JohnSaves
Hallo,
ik ben nog vrij onervaren in het ontwikkelen van film en erger me regelmatig als weer een film met eigenlijk prachtige foto’s tijdens het ontwikkelen om de een of andere schijnbaar onverklaarbare reden aan kwaliteit inboet...
Een recent voorbeeld hiervan: ik zou in dit verband dankbaar zijn voor tips en suggesties voor verbetering.
Uitgangssituatie:
Een
Ilford HP5 Plus 400 zwart-witfilm werd normaal belicht (de belichtingsmeter van de camera klopt!) en als volgt ontwikkeld:
- Ontwikkelaar: Tetenal Ultrafin T-Plus, verse oplossing van verse ontwikkelaar, verhouding 1+4
- Ontwikkelingsmethode: kantelontwikkeling in ontwikkelingsbus, gedurende de eerste 30 seconden continu gekanteld, daarna 1 x per 30 seconden
- Ontwikkeltijd: 9:15 minuten (volgens de instructies van Tetenal)
- Ontwikkeltemperatuur: precies 20 °C
- Ontwikkelingsproces: 1. Ontwikkelen, 2. Tussenspoelen (Ilford-methode), 3. Fixeren met Adofix (dubbele klaringstijd, ik meen dat het 6 minuten waren), 4. Eindspoelen volgens de Ilford-methode en ten slotte een kort bad in gedestilleerd water met Adoflow.
Het
resultaat
is dat de hele film duidelijk onderhevig is aan overbelichting en vaag lijkt. Hier is een onbewerkte scan rechtstreeks van de raw (Vuecan & Nikon Coolscan IV):
Ik ben dankbaar voor tips over wat ik verkeerd doe, kunnen jullie mij advies geven?
Urnes
Hoe beoordeel je het negatief? Alleen op basis van de scan? Dan volstaat het om de afbeelding in Photoshop te openen en de schuifregelaars in de toonwaardecorrectie op het histogram af te stemmen.
Vind je het negatief zelf te donker? Hmmm. Ik neem aan dat je alles precies volgens de instructies hebt gedaan. Twee dingen vallen me op: het kantelritme lijkt me 1x per 30 seconden al snel genoeg (maar ik gebruik ook geen Ultrafin) en ik zou na de ontwikkeling met een stopbad werken in plaats van met tussenspoelen.
Groeten, Sven.
AntiLynd
Ja, bekijk de negatieven eens goed en/of plaats een foto van een negatief (van achteren belicht).
Ik vermoed ook dat je flink onderbelicht hebt (dus niet overontwikkeld). Bij overbelichting zou de film juist het tegenovergestelde van vaag zijn, namelijk te contrastrijk. Bij duidelijke overbelichting (drie, vier stops) komt het hele beeld te hoog in de curve terecht, waar de negatiefdichtheid zowel te dicht is als vlakker verloopt (minder contrast). Dat is precies wat er bij jou gebeurt. Tweede aanwijzing: je hebt schaduwdetails waar andere mensen jaloers op zouden zijn (de hals tussen baard en sjaal).
In tegenstelling tot Urnes zou ik daarom zeggen: bij het ontwikkelen doe je alles al goed. 1x per 30 seconden is bij veel mensen heel gebruikelijk en geen aannemelijke oorzaak voor negatieven die regelmatig te hoog op de curve terechtkomen.
Een zuur stopbad is overbodig. Veel mensen die er een gebruiken, doen dit zonder dat ze ooit een probleem hebben gehad dat door een stopbad zou worden opgelost. En ook jij hebt, op basis van wat je beschrijft, zeker geen dergelijk probleem (zelfs overontwikkeling zou daar niet bij horen).
Daarom: controleer eens of je lichtmeter niet alleen klopt, maar of je hem en de camera ook correct hebt ingesteld (namelijk op een ISO van 400, beter iets lager, tot ca. 200).
AntiLynd
PS: wat voor camera gebruik je eigenlijk? Kun je uitsluiten dat je sluitertijden niet kloppen? Dat zou namelijk ook kunnen: dat je sluiter vastzit en daardoor bijvoorbeeld 1/30 sec in werkelijkheid 1/4 sec duurt.
