Gast
Hallo experts,
ik heb een nogal dom probleem bij het ontwikkelen van film en heb jullie advies nodig.
Nadat ik 24 Fomapan R100-rolletjes heb ontwikkeld met de Foma-omkeerontwikkelingsset, is de beeldzijde van de laatste twee rolletjes nu verpest. Er lijken kleverige resten op de filmlaag te zitten en de gelatine brokkelt af. Eerst even wat uitleg over mijn werkwijze. Na het fixeren wordt er gespoeld volgens de Ilford-methode. Daarna gaat de film een minuut in een spoelbad van gedestilleerd water en Mirasol. Vervolgens in de slacentrifuge en een uur drogen.
Toen ik dit probleem voor het eerst had bij de voorlaatste film, heb ik de film nogmaals gespoeld. Na het drogen was het grootste deel van de vlekken verdwenen, maar de beschadigde filmlaag bleef.
Ik heb zojuist weer een film ontwikkeld en deze vertoont opnieuw de kleverige resten en het afbrokkelen van de filmlaag. Ik heb deze keer natuurlijk alles dubbel gecontroleerd en mijn water voor het tussenspoelen was 20,4 °C. Ik vermoed nu dat het aan mijn bevochtigingsmiddel ligt. Kan Mirasol bederven? Het spul is ongeveer 4 jaar houdbaar. Ik doseer 2,5 ml op 1000 ml. Het is volkomen helder en doorzichtig, geen geur, geen neerslag. De vlekken of beschadigingen op de filmlaag komen overigens vaker voor op de lichte plekken van de film dan op de donkere plekken. Ook op het verder heldere begin van de film.
Heeft iemand dit probleem ook? Bij mijn zwart-witnegatieven heb ik dit nog nooit gehad, maar daar wordt de film ook niet zo lang blootgesteld aan chemicaliën en water. En 24 keer heeft het wel gewerkt.
Groeten
Andreas Verborg
Gast
Andreas,
heb je misschien verschillende emulsienummers gebruikt?
Roland
MirkoBoeddecker
Andreas,
de belichting van een emulsie wordt ook bepaald door de ouderdom van de film.
Dat wil zeggen dat vers geproduceerde films niet zo hard zijn als oudere.
Ik zou eerder de slacentrifuge verdachten dan de Mirasol. Heb je al eens geprobeerd om te controleren of de fout al zichtbaar is voordat je gaat centrifugeren?
Zit er belichting in de fixeer?
Groeten,
Mirko
RomanJRohleder
GNARR. Lang geschreven, en toen vlak voor het versturen de browser afgesloten. Ik doe het nog een keer:
Goedenavond Mirko,
zoals ik al op het Hattener-forum over hetzelfde onderwerp heb geschreven: ik ben in juni ook zo’n watje van een Foma tegengekomen.
Tijdens de drf-bijeenkomst in Schloss Buchenau gaf ik een korte workshop over "SW-dia", we ontwikkelden in totaal in 6,7 rondes 20 tot 25 films van verschillende soorten.
Bij een grote ronde van 5 films (IIRC APX, SCALA en 2 Foma R100 uit twee verschillende batches) kwam een van de Tsjechische films, zoals Andreas beschreef, uit het stabilisatiebad (uit de TT 5l-E6-kit en het hele weekend in gebruik).
Het viel pas echt op tijdens het drogen: bovenop de film lag een gezwollen, heldere gelatinelaag, het motief was, als ik me goed herinner, als reliëf herkenbaar. Het ziet eruit alsof er een slakkenrace heeft plaatsgevonden en het reliëf blijft ook na het volledig drogen van de emulsie zichtbaar.
We gebruikten geen slacentrifuge, geen afstrijkers, geen vingers, geen Mistral – alleen een waslijn en 18 °C warme lucht in een lichte ruimte. De temperatuur werd in de gaten gehouden, geen grote afwijkingen naar boven of beneden.
Afgezien van deze ene Foma en een slecht dubbelbelichte APX100 waren er geen grotere problemen.
Anke had in mei of juni bij een winkelbezoek een handvol films en diakitjes gekocht en alles opgebruikt, alleen deze ene vertoonde zwelling. Het batchnummer is niet meer beschikbaar; na een telefoontje en een gesprek met je medewerker Lutz kwam het antwoord "verwerkings-/gebruikersfout", waarna ze het hele spul lichtelijk geïrriteerd in de prullenbak gooide.
5 films, waarvan 2 Foma R100 uit verschillende batches (de andere kwam uit een vers blikje met "houdbaarheidsdatum" in 2007), alle films in prima staat – alleen één Foma niet: gebruikersfout?
Moet Anke na haar vakantie nog eens contact met je opnemen? Ze is een beetje gefrustreerd en zou haar foto's in ieder geval willen scannen – maar dat lukt waarschijnlijk alleen als ze tussen glas worden ingeklemd, in een oliefilm, met het risico op totale schade.
Groeten,
Roman
MirkoBoeddecker
Roman,
Zonder emulsienummer kan ik helaas echt niets doen.
De kans dat het een gebruikersfout was, wordt weliswaar enigszins verkleind door het proces dat je beschrijft, maar uiteindelijk kan ik ook niets testen of nagaan als slechts één film van de tien dit fenomeen vertoont en ik geen emulsienummer heb :-(
Lutz kan zich niet herinneren dat hij iemand met een "gebruikersfout" heeft om de oren geslagen. Hij zegt dat hij heeft geantwoord dat hij geen idee heeft wat er is gebeurd en eerlijk gezegd geldt dat ook voor mij.
Het enige wat we kunnen doen is – mits we het emulsienummer te horen krijgen en de fout te zien krijgen – deze naar Foma opsturen voor onderzoek en het betreffende batchnummer eruit halen.
