Gast
;)
Hoi!
Ik ben nog een beginner op het gebied van zwart-witfotografie, maar heb inmiddels wel wat ervaring opgedaan met HP5-, FP4-, SFX-, Cube 400c- en Tri-X-films (mijn favoriete ontwikkelaars: Emofin-poeder en RODINAL).
Ik heb inmiddels ook wat ADOX- en Tura-films (400) uitgeprobeerd en ben daar best tevreden over.
Nu heb ik 12 belichte Lucky SHD 400-rolletjes en ben ik op zoek naar wat ervaringen met deze film wat betreft ontwikkelaars.
Zijn er andere ontwikkelaars dan de D-76 waarmee de film "goed uitkomt"?
Wie heeft hier ervaring mee?
Ik zou graag wat indicaties krijgen over de ontwikkeltijden.
Tot nu toe heb ik één indicatie met betrekking tot RODINAL:
Bij 1+50 14-16 min.
Ik heb ergens gelezen dat Tanol goed te gebruiken is voor de 100 Lucky.
Ik weet alleen niet wat een vlekontwikkelaar is!
Kan iemand mij deze term uitleggen?
Nog een beginnersvraag:
Ik heb het tanksysteem 1500 van Jobo om films te ontwikkelen.
In mijn bus passen twee films.
Als ik nu een ontwikkelingsbad bereken, zijn de gegevens altijd voor één film.
Bij RODINAL bijvoorbeeld 1+25 voor één film, zoveel minuten.
Als ik nu twee films wil ontwikkelen, moet ik dan 1+12,5 berekenen voor de oplossing (er past net 500 ml in de ontwikkelbus) en de bijbehorende tijd voor één film nemen? Of moet ik de tijd iets verlengen?
Als ik nu de extra uitbreiding van Jobo aanschaf, kan ik in totaal 5 films tegelijk ontwikkelen. Moet ik dan de aangegeven verdunning van 1+25 gewoon door 5 delen en de tijd nemen zoals voor een enkele film?
Waar moet ik op letten?
Met Emofin ging het heel eenvoudig:
1 l is genoeg voor 15 KB-films. Ik heb volgens de voorschriften telkens 1 l aangemaakt en vervolgens met 500 ml voor mijn tank telkens 7 films ontwikkeld.
Dat werkte prima en ik was altijd tevreden.
Nou, ik hoop dat iemand me kan helpen.
Alvast hartelijk dank
Groeten
mehmet cati
CPD
Hallo Mehmet,
nee, aan de Rodinal-concentratie mag je niet sleutelen; die blijft 1:50 of 1:25, ongeacht hoeveel films je ontwikkelt. Ook de ontwikkeltijd blijft hetzelfde. Er is echter een bepaalde minimumhoeveelheid RODINAL per film die je moet gebruiken. Volgens de RODINAL-specificaties is dat volgens mij 10 ml, maar je kunt blijkbaar ook naar 5 ml gaan. In een ander forum is deze minimumhoeveelheid ooit heftig besproken. Aangezien RODINAL toch niet duur is, heeft dit onderwerp me nooit bijzonder geïnteresseerd. Bij zeer sterke verdunningen kan het gebeuren dat je ontwikkelingsbus te klein wordt voor de minimale hoeveelheid RODINAL. Bijvoorbeeld 1:200 – om daar aan de minimale hoeveelheid van 10 ml te komen, heb je 2 liter oplossing nodig. Je hebt dus een grotere bus nodig of je verdunt niet zo sterk.
Groeten, CP
Gast
Hallo Mehmet,
ik kan je helaas niets zeggen over de Rodinal-tijden, omdat ik A 49 gebruik, maar als je een verdunning van 1+25 hebt, bereken je dat als volgt:
1+25 = 26 delen 500 ml : 26 = 19,2, dus ongeveer 19 ml. Je neemt dan dus 19 ml ontwikkelaar en 481 ml water.
De tijden blijven hetzelfde bij eenmalig gebruik van de ontwikkelaar. Je gaat op dezelfde manier te werk als je de grote bus gebruikt. Hoewel ik denk dat die niet echt goed te kantelen is. Je moet alleen opletten als je de concentratie van de ontwikkelaar verlaagt, bijvoorbeeld naar 1+50, en de tijd dan verlengt, zodat er per film nog een minimumhoeveelheid ontwikkelaar overblijft. Die hoeveelheid ligt, afhankelijk van de ontwikkelaar, rond de 10 ml per film, als ik het me goed herinner.