ThomasPauly
Scanners hebben wel eens dit soort problemen met relatief donkere negatieven. Het is echter mogelijk dat de afdrukken als fotochemische vergrotingen er volkomen normaal uitzien.
Het kan ook gaan om een instellings- of bedieningsfout van de scanner of de software. Is bij een batchscan misschien per ongeluk de instelling van een eerdere scan overgenomen zonder deze te wijzigen? Of zat bij het meten de strook tussen de negatieven nog in het beeld?
Zoals hierboven aanbevolen, zou een digitale opname van de negatiivstrook op de lichttafel nuttig zijn om vast te stellen of de oorzaken überhaupt in het negatief liggen.
Groeten
Thomas
Urnes
Wat me achteraf nog opviel. Het lijkt me dat de foto alleen in het bovenste gedeelte wat te vaag is. De arm en de jas zijn qua contrast eigenlijk wel in orde. Maar dat zou je op het originele negatief moeten kunnen zien.
Groeten, Sven.
DerReisefotograf
En weet je zeker dat de camera goed werkt? Dus dat het diafragma op de ingestelde waarde sluit? En dat de sluiter ook de juiste sluitertijden aanhoudt?
Je kunt het beste eens een gefotografeerde negatiestreep laten zien, op de lichttafel of voor het raam, zodat men kan zien hoe de negatieven er in werkelijkheid uitzien.
grommi
Ik denk dat dit een hopeloos mislukte scan is. Raw, onbewerkt? Dat zou het resultaat tenminste gedeeltelijk verklaren. Onbewerkte, dus niet "ontwikkelde" raw-bestanden zien er vreselijk uit. Uit de jpg valt in ieder geval niets meer te redden.
DerReisefotograf
Ik ben voorlopig alleen geïnteresseerd in het negatief; zolang we niet weten hoe dat eruitziet, heeft het geen zin om naar de scan te vragen.
TR
Hoi. Je lijkt de schaduwen correct te hebben belicht. Maar zoals al gezegd moet je in het algemeen naar het negatief kijken.
Dit lijkt mij eerder op een foutieve digitalisering: de zogenaamde "gammawaarde" is veel te hoog (midden tinten worden onevenredig sterk "opgehaald"). Als je het programma "Silverfast" gebruikt voor het digitaliseren, is het heel belangrijk om als curve "Lineair" te kiezen en in de basisopties als gamma "1" (in plaats van 2,2). Pas dan (je hebt nu een "ruwe scan") moet het positiefproces in het beste geval in Photoshop worden voortgezet.
Edit: ik zie net dat je niet met Silverfast scant. Maar bij "Vuescann" zal het vergelijkbaar zijn: schakel alle beeldbewerkingsopties radicaal uit en voer de beeldbewerking pas later uit in een programma dat hiervoor bedoeld is.
JohnSaves
Oké,
hartelijk dank voor alle tips! Sorry dat ik pas nu reageer, ik was de hele week op zakenreis.
Nog wat extra informatie ter verduidelijking:
?
- Mijn camera belicht correct, ik heb meestal perfect belichte foto's. Dat betekent dat ik ervan uitga dat de belichtingsmeter en de sluiter goed werken.
- Wat het scannen betreft: ik gebruik altijd precies dezelfde scaninstellingen in Vuescan om reproduceerbare resultaten te krijgen. Dat is naar mijn mening niet de oorzaak.
Daarom dacht ik aan het ontwikkelingsproces...
- Over de negatieven: ik heb geen digitale camera meer, ik ga eens proberen een geschikte foto te maken met mijn mobiel... komt eraan!
JohnSaves
Oké, hier nog een paar foto’s van de negatieven. Het is helemaal niet zo eenvoudig om ze goed te fotograferen met een oude mobiele telefoon; ik ga het later nog eens proberen onder betere omstandigheden en zonder perkamentpapier...
€
Nog een voorbeeld waar ik niet tevreden over ben:
€
€
en het negatief:
AntiLynd
Oké, dan vallen een verkeerde ontwikkeling sowieso af, en nu ook een verkeerde belichting. Je negatieven zijn in ieder geval geschikt om af te drukken. Het probleem zit hem in je scanner, de software en/of de manier waarop je die gebruikt. Kijk bijvoorbeeld maar eens naar de goede detailweergave van de achtergrond op je negatieven. Dat komt misschien overeen met 'zone' VI tot VII, hooguit. Waarom gaat dat volledig verloren in de scan? En waar komt, als het ware aan de andere kant, het extreme microcontrast in de zonnebril vandaan (in de scan, vergelijk met het negatief)?
€
Voor mij ziet het er allemaal naar uit alsof de scanner de 'belichting' volledig verkeerd instelt, namelijk in zekere zin 'te hoog'.
DerReisefotograf
De negatieven zien er goed uit, daar kan het niet aan liggen. Je schrijft dat je met Vuescan werkt. Daar werk ik ook mee. Hoe zien jouw instellingen eruit, bijvoorbeeld in het tabblad "Filter"? Waar heb je daar vinkjes gezet en waar niet? Als er een vinkje staat bij "Kleur herstellen/verbleking corrigeren", kan dat een hele scan al verpesten. Met dat vinkje worden de negatieven namelijk behoorlijk donker en moet ik de helderheid weer omhoog zetten, en als je de vinkjes er dan weer uithakt, wordt de foto te licht. Het kan zijn dat dat bij jou is gebeurd.
Ik heb het net bij mezelf uitgeprobeerd en kon een soortgelijk resultaat, een veel te lichte foto, teweegbrengen.
?
Verder ben ik van mening dat de foto veel te licht is. Waar staat in het tabblad "Kleur" je schuifregelaar voor de helderheid? Zet die eens een beetje lager en kijk hoe je foto verandert, of het beter wordt. Hetzelfde kun je ook proberen met de helderheid/donkerheid-gradatie.
En om de een of andere reden passen je standaardinstellingen niet bij deze negatieven.
En welk filmprofiel gebruik je in Vuescan? Want in Vuescan is er maar één Ilford-profiel en dat is alleen voor de XP2. Je kunt echter het profiel voor de Tri-X nemen, de films lijken immers behoorlijk op elkaar.
Ik ben een beetje radeloos, misschien ben je per ongeluk op een schuifregelaar in Vuescan terechtgekomen en heb je die versteld? Dat kan gemakkelijk onopgemerkt gebeuren.
Bewerk je je foto's na het scannen nog verder, bijvoorbeeld in LR of PS?
?
Ik ben er persoonlijk vanaf gestapt om in Vuescan alle foto's met dezelfde instellingen te scannen. Ik pas elke scan individueel aan, zowel in Vuescan als in LR en PS.
Dat is voor mij makkelijker, omdat ik nooit hele filmrolletjes digitaliseer, maar bijna altijd alleen losse foto's. Ik ben er inmiddels behoorlijk snel in geworden. En ik krijg er mooie foto's mee.
http://fc-foto.de/36558561
http://fc-foto.de/36357260
http://fc-foto.de/37751892
Ik heb drie foto's uit de FC gelinkt.
Het laatste stuk is nu alleen mijn persoonlijke mening en pretendeert niet algemeen geldig te zijn.
Ik hoop dat ik je heb kunnen helpen.
Groeten, Tobias
Urnes
Je kunt ook in VueScan het histogram weergeven en vervolgens de rechtermarkering voor het witpunt naar de curve slepen. Verder ga je te werk zoals eerder beschreven. Open de afbeelding in een beeldbewerkingsprogramma en pas in de tooncorrectie het zwart- en witpunt aan aan de hand van het histogram. Klaar. De negatieven zien er goed uit.
Groeten, Sven.
DerReisefotograf
Je kunt in VueScan ook het histogram bekijken en vervolgens de rechtermarkering voor het witpunt naar de curve slepen. ..........
Groeten, Sven.
Dat was ik vergeten, dat is ook een mogelijkheid, maar dan te licht en te vaag.
grommi
"Vervolgens de rechtermarkering voor het witpunt naar de curve slepen. ......."
?
Als je het witpunt strakker instelt, wordt het alleen maar lichter ...... Dat heeft alleen zin als de scanner het witpunt niet goed heeft herkend en de scan in de hoge lichten te donker is. En dat doet Vuescan inderdaad vaak niet helemaal correct en ik stel het witpunt graag in op 0,02 - 0,1. Hier zijn de hoge lichten echter al veel te extreem.
?
Ik kan helemaal niet overweg met filmprofielen en zie er ook geen nut in. Filmprofiel voor TriX? Hoe lang in welke ontwikkelaar ontwikkeld? En dat zijn slechts 2 van vele andere variabelen. Wat levert dat op behalve chaos? Ik gebruik altijd het profiel "generic" en bij de witbalans "Extreme waarden automatisch". Zo komen er bij zwart-wit en kleur meestal zonder veel gedoe bruikbare scans uit de scanner. Met een paar klikken in de beeldbewerking nog wat fijnafstemming, indien nodig, en klaar is Kees. Ja, het kan echt zo eenvoudig zijn.
DerReisefotograf
€
Ik kan helemaal niets met filmprofielen en zie er ook het nut niet van in. Een filmprofiel voor TriX? Hoe lang moet het in welke ontwikkelaar worden ontwikkeld? En dat zijn slechts twee van de vele andere variabelen. Wat levert dat op, behalve chaos? Ik gebruik altijd het profiel "generic" en bij de witbalans "Extreme waarden automatisch". Zo krijg ik bij zwart-wit en kleur meestal zonder veel gedoe bruikbare scans uit de scanner. Met een paar klikken in de beeldbewerking nog wat bijschaven, indien nodig, en klaar is Kees. Ja, het kan echt zo eenvoudig zijn.
Dat ga ik eens uitproberen, ik heb een iets andere workflow uitgewerkt. Klinkt goed, ik sta altijd open voor nieuwe dingen.
TR
Ik vermijd het ten koste van alles om het scanprogramma als beeldbewerkingsprogramma te gebruiken. Hiervoor zijn andere programma’s veel geschikter, in mijn geval Photoshop. Dat wil zeggen dat ik ‘ruw’ scan met een lineaire curve, een gamma van 1 en zonder enige filters. Dan heb ik een 1:1-digitalisering van mijn negatief, dus een 'nulkopie', en deze wordt vervolgens in een 'echt' beeldbewerkingsprogramma verwerkt/bewerkt. Dat raad ik iedereen aan die niet per se snel een groot aantal bruikbare afbeeldingen direct uit het scanprogramma nodig heeft (maar net als in het lab de tijd neemt voor elke afzonderlijke afbeelding).
DerReisefotograf
Ik vermijd het ten koste van alles om het scanprogramma als beeldbewerkingsprogramma te gebruiken. Hiervoor zijn andere programma’s veel geschikter, in mijn geval Photoshop. Dat wil zeggen dat ik ‘ruw’ scan met een lineaire curve, een gamma van 1 en zonder enige filters. Dan heb ik een 1:1-digitalisering van mijn negatief, dus een 'nulkopie', en deze wordt vervolgens in een 'echt' beeldbewerkingsprogramma verwerkt/bewerkt. Dat raad ik iedereen aan die niet per se snel een groot aantal bruikbare afbeeldingen direct uit het scanprogramma nodig heeft (maar net als in het lab de tijd neemt voor elke afzonderlijke afbeelding).
Zo doe ik het ook, alleen pas ik in VueScan al de parameters aan, zoals helderheid, witpunt, gradatie donker/licht enz., totdat ik tevreden ben met het resultaat. Pas daarna volgt de verdere bewerking in LR en CS en pas daarna zijn mijn foto's klaar. Ik bewerk elk negatief dat mij geschikt lijkt afzonderlijk, net zoals dat bij het klassieke donkerekamerwerk ook zou gebeuren. Want naar mijn mening is elk negatief anders, ook al komt het uit een serie, en heeft het daarom zijn eigen bewerking nodig.
