiel te houden, de chemie langer houdbaar te maken en geen stof op je foto's te krijgen.
2) Sommige ontwikkelaars kunnen allergieën veroorzaken. Persoonlijk zou ik als allergie-patiënt altijd latex handschoenen (apotheek, sanitairhandel) dragen bij het ontwikkelen van film. Dat kost bijna niets en biedt bijna 100% bescherming. Als alternatief kun je ook werken met ontwikkelaars die geen allergieveroorzakende stoffen bevatten. Die zijn weliswaar iets duurder, maar als je dat per film berekent, valt dat wel mee.
3) Zware metalen zoals selenideverbindingen kunnen zich daadwerkelijk in het vetweefsel afzetten en ophopen en vervolgens gedurende vele jaren de gezondheid schaden. Andere stoffen vergiftigen je ofwel onmiddellijk of/en worden weer uitgescheiden. Daarom raden we ook aan om seleentoning altijd alleen bij goede ventilatie te doen en niet met de vingers in de toner te grijpen.
Er zijn echter duizenden fotografen in de wereld die letterlijk zwarte vingers en huidvlekken van selenide en amidol hebben gehad, hun hele leven in de toner hebben gezeten en op hoge leeftijd een natuurlijke dood zijn gestorven.
Dit alleen maar zodat u niet "hypochondisch" wordt. Benzine uit een leiding met de mond opzuigen is ook gevaarlijk, maar alleen als men jarenlang benzine in de mond heeft gehad, treedt er schade op.
4) Oplossen van poederchemie. Belangrijk punt!
Het oplossen van poederchemicaliën is niet zonder meer. Als je het zakje met een zwaai vanaf 50 cm hoogte in het water leegt, wervelt er een stofwolk van fijn chemisch stof op die zich tot 1,5 meter in de omtrek verspreidt. Al dat vuil adem je dan in.
Daarom hebben chemici van die geventileerde zuurkappen waaronder ze met poederchemie werken. Ik raad echt een mondkapje aan en L A N G Z A A M, voorzichtig roeren. Alternatief: gebruik vloeibare chemie.
5) Gebruik laboratoriumtangen. Raak de chemicaliën niet aan of gebruik latexhandschoenen (misschien moeten we die eens in het assortiment opnemen).
6) In principe vermindert het kopen van producten die geen hydrochinon en andere schadelijke stoffen bevatten het risico op gezondheidsschade. Helaas zijn de vervangende versnellers duurder en kan niet elk gewenst resultaat met andere recepten worden bereikt. Dit is dus een goede zaak voor schoollaboratoria als men helemaal zeker wil zijn, maar niet echt een alternatief voor alles.
Zoals gezegd: alles hierboven is zonder garantie op volledigheid en natuurlijk zonder aansprakelijkheid.
Het zou leuk zijn als anderen ook iets aan dit bericht zouden kunnen bijdragen.
Ik ben immers geen farmacoloog.
Groeten,
Mirko
RomanJRohleder
Simon, Mirko,
Allereerst: een gelukkig nieuwjaar.
>Werken in de DUKA is eigenlijk relatief ongevaarlijk als je alle >nodige voorzorgsmaatregelen in acht neemt.
Precies. Het is net als autorijden, zwemmen in het openluchtzwembad en het bakken van kleine broodjes.
>Het inademen van ontwikkelingsgeuren is niet direct schadelijk voor de gezondheid en >je hoofdpijn komt waarschijnlijk doordat je in een kleine ruimte >met slechte ventilatie urenlang geconcentreerd werkt.
Klopt. Ik ken het van mijn eerste eigen DUKA, 3 m² zonder toevoer- en afvoerlucht maken je na 3, 6 of 9 uur behoorlijk uitgeput. Ik had toen altijd het gevoel dat ik griep aan het krijgen was...
>Het is een verschil of je geuren inademt of in contact komt met alle >chemicaliën. Misschien weet een arts of Franz hier meer van?
Dat klopt wel.
Het grootste probleem bij het conventionele zwart-witproces is naar mijn mening het zwaveldioxide – we brengen een weliswaar dunne azijnzuuroplossing via overslag in de fixeer (en overslag van ontwikkelaar naar stopbad), waarna er na verloop van tijd SO2 vrijkomt. En dat leidt onder andere tot hoofdpijn.