Groeten, Sven.
Gast
;)
Hallo allemaal!
Nou, ik heb me misschien een beetje ingewikkeld uitgedrukt.
Als ik voor één film bijvoorbeeld 19 ml ontwikkelaar nodig heb (zie berekening van Sven), dan zou ik voor twee films toch 38 ml ontwikkelaar nodig moeten hebben, of niet?
Nu zitten beide films immers in één bus.
Als de ontwikkeltijd voor een film bij RODINAL bijvoorbeeld 20 minuten is bij 1+50,
en 13 minuten bij 1+25, dan zou ik, volgens mijn idee, voor mijn blik van 500 ml een mengsel van 1+25 kunnen maken met een ontwikkeltijd van 20 minuten.
Dat zou hetzelfde zijn als wanneer elke film een mengsel van 1+50 zou krijgen – in lekentaal uitgedrukt.
Dus één deel ontwikkelaar en vijftig delen water.
Als ik nu meer films in één keer wil ontwikkelen, zou ik dan de concentratie van de ontwikkelaar niet dienovereenkomstig moeten verhogen?
Ik kan toch geen mengsel van 1+25 op 500 ml gebruiken, ongeacht hoeveel films er in dit mengsel worden ontwikkeld?
Het maakt niet uit welke ontwikkelaar ik gebruik: als de fabrikant een bepaalde concentratie voorschrijft (geschikt voor één film), hoe moet ik dan te werk gaan als ik in de bus van 500 ml niet één maar twee films ontwikkel (ik vul de bus altijd aan tot 500 ml)?
Hoe moet ik te werk gaan als ik in een grotere bus (misschien 1 l of zo?) 5 films ontwikkel?
Dat met het hanteren van een grote bus is helemaal niet zo'n probleem als je rolt in plaats van kantelt.
Nou ja, ik hoop dat ik niet te vervelend ben met al mijn vragen.
Groeten
Mehmet
:)
CPD
Vraag het gerust! Er zijn geen domme vragen, er zijn alleen domme antwoorden.
Dus: voor één film heb je 10 ml RODINAL-concentraat nodig, voor twee twintig, enzovoort. Dat verdun je zoals Sven hierboven beschrijft en je neemt de ontwikkeltijd uit de lijst. Je hoeft niets te verlengen en de verdunning blijft ook hetzelfde. Bijvoorbeeld: je bus heeft een inhoud van 500 ml en je wilt je RODINAL 1:50 verdunnen, 500 ml : 50 = 10 ml (waarschijnlijk zou dat ook voor twee films voldoende zijn, maar Agfa geeft volgens mij 10 ml als minimum per film aan), dus moet je een bus van 1 liter nemen, dan heb je 20 ml opgelost. Maar zoals gezegd, ik zou het niet zo strikt zien, de 10 ml concentraat in de halve liter bus zou ook voor twee films tegelijk NIET achter elkaar voldoende zijn. RODINAL oxideert zeer snel en is daarom ontworpen als wegwerpontwikkelaar, bovendien is de vloeistof zo goedkoop dat je hem met een gerust geweten na eenmalig gebruik kunt weggooien.
Bij een grote verdunning en bijbehorende grote ontwikkelingsblikken bespaar je jezelf trouwens de gang naar een sportschool ;) .
Groeten, CP
CPD
Oh ja,
over Tanol vind je het een en ander in dit forum onder de rubriek "Efke R50 in MZB"
Groeten
FrankJBeckmann
Hoi,
als een ei drie minuten in een pan moet koken, hoe lang moeten er dan twee eieren in die pan koken?
Nogmaals, 1:50 is 1:50 en blijft 1:50. 10 ml RODINAL op 500 ml vloeistof levert een concentratie van 1:50 op. 20 ml RODINAL op 500 ml vloeistof levert hoeveel op? Ja, precies, dat levert 1:25 op, dus niet 1:50, ongeacht of er één film in drijft of twee films, of dat er helemaal geen film in zit.
Dat betekent dat je bij een minimumhoeveelheid van 10 ml RODINAL per film in een Jobo 1520 slechts één film tegelijk kunt ontwikkelen. Als je in een Jobo 1520 twee films tegelijk wilt ontwikkelen bij een verdunning van 1:50, dan blijft er per film slechts 5 ml RODINAL over. Maar dat werkt ook.