Maar aangezien hij geen toegang kreeg tot beide, haalde hij logischerwijs zijn schouders op.
In dit verband zou ik echter graag het batchnummer van Andreas willen weten.
Kun je dat nog achterhalen?
Ik zou deze batch graag voorlopig apart willen houden.
Groeten,
Mirko
PS: onze marges bij Foma zijn net zo laag als bij Fuji. Alleen de Tsjechen verdienen er nog aan en daarom moeten zij ook zelf opdraaien voor hun fouten. Wij zijn niet verantwoordelijk voor compensatie en vervangende leveringen. Uiteraard proberen we alles door te geven aan Foma en zetten we ons voor jullie in, maar we hebben gewoon alles van jullie nodig wat de fabrikant ook van ons wil hebben om een klacht te kunnen afhandelen.
Gast
Mirko!
Grappig dat ik twee weken geleden Fomapane in Moskou voor 1,25 dollar heb gezien; die lijken er wel op te verliezen.
Groeten
Marcus
Gast
Hallo Mirko,
het emulsienummer is 010476-01, houdbaar tot 05-2007.
Naar mijn mening zijn er drie mogelijke oorzaken:
1) Defect filmmateriaal
2) Defect ontwikkelingspakket
3) Bevochtigingsmiddel
4) Verwerkingsfout
Fout 4 sluit ik uit, omdat ik de spoeltijden deze keer zo kort mogelijk heb gehouden. De eerste film met de fout lag per ongeluk vier minuten in het eindbad, in plaats van één. De tussenspoeling heb ik bij de laatste film beperkt tot 2 minuten (bij alle andere was dat ca. 3) en ca. 3 minuten eindspoeling (Ilford-methode). Daarna één minuut gedestilleerd water en Mirasol.
Fouten 1 en 2 acht ik voorlopig relatief onwaarschijnlijk. Daarom dacht ik aan 3, het bevochtigingsmiddel. Ik heb dit weliswaar bij 24 films met succes zo gedaan, maar het kan natuurlijk zijn dat de Mirasol door veroudering films beschadigt.
Nog een opmerking over de slacentrifuge: de film blijft in de filmspoel/spiraal van de ontwikkelingsbus. Er wordt alleen water uitgeslingerd. De films drogen vervolgens bij kamertemperatuur in ongeveer een uur (nu natuurlijk uit de spoel gehaald). De film raakt de slacentrifuge niet. Ik heb tot nu toe ongeveer 200 films met deze methode gedroogd (zwart-wit, C41, Fomapan R100)
Groeten
Andreas
MirkoBoeddecker
Marcus,
Zo is het precies.
En wij Duitsers moeten daarvoor betalen.
Bij Foma noemen ze dat: marrrrr-keting.
In de VS wordt het trouwens verkocht voor ongeveer 35% minder dan de prijzen die ons worden aangerekend.
Over Rusland heb ik geen exacte cijfers, maar het zal zeker nog meer zijn.
Groeten,
Mirko
Stagirit
Ik weet niet in hoeverre dit nog van toepassing is op de films van tegenwoordig, maar ik had hetzelfde probleem met een oude Agfa-film (APX 25).
Mijn vader heeft me toen uitgelegd dat het om rimpelkorrel gaat, die vooral bij temperatuurschommelingen in de belichting kan ontstaan*.
Dit komt blijkbaar alleen voor bij films met een klassieke gelatinelaag; bij andere films heb ik dit probleem nooit gehad.
*Hij heeft zijn platen vroeger nog zelf gecoat.
fotohuisrovo
Over Rusland heb ik geen exacte cijfers, maar het zal zeker nog meer zijn
Een postbus openen in Moskou?????
Robert
Gast
Hallo Andreas,
Probeer het eens met een vasthoudend stopbad, maar pas na een korte wassering. Het wassen vóór het zure stopbad is erg belangrijk bij het gebruik van thiocyaanhoudende eerste ontwikkelaars (wat bij de Foma-kit volgens mij niet het geval is), anders kunnen er giftige verbindingen ontstaan. Je kunt ook een stabilisator aan de eerste ontwikkelaar toevoegen, bijvoorbeeld Labor Partner Geladur, maar dit kan de ontwikkeltijd beïnvloeden. Of je maakt van het fixeerbad een warmtefixeerbad (bijvoorbeeld met Tetenal Hüter of LP Geladur); de belichtingstijd moet dan ongeveer verdubbeld worden. Hoe eerder je de film vasthoudt, hoe beter. Ik zou in geen geval een fixator aan het bleekbad toevoegen. Je kunt enkele ml formaline (verkrijgbaar bij elke apotheek) aan het bevochtigingsmiddel toevoegen, maar dat spul is niet helemaal onschadelijk.
Groeten, Abi
RomanJRohleder
Abi,
>Je kunt ook een verharder aan de oorspronkelijke ontwikkelaar toevoegen, bijvoorbeeld Labor Partner >Geladur,
Anderen hebben dat al geprobeerd en daarmee films verpest en veel tijd en energie verspild. De verharders hebben allemaal een zuur milieu nodig, wat van nature in strijd is met de juiste werking van de ontwikkelaars die tegenwoordig worden gebruikt. Kijk eens op het Hattener Forum, als ik me goed herinner was het Dennis die menig belichting verspilde, totdat hij de bewering "kan aan de ontwikkelaar worden toegevoegd" op de Geladur-verpakking niet meer geloofde.
Ik heb afgelopen juni zelf een film gezien die de door Andreas genoemde symptomen vertoonde en ik ben ervan overtuigd dat de fout niet bij de gebruiker ligt.
Tot ziens,
Roman