Mijn oplossing: een grotere donkere kamer met een lucht/elektrische warmtepomp erin – dat ding is met zijn afvoerluchtdoorsnede geschikt voor de ventilatie van een kleinere sporthal. ;-)
Alternatief: ventilatie aanleggen, regelmatig ademhalingspauzes inlassen met gelijktijdige dwarsventilatie in de donkere kamer, en daarnaast het vel grondig uitschudden na het stoppen. Of het zure stopbad weggooien en vervangen door stromend water.
De Calbe FX-R heeft zich ook bewezen als fixeer; ruikt nu niet meer zuur, maar ruikt wel naar ammoniak. Maakt niet uit.
>Daarom hebben chemici zulke geventileerde stolpen waaronder ze met >poederchemie werken. Ik raad echt een mondkapje aan en L A N G Z A A M, voorzichtig inroeren. Alternatief: vloeibare chemie gebruiken.
Zakje opensnijden, hoek onder water houden en laten glijden. Zak na "grotendeels leegmaken" met een slok water uitspoelen en na het leegmaken meteen naar de vuilnisbak brengen.
Goed, dat kan bij sommige zakken van Calbe voor stress zorgen, ik had eens twee 10l-N113-zakken, waarbij de hoeken niet goed waren gelast en de soep er vrolijk uitliep. <g>
>5) Gebruik laboratoriumtangen.
Is er inmiddels eigenlijk vervanging voor de met kunststof beklede exemplaren? Die oplossing met het onderdompelen in vloeibare kunststof was niet zo geweldig, de massa plakt zelfs na een jaar nog en alleen al de slag, de openingsbreedte van de tangbek, zorgt daar voor problemen.
> Raak de chemicaliën niet aan of gebruik latexhandschoenen (misschien moeten we die eens in het assortiment opnemen).
Maar pak het dan wel grondig aan – latex is in elke apotheek goedkoper en ter plekke verkrijgbaar en met een grotere doorloop (verspreiden!), maar niet elke apotheek heeft nitril op de plank liggen.
>6) In principe producten kopen die geen hydrochinon en andere schadelijke >stoffen bevatten, minimaliseert het risico op gezondheidsschade.
Ik zie dat niet als een probleem; dit is hetzelfde debat als dat over fijnstof, alleen dan met betrekking tot de arbeidsveiligheid.
>Het zou leuk zijn als anderen ook iets aan deze bijdrage zouden kunnen toevoegen.
>Ik ben immers geen farmacoloog.
Ik ook niet. <g>
>Groeten,
>Mirko
Evenzo, nog een goed 2006,
Roman
Gast
Hallo,
Ik ben nu al drie jaar bezig met donkerekamerwerk, vaak ook intensief. En wat een wonder: ik leef nog steeds. Jarenlang heb ik ook met mijn blote handen in de chemicaliën zitten roeren. Dat heeft bij mij niets ‘veroorzaakt’. Ik miste alleen een derde hand voor het verse fotopapier.
In een lelijke donkere kamer is de verhoogde kooldioxideconcentratie waarschijnlijk het grootste probleem. Dus neem af en toe een pauze en lucht even. Er is ook niets op tegen om vloeibare chemicaliën te gebruiken en hydrochinon te vermijden. Tangen voorkomen fixeervingerafdrukken op de foto's en de droge handen zijn vrij voor het doordrukken.
Ik heb roestvrijstalen tangen van Mirko, aan de voorkant met kunststof bekleed. Die zijn prima. De plastic tangen breken bij mij regelmatig.
Stagirit
In een duokamer zonder ventilatie wordt het gebrek aan zuurstof op den duur vervelend merkbaar, dus zorg ervoor dat je af en toe goed ventileert.
Door de fotochemie (en ook andere chemicaliën) heb ik mijn handen een beetje beschadigd; vooral in de winter moet ik ze vaker insmeren.
Vinylhandschoenen zijn voor mensen met een allergie veel prettiger om te dragen dan latexhandschoenen, en die van latex krijgen vaak kleine gaatjes en scheurtjes waardoor de chemicaliën dan in de handschoenen lopen.
Afgezien van de versnellers (fenidon en de andere) is fotochemie op zich ook niet ongezonder dan een lunch bij McDonalds.
Toner en bleekbad zijn weer een heel ander verhaal, daar zou ik voorzichtig mee zijn. Hoewel selenium zelf niet zo giftig is, kun je onder normale omstandigheden in het laboratorium geen schadelijke hoeveelheden binnenkrijgen. Selenium is zelfs een belangrijk sporenelement in het lichaam. De longen kunnen door grotere hoeveelheden direct worden beschadigd, wat zich dan uit in een seleniumverkoudheid, wat een aanwijzing is voor een acute vergiftiging.
Het kaliumbichromaat in het bleekbad baart me daar meer zorgen.
cfb_de
Hoi,
hier zijn wat heel praktische, niet al te theoretische tips van mij voor het nieuwe jaar (Simon, ik ben chemicus en deskundige; gewoon zodat je mijn Standaardduits kunt plaatsen).
- Gevaar. Dit is alomtegenwoordig en bedreigt de mens op allerlei manieren: autorijden, eten, werk in de Duka, tot en met "de bliksem tijdens het poepen".
- Risicobeperking. De manier waarop de intelligente mens met gevaar omgaat. Bijvoorbeeld door vluchtgedrag, risicobewust handelen of onwetendheid (vaak te zien tijdens het autorijden).
Je zou je moeten bezighouden met risicobeperking. Heel goed en heel juist. Zorg dus voor regelmatige ventilatie, ook van je donkere kamer thuis: Af en toe even naar buiten gaan, de deur open laten staan, luchtverversing mogelijk maken (de azijngeur uit het stopbad maakt eigenlijk niets uit, kritischer zijn zwaveldioxide-/zwavelwaterstofuitstoot uit ontwikkelaar/fixeer/toner en -vooral- het op een gegeven moment optredende zuurstoftekort - dan word je eerst moe of produceer je alleen nog maar slechte afdrukken).
Dus:
- Zorg ervoor dat je zo min mogelijk poedermengsels gebruikt: bij het aanmaken van poeder ontstaat altijd wat stof, je ademt altijd iets in. Als je dat niet wilt, zet dan een filtermasker op (bouwmarkt, de vliesfilters zijn voldoende).
- Bewaar je chemicaliën op de juiste manier! Dus niet in de koelkast naast ketchup en aardappelen. Niet in afgedankte flessen appelsap (oud Eukobrom ziet er ongeveer zo uit en er zijn al paarden voor de apotheek...).
- Houd je vellen schoon! Papiertangen zijn geen overbodige uitvinding en hydrochinon *kan* (maar hoeft niet!) mutagene effecten hebben.
- Gebruik "stinkende" zwaveltoners in principe alleen bij zeer goede ventilatie!
- Maak geen zelfgemaakte seleentoningen van metallisch selenium.
- Draag handschoenen voor bepaalde zaken (bijv. chromaten). Lees in principe de veiligheidsinformatiebladen (verkrijgbaar bij de chemische fabrikant, op het internet of eventueel op aanvraag per post) en volg deze zo goed mogelijk op.
- Maak je geen zorgen! Het merendeel van de "vergiftigingen" en "beroepsgerelateerde allergieën" is simpelweg ingeboezemd en psychisch bepaald.
- Daguerreotypie met ontwikkeling in kwikdamp moet je achterwege laten.
Al X decennia/bijna twee eeuwen wordt er in het fotolaboratorium met een minimum aan chemicaliën gewerkt. En er is geen significante afwijking in de levensverwachting van fotografen aan te tonen. Behalve natuurlijk bij de idioten die het spul drinken of in de donkere kamer stikken/verbranden. Of bij degenen die (zoals gebruikelijk bij kunstenaars) met een navenant grotere kans aan zelfmoord toegeven.
De invloed van vijf porties friet of tien zakjes soep op je levensverwachting is waarschijnlijk groter dan die van twintig jaar goed beheerd fotolaboratorium. En bij friet en zakjes soep komt niemand op slechte gedachten, noch de consumenten, noch de wetgever. Ik beweer nu maar eens dat een zakje chips overeenkomt met ongeveer tien uur direct boven de kom met selenieting. En tien uur direct boven de schaal krijg je binnen je levensverwachting nauwelijks voor elkaar, want je gezond verstand staat dat in de weg. Anders dan bij de chips.
Was dat Duits genoeg? Hopelijk. Ik heb namelijk geen grote zin om de respectievelijke risicopotentiëlen af te leiden bij deze zinloos lage blootstellingsdoses.