Als een Jobo 1520 met slechts één 35mm-film is gevuld en de spoel helemaal onderaan op de asbuis zit (zoals eigenlijk altijd het geval zou moeten zijn), dan hoeft deze ook niet altijd met 500 ml te worden gevuld. Het is voldoende als de spoel volledig door de vloeistof wordt bedekt. Dat is dan 250 ml.
Als je de bus ronddraait, gelden andere minimumhoeveelheden. Deze staan op de bus gedrukt. Dat is dan echter alleen de minimumhoeveelheid vloeistof waarbij de film volledig wordt bevochtigd. Het zegt niets over hoeveel ontwikkelaar de film nodig heeft om te worden ontwikkeld. Je hebt nu twee hoeveelheden. Enerzijds de minimale hoeveelheid vloeistof die de bus nodig heeft en anderzijds de minimale hoeveelheid ontwikkelaar die de film nodig heeft. Altijd de hoogste van beide waarden is de juiste.
Nogmaals twee voorbeelden voor mensen die het niet zo snel begrijpen:
De veilige minimale hoeveelheid RODINAL per film is 10 ml. Bij een verdunning van 1:50 (dat is hetzelfde als 1+49) kom je uit op 500 ml ontwikkelaar. Een film in het blikje heeft minimaal 250 ml vloeistof nodig om volledig ondergedompeld te zijn. 500 ml is meer dan 250 ml, dus je moet 500 ml nemen.
Een film heeft minimaal 100 ml A49 nodig om volledig te kunnen worden ontwikkeld. Bij een verdunning van 1+1 (dat is hetzelfde als 1:2) kom je uit op 200 ml. Een filmrolletje in het blikje heeft minimaal 250 ml vloeistof nodig om volledig ondergedompeld te zijn. 200 ml is minder dan 250 ml, dus je moet 250 ml nemen. Dat betekent dat je bij een verdunning van 1+1 125 ml A49 moet nemen.
Er zijn twee manieren om de verdunning aan te geven. Die met de ":" en die met de "+". ":" betekent dat je de aangegeven hoeveelheid moet aanvullen tot het totale volume. Dus 1:50 betekent dat je een deel ontwikkelaar neemt en dan zoveel water toevoegt tot je het 50-voudige volume hebt. "+" betekent dat je de volumes bij elkaar optelt. Bij een verdunning van 1+1 moet je dus aan 100 ml ontwikkelaar nog 100 ml water toevoegen.
RODINAL moet je niet roteren. Het is een van de weinige ontwikkelaars waarbij het verschil maakt of je kantelt of roteert.
Tot ziens
Frank
FrankJBeckmann
Hallo,
Wat Tanol betreft wil ik zeggen dat het een zeer aan te bevelen ontwikkelaar is. De negatieven zijn net zo scherp als die ontwikkeld met RODINAL, maar hebben een veel fijnere korrel. Wanneer een film in Tanol wordt ontwikkeld, kleurt de gelatine afhankelijk van de hoeveelheid ontwikkeld zilver. Dat betekent dat de verkleuring in de hoge lichten het sterkst is, wat de korrel in de heldere luchtpartijen van de foto's verzacht.
Meer informatie over Tanol vind je op de website van Wolfgang Moersch:
http://www.moersch-photochemie.de/index.php
. De heer Moersch is ook telefonisch erg vriendelijk en behulpzaam.
Tanol is inmiddels mijn standaardontwikkelaar geworden. Je moet er echter rekening mee houden dat de films in Tanol (net als in de meeste andere ontwikkelaars) niet de door de fabrikant beloofde gevoeligheid halen. De Lucky SDH 400 haalt in Tanol 250 ASA.
Tot ziens
Frank
Gast
Wauw....
Allereerst hartelijk dank voor de vele snelle reacties.
Waarschijnlijk ben ik van een verkeerde veronderstelling uitgegaan.
Zoals Frank het beschrijft, met dat ei ;-)), is het anders dan ik dacht.
Maar op het risico af dat ik vervelend word... :
Ik dacht gewoon dat de chemische stof (aminofenol in het geval van RODINAL. Ik heb net even in de gebruiksaanwijzing van RODINAL gekeken) reageert met het zilverbromide van de film. Het zilverbromide wordt gereduceerd tot zilver (op de plaatsen waar de zilverkiemen zitten).
Hier wordt de chemische stof toch verbruikt. Dus ik dacht gewoon dat als een film een bepaald "aantal moleculen" nodig heeft voor dit proces, twee films dan het dubbele nodig hebben (eenvoudig gezegd).
