harald
Hallo allemaal,
Ik heb nog een vraag over het inrichten van mijn eerste eigen filmlaboratorium.
Ik heb het afgelopen jaar braaf gespaard en bijna alle benodigde laboratoriumbenodigdheden
bij elkaar gezocht. Ik ben ook al meerdere keren in de Alte Schönhauser in Berlijn geweest
en heb daar filmrolletjes, fotopapier, chemicaliën en andere spullen gekocht; nu gaat het eindelijk gebeuren.
Het lab komt in mijn kelder. Verduisteren is geen probleem. Maar...
- hoe zit het met de ventilatie, ruikt de chemie erg sterk, hoe lang kun je het volhouden zonder te luchten?
- wat voor soort coating moet je kiezen voor het werkblad, vanwege de vlekken?
- hoeveel ruimte heb je echt nodig?
- hoe zit het met het bewaren van het papier, welke luchtvochtigheid is nog acceptabel
(niet dat mijn kelder vochtig is...), maar overal staat erop dat het koel en droog bewaard moet worden!?
- en hoe houden jullie jullie baden/oplossingen op temperatuur?
Ik denk dat dit voorlopig genoeg vragen zijn.
Bij voorbaat dank voor hopelijk veel antwoorden.
Groeten, Harald.
Sandra
Hallo Harald,
Als bekleding lijkt bijvoorbeeld gladde kastfolie geschikt. Die kun je goed afnemen.
Wat betreft de benodigde ruimte: je hebt natuurlijk voldoende bewegingsvrijheid nodig rondom de vergroter, plus opbergruimte voor de bakjes. Probeer het indien mogelijk zo in te richten dat je aan de ene kant de droge werkplek hebt en aan de andere kant de natte werkplek.
Ik heb zelf nog een klein krukje in de kelder gezet, zodat ik tussendoor even kan gaan zitten.
Ook de werkhoogte is belangrijk. Die mag niet te laag zijn, anders krijg je al snel last van je nek :(
Oude keukenmeubels zijn erg handig. Die bieden meteen opbergruimte, afwasbare oppervlakken en een goede werkhoogte, en zijn bovendien lekker stevig.
Ik wil me niet vastleggen op een minimum aantal vierkante meters. Ik heb ongeveer 6 m² bruikbare ruimte, maar dat is al erg krap :P
Het papier bewaar ik in de woning. Niet alleen vanwege de lagere luchtvochtigheid, maar vooral vanwege de dampen van de chemicaliën. Bewaar papier dus altijd gescheiden van chemicaliën.
Veel plezier gewenst,
Sandra :)
harald
Hartelijk dank, Sandra,
ik ben blij met elk advies dat ik kan krijgen.
Zo hoop ik hopelijk de een of andere fout te voorkomen.
De afgelopen maanden heb ik het een en ander gelezen over laboratoria en zo,
maar daar wordt altijd uitgegaan van allerlei ideale omstandigheden en waarschijnlijk
ook van een overvloed aan beschikbare ruimte en kapitaal.
De ervaring van de grote massa ziet er vast heel anders uit.
Eens kijken of er nog een paar mensen zijn die advies voor me hebben.
Tot ziens, tot snel. Harald. :(
Urnes
Hallo Harald,
oude keukenmeubels zijn eigenlijk ideaal. Ik gebruik ze ook. Maar het is ook handig om gewoon hele grote fotobakken aan te schaffen en de kleinere daarin te zetten. Ik heb in mijn lab twee grote bakken van 50x60 waarin ik de kleinere zet. Oké, bij de 30x40 moet ik er iets onder zetten zodat het past, maar dat is een nette oplossing en als je het nodig hebt, kun je de grotere bakken met een aquariumverwarming ook als waterbad gebruiken.
Wat de ventilatie betreft, houd ik het in mijn kelder bij een kamerhoogte van bijna 2 m op ongeveer 1-1,5 uur, afhankelijk van de gebruikte chemicaliën. Maar ik kan in geval van nood ook even pauzeren en kort luchten.
Het papier bewaar ik ook in mijn laboratorium; er is gewoon heel veel ruimte in de oude keukenmeubels. De lage temperaturen tussen 14 en 18 graden als er niet verwarmd wordt en de iets vochtigere lucht hebben daar tot nu toe geen invloed op gehad. Ik heb het idee dat ik in dit klimaat ook minder last heb van stof.