De ernstigste schade die door Duka-werk voor het voortbestaan van de menselijke soort ontstaat, ligt waarschijnlijk in het feit dat langdurige Duka-avonden verslavend zijn en er daardoor nauwelijks nog tijd (of bij de partner de wil) overblijft voor voortplanting ;-)
Met vriendelijke groeten,
Franz, vandaag eens in Duitstalige bagatelliserende stijl :-)
SimonWeber
Geweldig, dat stelt me toch erg gerust. Ik had al het vermoeden dat het ouder worden door chemische dampen in het fotolab eerder van psychosomatische aard is dan een genetisch schadelijke acute vergiftiging met een bijna-doodervaring ;) . Toch ga ik de adviezen van Mirko/Franz/Roman opvolgen, vooral wat betreft poederchemie (Emofin!).
Roman (of ook Franz als chemicus): zou het misschien helpen tegen zwaveldioxide als je een stopbad van citroenzuur gebruikt? (Ik heb wel eens scheikunde gehad, maar ...)
In ieder geval hartelijk dank voor al jullie verslagen!
Daguerreotypie had ik in eerste instantie ook nog niet op het oog :P ... Ik blijf toch liever bij Fox Talbot en zijn positief-negatief-procedé. En ik heb ook al veel te veel bij MacDonald's gegeten ... Het is inderdaad beter om daar niet meer heen te gaan en het bespaarde geld te investeren in selenium-, uranium- of plutoniumtoner.
Groeten
Simon
En natuurlijk een gelukkig nieuwjaar 2006!
cfb_de
Hallo Simon,
> Zou het misschien helpen tegen zwaveldioxide als je een stopbad met citroenzuur gebruikt?
Nee, dat helpt helemaal niets. Het ruikt dan alleen niet meer naar azijn. Maar aan de chemische eigenschappen van sulfiet in ontwikkelaar of fixeer verandert een ander stopbad nu eenmaal absoluut niets.
Hoewel de sulfietuitstoot uit de bakken normaal gesproken vrij gering blijft en door de normale laboratoriumventilatie meer dan onaangenaam wordt gemaakt.
Als men tenminste laboratoriumventilatie heeft/toepast.
Met vriendelijke groeten,
Franz
piu58
Roman (of ook Franz als scheikundige): Zou het misschien helpen tegen zwaveldioxide als je een stopbad van citroenzuur gebruikt? (Ik heb wel eens scheikunde gehad, maar ...)
En natuurlijk een gelukkig nieuwjaar 2006!
[right][post="5666"]<{POST_SNAPBACK}>[/post][/right]
Als je met PE-papier werkt, kun je in ieder geval prima met water als tussenbad werken. PE ontwikkelt zich in 60-90 seconden en blijft dan (in wezen) zo. 10 seconden langer (half)ontwikkelen verandert het beeldresultaat niet.
Om niet zoveel ontwikkelaar en hydroxide in de fixeer te krijgen, moet je het water af en toe verversen. Bijvoorbeeld tijdens de toch al noodzakelijke ventilatiepauze. En koop een grote schaal voor het water, ik gebruik een schaal van 30x40.
Stagirit
Om sulfieten in het laboratorium te vermijden, helpt het ook als je van tevoren geen bonen of kool eet. ;)
cfb_de
;) :) :D
Gast
Goedemorgen,
nog een opmerking:
De schimmelvorming in een hobbylaboratorium kan ook niet te verwaarlozen zijn. Stationaire (hobby-)laboratoria zijn immers meestal kleine, afgesloten ruimtes die licht- en dus ook luchtdicht zijn. Zonder ventilatie kan de lucht niet circuleren en is deze door het gebruik van vloeistoffen maximaal verzadigd met vocht. Dat zijn ideale leefomstandigheden voor schimmelsporen.
Nadat Howard Carter in 1922 de grafkamer van Toetanchamon had geopend, zijn in de daaropvolgende periode enkele arbeiders overleden aan mysterieuze infecties. Plausibele wetenschappelijke onderzoeken suggereren dat de vloek van de farao mogelijk bestond uit sporen die zich in 2000 jaar hadden opgehoopt.
Hoewel een donkere kamer doorgaans vaker wordt geopend, moet men naar mijn mening ook tussen de sessies door zorgen voor een goede ventilatie.
Groeten
Dierk