>>Nogmaals, 1:50 is 1:50 en blijft 1:50. 10 ml RODINAL op 500 ml vloeistof levert een concentratie van 1:50 op. 20 ml RODINAL op 500 ml vloeistof levert hoeveel op? Ja, precies, dat levert 1:25 op, dus niet 1:50, ongeacht of er één film in drijft of twee films, of dat er helemaal geen film in zit.
Dat betekent dat je bij een minimumhoeveelheid van 10 ml RODINAL per film in een Jobo 1520 slechts één film tegelijk kunt ontwikkelen. Als je in een Jobo 1520 twee films tegelijk wilt ontwikkelen bij een verdunning van 1:50, dan blijft er per film slechts 5 ml RODINAL over. Maar dat werkt ook.
<<
Ja, dat is duidelijk!
Dat betekent dus ook dat er bij 1+25 twee keer zoveel RODINAL in zit als bij 1+50. Daarom kan ik twee films ontwikkelen.
Als ik er nu vijf wil ontwikkelen (tegelijkertijd), heb ik volgens de berekening 50 ml RODINAL nodig (10 per film).
(Dat van de 10 ml staat niet in de gebruiksaanwijzing van RODINAL. De berekening klopt zoals Sven het heeft beschreven en je komt uit op 19 ml concentraat per film)
Voor het roteren heb je minder nodig. Bovenstaande berekeningen waren slechts voorbeelden.
Dat ik voor één film altijd net iets minder dan 500 ml vloeistof in totaal heb gebruikt, komt doordat ik ooit heb gelezen dat er snel luchtbellen kunnen ontstaan en dat het beter zou zijn om de container vol vloeistof te hebben bij het kantelen.
Geen idee of dat klopt.
Bedankt voor de tip dat je RODINAL niet moet roteren!
Tot nu toe heb ik altijd alleen maar gekanteld.
Ik dacht dat als ik een verlengstuk zou aanschaffen, een grotere bus makkelijker te hanteren is als je hem rolt.
Over Tanol heb ik hier op het forum een aantal interessante dingen gevonden (wat een vlek is, enz.).
Bedankt.
Ik heb inmiddels ook de homepage van Moersch gevonden.
Bedankt voor de tip!
>>
Tanol is inmiddels mijn standaardontwikkelaar geworden. Je moet er echter rekening mee houden dat de films in Tanol (net als in de meeste andere ontwikkelaars) niet de door de fabrikant beloofde gevoeligheid halen. De Lucky SDH 400 haalt in Tanol 250 ASA.
<<
Aaargh..., nu roept het gevoeligheidsprobleem nieuwe vragen op.
Wat doe ik met mijn op ISO 400 belichte Luckys als ik Tanol wil uitproberen?
Waarschijnlijk dan toch maar liever de D-76 nemen die door Lucky op de verpakking wordt aangegeven.
Groeten en bedankt
Mehmet
CPD
Hallo Frank,
Er zijn zeer uiteenlopende meningen over het roteren van RODINAL. In het tijdschrift Schwarzweiss Magazin heeft een zekere heer Jangowski ooit verschillende ontwikkelaars getest, waaronder RODINAL in verschillende verdunningen, en één keer ook met roteren. De verschillen waren blijkbaar marginaal, naar verluidt ook bij verschillende verdunningen, wat echter NIET overeenkomt met mijn ervaringen. Ik kantel overigens nog steeds, deels met sterke verdunningen en tot slot tot ontwikkeling bij bijna stilstand. Het kan zijn dat daar ook een beetje bijgeloof meespeelt, maar dit heeft mijn films tot nu toe geen kwaad gedaan.
De testmethoden (foto met normaal contrastbereik) zijn ook al bekritiseerd op het Phototecforum. Maar eigenlijk is het toch duidelijk dat je met geschikte ontwikkelaars bijna dezelfde resultaten krijgt – het gaat immers om "fijnafstemming".
Ik ga Tanol binnenkort uitgebreid testen; wat ik er tot nu toe over heb gehoord, heeft me echt nieuwsgierig gemaakt.
Groeten, CP
FrankJBeckmann
Hoi,
uit het "aantal moleculen", zoals je het noemt, wordt de benodigde minimumhoeveelheid ontwikkelaar berekend. De verdunning heeft daarentegen ook invloed op de schaduwweergave en het contrast van de ontwikkelde foto.