Baden en oplossingen worden met een Jobo-processor op temperatuur gebracht. Bij twijfel verwarm ik de dubbele hoeveelheid en wissel ik tussendoor.
Wat Sandra zegt over de werkhoogte klopt zeker, maar met een plafondhoogte van 2 meter heb ik weinig ruimte om te variëren, zodat de 4x5"-vergroter op de grond staat om de maximale uitschuiflengte te krijgen; je moet dan wel knielen om grote formaten af te trekken. Ik wil zeggen: probeer van tevoren uit wat je maximale uitschuiflengte is, anders erger je je later als het toch groter moet zijn.
Groeten, Sven.
Groeten, Sven.
Gast
Hallo Harald
Deze link kan je misschien helpen
:
http://www.phototec.de/erler.htm
Daarin wordt een compact laboratorium beschreven.
Ik ben momenteel intensief aan het nadenken over hoe je een lab in een soort houten kist van 1,6 m x 1,6 m x 2,0 m kunt inrichten. Naar mijn mening zou dat moeten lukken en dan heb je ongeveer 1,5 m² sta-ruimte.
Veel fotografen hebben niet echt veel ruimte voor een donkere kamer!
Veel succes met het plannen en realiseren.
cfb_de
Hallo Harald,
Nu ik net klaar ben met het demonteren van mijn Duka: ik heb allesbehalve ideale omstandigheden en pas mijn badkamer elke keer aan. Er gaat een plaat van 155 x 60 cm op twee Ikea-boeken en al die spullen erop. Omdat er geen drie bakjes van 30 x 40 cm naast elkaar passen, staat de fixator op een rek boven het stopbad.
Het water geven gebeurt naar keuze in de wasbak in een bakje of direct in de douchebak, gedroogd in de keuken (kleine formaten in de Durst FRC, grotere PE op de waslijn, bariet in het droogframe).
De plaat is "gecoat" met bijenwas, dat was toevallig voorhanden en volstaat voor mij. De vlekken storen me niet, eventueel gaat de plaat dan in de oven en haal ik een nieuwe.
Omdat mijn badkamer beschikt over een lichtdichte toe- en afvoer, kan ik er bij het vergroten vrijwel onbeperkt lang in blijven. De tijd wordt alleen beperkt door natuurlijke behoeften, aangezien het werkblad boven de wc-pot hangt.
Papier bewaar ik in de kelder bij 10-12 °C en 55-70% relatieve vochtigheid.
Bij een vast ingerichte Duka zal ik erop letten dat er geen kast onder de vergroter staat. Je voeten moeten ook ergens kunnen staan.
Ik zou de werkplek rondom betegelen met een licht verhoogde rand, dan loopt er niets op de vloer.
De naar mijn mening kleinste, maar ook "ideaal" ingerichte donkere kamer heb ik ooit bij de Bundeswehr gezien: Tetenal had een kant-en-klare kast die als donkere kamer was ingericht. Ongeveer 90 cm breed, 200 cm hoog en 60 cm diep. Verduistering gebeurde met een doek, de "werkplek" was volledig verticaal met drie bakken boven elkaar. Het ding was 20x30.
Met vriendelijke groeten,
Franz
Gast
Hallo Harald,
Ik kan je alleen maar feliciteren met je plan. Een vaste donkere kamer zorgt op de lange termijn voor de minste kans op frustratie.
Mijn tips:
1) Als je de daarvoor bestemde ruimte lichtdicht hebt gemaakt, moet je er rekening mee houden dat deze daardoor ook luchtdicht is. De lucht staat stil en is – aangezien je met vloeistoffen werkt – ook verzadigd met vocht. Dat zijn ideale omstandigheden voor schimmelvorming. De schimmelsporen zijn op de lange termijn zeker net zo ongezond als de ingeademde chemische dampen. Daarom moet de deur naar het laboratorium altijd een stukje open blijven staan wanneer deze niet in gebruik is. Mocht je iemand met een allergie in je kennissenkring hebben, neem hem dan eens mee naar je donkere kamer. Als hij begint te niezen, zijn schimmelspray en betere ventilatie aangewezen.
2) Wat de werkbladen betreft, is een gescheiden nat- en drooggedeelte zinvol. Voor het natte gedeelte leent bijvoorbeeld een gecoat keukenwerkblad zich goed. De vlekken die na verloop van tijd ontstaan, kun je waarschijnlijk alleen voorkomen met roestvrijstalen meubels. Het belangrijkste is dat je het werkblad regelmatig afveegt, zodat het stof dat ontstaat uit het opgedroogde fixeerproces de lucht in het laboratorium niet verontreinigt. Als je hier ook een laboratoriumbak hebt geïntegreerd, is dat perfect. (Indien nodig moeten de positieven eerst in de wateremmer en worden ze later gewassen.)
In de droge zone worden de vergroters opgesteld, het papier neergelegd, negatieven opgerold, papieren opgespannen enz. Deze zone mag nooit in contact komen met de chemicaliën – met name de fixeer. Een stevige houten werkbank is acceptabel voor de droogruimte. Vanwege de vergroter moet het geheel zeer stabiel zijn (trillingen) en indien mogelijk aan de muur worden verankerd. En zoals eerder besproken, moet rekening worden gehouden met de plafondhoogte.
In principe moet je overwegen of je staand of zittend (met een rolkruk) wilt werken en de werkbladen op de juiste hoogte monteren. Staan is namelijk op den duur behoorlijk zwaar voor de knieën. Hoeveel ruimte je in totaal nodig hebt, hangt af van de maximale beeldformaten die je wilt produceren en van het aantal bakken dat je gebruikt (bijv. ontwikkelaar, stopbad, fixeer I, fixeer II, hypokloraatbad ...)
3) Een goed ventilatiesysteem is een fijne zaak, niet alleen vanwege de chemicaliënbakken, maar ook vanwege de lucht die door de lichaamswarmte en de vergroter opwarmt. In een kleine ruimte (bijv. 8 m²) met een lage plafondhoogte kan de temperatuur binnen een uur met ruim 2 graden stijgen – met het bijbehorende effect op het beeldresultaat.
Voor zover ik weet, biedt echter geen enkele Duitse fabrikant meer lichtdichte laboratoriumventilatiesystemen aan – en die zijn waarschijnlijk ook niet bepaald goedkoop. Voor hobbygebruik moet het daarom volstaan als je de ruimte minstens één keer per uur goed ventileert, de temperatuur van de containers controleert (bijv. met schaalverwarmers) en de slang niet altijd direct boven de bakken houdt.
Nou dan – veel succes
Dierk
harald
Geweldig!
Hartelijk dank, lieve mensen, daar heb ik een paar goede ideeën voor de verdere planning.
Ik ga er dit weekend eens goed over nadenken.
Het kan echter zijn dat ik jullie nog even lastigval voordat ik aan de slag ga, want antwoorden roepen altijd weer nieuwe vragen op, zoals...
hoe zit het eigenlijk met de temperatuurregeling van de beren?
Ik heb geen verstand van aquaria en dus ook niet van de verwarming ervan, waar moet ik dus op letten?
Of zijn er nog betere oplossingen?
Tot ziens, Harald.
Gast
Hallo Harald,
als je nog niet meteen aan de slag wilt gaan met FinePrint, hoef je je niet al te veel zorgen te maken over de temperatuurregeling van de banden, zolang de temperatuur rond de 20 graden blijft.
Als de temperatuur lager is, kun je het beste bakverwarmers gebruiken. Eén voor de ontwikkelaar is voldoende. Voor kleine formaten (bakformaat 24x30 voor formaten tot 18x24) zijn deze tweedehands vrij goedkoop te krijgen. Voor grotere formaten zet je er dan gewoon twee naast elkaar. Overigens tempereren deze dingen met een tolerantie van ongeveer +/- 1 graad, dus de aanschaf heeft alleen zin als de temperatuur in je lab duidelijk onder de 20 graden ligt.
Als alternatief kun je ook een waterbad gebruiken. De ontwikkelbak wordt hiervoor in een grotere bak met op temperatuur gebracht water geplaatst. Om het water te verwarmen kan een aquariumverwarmingsstaaf worden gebruikt. Zelf was ik niet tevreden met deze oplossing, omdat de verwarmingsstaaf op de een of andere manier niet zo goed werkte en het mij te rommelig was bij het verplaatsen van de ontwikkelbak. Als alternatief voor de aquariumverwarmingsstaaf zou je eventueel ook een verwarmingskabel kunnen gebruiken, maar die zou dan wel aan een thermostaat gekoppeld moeten worden. Zelf heb ik dat niet uitgeprobeerd.