Met Tanol worden je reeds belichte negatieven niet optimaal. De volgende films kun je dan iets sterker belichten. Je kunt je films in RODINAL ontwikkelen.
Tot ziens
Frank
CPD
Hallo Mehmet,
Je Lucky zal in RODINAL ook 2-3 DIN minder hebben. De fabrieksgegevens op de filmdoosjes moet je meestal met een korreltje zout nemen. Je ontkomt er gewoon niet aan om zelf wat te experimenteren, want daarbij spelen factoren als het type van je vergrootapparaat, je tempo bij het ontwikkelen, je lens en ook je persoonlijke smaak en nog veel meer een rol. Probeer het eens met de helft van de gevoeligheid en verkort de ontwikkeltijd met 25% – dan kom je een stuk dichter bij het gewenste resultaat en heb je bij het vergroten aanzienlijk minder stress. – Maar experimenteren is natuurlijk ook leuk.
Groeten, CP
FrankJBeckmann
Hoi,
Van Martin kun je veel leren, maar hij is ook niet altijd onomstreden. Veel hangt af van persoonlijke smaak en de inhoud van de foto.
Tot ziens
Frank
MehmetCati
Hoi,
>>
Uit het "aantal moleculen", zoals jij het noemt, wordt de benodigde minimumhoeveelheid ontwikkelaar berekend. De verdunning heeft daarentegen ook invloed op de schaduwweergave en het contrast van de ontwikkelde foto.
<<
Oeps, dat wist ik helemaal niet!
Tot nu toe hield ik me altijd aan standaardwaarden en experimenteerde ik een beetje met de ontwikkeltijden. Ik wist ook dat roeren enz. van invloed was, maar dat de verdunning ook...
>>
Je Lucky zal ook in RODINAL 2-3 DIN minder hebben. De fabrieksgegevens op de filmdoosjes moet je meestal met een korreltje zout nemen. Je ontkomt er gewoon niet aan om zelf te experimenteren, want daar spelen factoren als het type van je vergrootapparaat, je tempo bij het ontwikkelen, je lens en ook je persoonlijke smaak en nog veel meer een rol. Probeer het eens met de helft van de gevoeligheid en verkort de ontwikkeltijd met 25% – dan kom je een stuk dichter bij het gewenste resultaat en heb je bij het vergroten aanzienlijk minder stress. – Maar experimenteren is natuurlijk ook leuk.
<<
Ik snap best dat je moet experimenteren. Maar ik heb toch altijd wel een paar aanknopingspunten (uitgangspunten om mee te beginnen) nodig.
Ik ben gewoon te "nieuw" in de zwart-witfotografie en daardoor te onzeker. Daarom luister ik liever naar de ervaringen van anderen en neem ik ook gewoon de richtlijnen van fabrikanten ter harte.
Maar het experimenteren is ook zo leuk dat dat een van de redenen is waarom ik sinds ongeveer september 2004 voor 99% in zwart-wit fotografeer.
>>
Veel hangt af van persoonlijke smaak en de inhoud van de foto.
<<
Onbetwistbaar!
Ik had hier bij FOTOIMPEX mijn eerste Luckys besteld, omdat ik had gelezen dat die graag overbelicht en dat hij verschillende kleuren niet omzet in grijstinten.
Dat vond ik geweldig en ik wilde het gewoon eens proberen.
Daarna ging ik meteen op vakantie naar Toscane en had ik geen gelegenheid om vooraf nog wat "tests" met deze film te doen.
De opgegeven filmeigenschappen hebben me zo "geboeid" dat ik heel wat landschapsfoto's en ook steden met hun kleine steegjes met de Lucky heb gemaakt.
Ik ben benieuwd wat er van geworden is.
Maar eerst ga ik waarschijnlijk liever mijn Turas, Cubes en SFX's ontwikkelen en pas daarna met de Luckys beginnen.
Met die laatste heb ik gewoon meer praktische ervaring opgedaan.
Oké, nogmaals heel erg bedankt voor jullie hulp!
Groeten
Mehmet
MehmetCati
Hoi!
Voor iedereen die geïnteresseerd is in Lucky:
Ik heb bij Tetenal eens geïnformeerd of ze de ontwikkeltijden voor Emofin-poeder voor de Lucky 400 NEW konden aangeven, of voor een andere ontwikkelaar van hun merk.
Hier is het antwoord, voor wie het interesseert:
>>
Geachte heer Cati,
voor de Lucky-films zijn er geen ontwikkeltijden beschikbaar, noch voor Emofin, noch voor andere ontwikkelaars van ons bedrijf.
Naar onze inschatting zou de ontwikkeltijd tussen de 4 en 5 minuten moeten liggen.
Als u met deze tijden werkt, moet u controleren of u gradatie 2 - 3 bereikt. Als u gradatie 4 nodig hebt, moet de tijd worden verlengd; als u bij gradatie 1 zit, moet de tijd worden verkort.
Met vriendelijke groeten
TETENAL AG & CO. KG
Walter Buddelmann
Technische dienst
Tel.: ++ 49 (0) 40 - 521 45 273
Fax: ++ 49 (0) 40 - 521 45 132
mailto:walter.buddelmann@tetenal.com
http://www.tetenal.com
<<
Nou dan!
Groeten
Lucky Mehmet
FrankJBeckmann
Hoi,
nog even een opmerking: in de verpakkingen van Tura zitten filmrolletjes van Agfa.
Voor experimenten met Tanol raad ik FP4+ (80 ASA) en HP5+ (200 ASA) aan.
Tot ziens
Frank
MehmetCati
Hoi!
Ja, de Tura P 400 komt waarschijnlijk overeen met de Agfa Apx 400. Dat staat ook zo in de FOTOIMPEX-catalogus.
Bedankt voor de tip over Tanol. Ik ga dat eens uitproberen en de HP 5 belichten met 200 ASA.
Tot nu toe was ik altijd erg enthousiast over de combinatie van Emofin-poeder en HP5.
Ik ben echt benieuwd naar Tanol.
Inmiddels heb ik de HP5 vervangen door de bijbehorende ADOX CHM. Dat zou dezelfde film moeten zijn.
Hoeveel films kun je eigenlijk ontwikkelen met de 200 ml Tanol?
Groeten
Mehmet
FrankJBeckmann
Hoi,
Emofin zorgt ervoor dat de film een hoge gevoeligheid krijgt en ontwikkelt met een zeer fijne korrel. Daar staat tegenover dat de foto’s niet verbluffend veel scherpte hebben. Tanol haalt niet zo’n hoge gevoeligheid uit de film en compenseert niet zo sterk, maar de negatieven zijn daarentegen ongelooflijk scherp, en bovendien zeer fijnkorrelig en zeer gedetailleerd.
Voor een 35mm-film heb je minimaal 3 ml van elk van beide concentraten nodig. Met de verpakking kun je dus 33 films ontwikkelen.
Tot ziens
Frank
MehmetCati
Hoi!
>>
Tanol haalt niet zoveel gevoeligheid uit de film en compenseert niet zo sterk, maar de negatieven zijn daarentegen ongelooflijk scherp, en bovendien van een zeer fijne korrel en zeer gedetailleerd.
Voor een 35mm-film heb je minimaal 3 ml van elk van de twee concentraten nodig. Met de verpakking kun je dus 33 films ontwikkelen.
<<
Bedankt voor de info.
Groeten
M.C.
Gast
Ja, dat is duidelijk!
Dat betekent dus ook dat er bij 1+25 twee keer zoveel RODINAL in zit als bij 1+50. Daarom kan ik twee films ontwikkelen.
Als ik er nu vijf wil ontwikkelen (tegelijkertijd), heb ik volgens de berekening 50 ml RODINAL nodig (10 ml per film).
(Dat van de 10 ml staat niet in de gebruiksaanwijzing van RODINAL. De berekening klopt zoals Sven het heeft beschreven en je komt uit op 19 ml concentraat per film)
Hallo Mehmet,
volgens mijn berekening kom je uit op 19 ml voor 500 ml oplossing; of je nu één of twee films in de bus stopt, maakt bij deze hoeveelheid niet uit. Het wordt pas relevant als je door een hoge verdunning onder de minimumhoeveelheid komt. Normaal gesproken wordt bij een ontwikkelaar de verdunning zo aangegeven dat deze voldoende is. Je kunt de verdunning echter verhogen, met name bij RODINAL of ook bij HC-110, als je een specifiek resultaat nastreeft. Dan moet je letten op de minimumhoeveelheid, die niet wordt aangegeven, en vertrouwen op de ervaringswaarden die de ronde doen. Je hebt een bepaalde hoeveelheid nodig om de reactie op gang te brengen. Anders zou het ook niet mogelijk zijn om de ontwikkelaar meerdere keren te gebruiken door de ontwikkeltijd te verlengen.
Groeten, Sven.