De meest elegante manier is als je de temperatuur in het hele laboratorium op 20 graden kunt houden. Het is naar mijn mening ook geen probleem als de temperatuur 2 - 3 graden hoger ligt, de ontwikkelaar werkt dan gewoon wat sneller. De temperatuur moet alleen constant blijven om consistente resultaten te kunnen behalen.
Voor een nauwkeurigere temperatuurregeling is een processor waarschijnlijk onmisbaar, maar aangezien ik hier weinig ervaring mee heb, laat ik het aan andere laboratoriumvrienden over om hierover uitspraken te doen.
Groeten
Dierk
harald
Hoi Dierk,
Ik had helemaal niet zulke geweldige antwoorden verwacht.
Heeft iemand anders nog suggesties over inrichting, dus dingen
die hij de volgende keer zeker anders zou doen?
Je hoeft immers niet alle fouten te herhalen als je ze kunt vermijden.
Harald. :(
Sandra
Hallo,
nou, ik zie een probleem met de aquariumverwarmingsstaaf. Heel simpel: een verwarmingsstaaf heeft weliswaar een ingebouwde thermostaat, je kunt hem grofweg op 20 °C instellen en hij zal je plus/minus 1 of 2 °C van die temperatuur geven, MAAR... je moet er ook rekening mee houden dat je bij zo’n laboratoriumschaal (in tegenstelling tot in het aquarium) geen waterbeweging hebt. Daardoor wordt het water alleen rond de verwarmingsstaaf lekker warm, terwijl het eromheen koud blijft :( Bovendien moet je ervoor zorgen dat de staaf zich op de juiste minimale dompeldiepte in het water bevindt, anders kan hij barsten.
Er zijn echter verwarmingsplaten voor aquaria, dat zou eventueel een denkbaar alternatief zijn.
Ja, wat is er nog meer? Heb je al uitgezocht waar je in jouw stad je oude chemie kunt inleveren?
Je hebt nog zulke banale dingen nodig als een vuilnisbak (niet alleen vanwege de mislukte afdrukken – grapje van een brein dat na een paar uur geknoei in de donkere kamer beneveld is door chemische dampen). Aangezien je, net als ik, in de kelder wilt werken, moet je ook aan verwarming denken...
Je hebt ook iets nodig om het stof van het negatief en de negatieftafel te verwijderen. Een dikke blaasbalg of zo'n negatiefdoek. Dan heb je nog iets nodig om te schrijven, een potlood, om op de achterkant van je foto's de belichtingstijd, het diafragma en de gradatie te noteren (gebruik vooral geen balpen! Dat is een van de dingen die ik nooit meer zou doen). Het is zeer aan te raden om een labboek bij te houden! Je kunt alle foto's die je maakt doorlopend nummeren en in het boek alle bijbehorende gegevens noteren, dus ook papierformaat, merk, ontwikkelaar enz.
Noteer ook ergens goed zichtbaar de gegevens voor contactafdrukken. Als je die eenmaal hebt bepaald, kun je daar bij blijven (uiteraard, als je altijd hetzelfde papier gebruikt). Voor contactafdrukken volstaat – naar mijn mening – ook een eenvoudige glasplaat; de dure contactafdrukframes zijn niet nodig.
Trechters, om de chemicaliën weer netjes van de bakjes terug in de flessen te gieten.
Geniaal en naar mijn mening onmisbaar: Protectan-spray. Dat spuit je in de chemieflessen om de lucht te verdringen. Dit gas beschermt de chemicaliën tegen voortijdig bederf door oxidatie, omdat het zwaarder is dan lucht. Het gaat erg lang mee.
Als je barietpapier wilt verwerken, moet je er nog voor zorgen dat dit helemaal vlak wordt. Je kunt dit doen door bij het vergroten meteen een iets grotere witte rand over te laten. Als de foto's zijn uitgekozen, kun je ze op platen leggen (ik heb glasplaten van oude fotolijsten gebruikt, maar iets anders werkt vast ook) en ze vastplakken met natte plakband, zoals aquarellisten dat doen. Leg er echter eerst nog gewoon papier onder het barietpapier, anders loopt de scheur te ver in de barietdrager richting de foto (waarmee we weer bij fouten zijn die je niet meer zou maken...).
Dat was het voorlopig. Ik ga nu mijn roes van de dampen van de ontwikkelaar, het stopbad en het fixeermiddel uitslapen :)
Hartelijke groeten
Sandra
harald
Hallo Sandra,
Ik hoop dat je je chemie-roes goed hebt uitgeslapen en weer helder bij je hoofd bent.
Nogmaals bedankt voor je tips.
Ik ga nu uit van een werkblad van 2,40 m x 0,60 m.
Daar kan ik wel mee uit de voeten.
Hoe zit het bij jullie eigenlijk met de papierformaten?
Aangezien ik alleen kleinbeeldcamera's heb, kan ik zeker niet tot het uiterste gaan.
Wat zijn jullie meest gebruikte formaten?
Een fijne avond gewenst, Harald. :(
Sandra
Hallo Harald,
>Ik hoop dat je je chemische roes goed hebt uitgeslapen en weer helder bij je hoofd bent
:) Bedankt, ik had mijn neus gewoon niet zo diep boven de schaaltjes moeten houden :( Nee, dat kwam meer doordat ik een beetje een suikertekort had. Niets nieuws.
Ik gebruik papierformaten van - tot. Afhankelijk van het doel of het motief.
Lieve groeten
Sandra
cfb_de
Hallo Harald,
tot 30x40: basisplank. Wel een licht aangepaste versie; ik heb de Opemus-5 een MDF-plaat onderaan gegeven. Nu is hij 74 cm diep.
40x50: wand aan de zijkant.
Groter: vergroter draaien en projectie op de badkamerdeur. Dat gaat tot 150x150, maar dan maak ik alleen nog uitsneden.
240x60 vind ik best netjes (vanuit het perspectief van mijn bescheiden hobbylaboratorium). Daar zou 30x40 ook met schalen naast elkaar makkelijk mogelijk moeten zijn en zou ruimte geen groot probleem moeten zijn.
Indien mogelijk moet je nat- en droogwerk echter ruimtelijk van elkaar scheiden. Het gebeurt maar al te gemakkelijk dat je nog een druppel fixeer op je vingers hebt en dan toch in de papieren doos grijpt. Ik help mezelf momenteel nog door mijn linkerhand te gebruiken voor papier en het vergroten, de rechterhand is voor het natte werk. Tussen de bakjes en de vergroter ligt een handdoek, die ook wordt gebruikt. Dat werkt ook. Zelfs goed, als je je er eenmaal aan hebt gehouden (ik ben linkshandig en werk van links naar rechts: papieren doos, vergroter, bakjes).
@Sandra: Cola in plaats van rode wijn in de Duka voorkomt dat :-)
Met vriendelijke groeten,
Franz
rednaxelA
Hallo,
Ik zou de werkplekken indien mogelijk niet in een rij opstellen, maar de natte en droge zones tegenover elkaar plaatsen.
Je kunt nooit genoeg werkruimte hebben.
Ik heb papierformaten van 9x13 en 10x15 voor de snapshots en daar maak ik ook proefstrepen mee.
Mijn favoriete formaat is echter 13x18. Daarvan heb ik verschillende varianten, mat en glanzend.
Heel, heel zelden maak ik ook 30x40.
Bij de resulterende formaten houd ik me echter vaak niet aan de beeldverhouding die door het papierformaat wordt voorgeschreven. Ik denk daarom al een tijdje na of ik niet op rolpapier moet overstappen. Wat me daarvan weerhoudt, is het op maat snijden.
Alexander
harald
Hallo allemaal,
als ik aparte werkruimtes maak, dus een droge en een natte, dan zou ik twee tegenover elkaar liggende platen van 1,20 m x 0,60 m kunnen maken. Maar dan is de natte ruimte toch een beetje te klein, of niet?
Groeten, Harald.
Gast
Hallo Harald,
1,20 lijkt me voldoende. Je kunt immers twee bakken op elkaar zetten en hebt dan voldoende ruimte tot 40x50, tenzij je daar ook nog wilt besproeien. Dan wordt het krap.
Met vriendelijke groeten,
Franz
harald
Bedankt allemaal,
ik zal jullie tips en suggesties ter harte nemen en er rekening mee houden.
Als ik dan zelf wat ervaring heb opgedaan, zal ik graag actief deelnemen aan dit forum
en dan misschien ook wat kennis doorgeven aan anderen.
Tot ziens. Harald. :rolleyes:
