Gast
Hallo fotovrienden!
Ik wil mijn films in de toekomst via rotatie (Jobo) ontwikkelen. De ontwikkelaars die ik gebruik zijn F09, A49 en ID11. Wie kan mij helpen? Wat is de minimale hoeveelheid per filmrol? Hoe zit het met de ontwikkeltijden? Zijn de Efke-films (35 mm en rolfilms) geschikt voor rotatieontwikkeling? Wat vinden jullie van de EFKE-films (KB/R 100 en 25) voor portret- en naaktfotografie?
Momenteel gebruik ik Fuji Acros en Agfa APX 100.
Groeten, Franz
zensusa
Hallo Franz,
Wat betreft je vragen over het roteren met Jobo kan ik je praktische informatie geven, aangezien ik al jaren uitsluitend met Jobo/Rotation en met R09 (F09) werk, en af en toe, afhankelijk van het doel en de film, ook met Cube SX en LP SuperGrain (in vroegere jaren heb ik ook XTol en Agfa RODINAL gebruikt).
Eerst een opmerking over de minimumhoeveelheid: houd je aan de technische fiches van Jobo, de gegevens die daarin staan zijn correct. Je kunt bijvoorbeeld twee rolfilms (beide films worden immers op een spiraal getrokken) in de "kleine Jobo-bus" (tanksysteem 2500) met 270 ml ontwikkelen. 1 rolfilm (nadat je de kleine rode begrenzingsclip op de spiraal hebt ingeklapt, zodat de film alleen de buitenste windingen van de spiraal kan beslaan!!) kun je met 170 ml ontwikkelen.
Wat de 35mm-films betreft, moet je minstens twee 35mm-films in de "kleine bus" stoppen, en ze worden op twee spiralen geladen. De hoeveelheid ontwikkelaar is ook 270 ml. Als je slechts één 35mm-film, dus slechts één spiraal, ontwikkelt, betekent dit dat je ook 270 ml moet gebruiken. Met andere woorden: bij 35mm-film mag je niet onder de hoeveelheid van 270 ml gaan!! - anders krijg je filmafval!
Wat de ontwikkeltijden betreft, moet je in het algemeen het volgende in acht nemen: het is belangrijk om de tijden constant te houden, daarom moet je over het algemeen ontwikkelen bij 24 graden, gemeten in de waterbadmantel van de bak. Houd er rekening mee dat de temperatuur in de chemische bakken iets langer nodig heeft om de regulier gekozen temperatuur te bereiken. Begin pas met de ontwikkeling als alle vloeistoffen de vooraf gekozen temperatuur hebben bereikt!
- In vergelijking met kantelontwikkeling (ongeacht het ritme) heeft de rotatie ongeveer 10 tot 15 % minder ontwikkeltijd nodig. Voor het omrekenen van de tijd van (zoals meestal bij kantelontwikkelingen aangegeven) 20 graden naar 24 graden, of een andere temperatuur, kun je gerust de "Ilford-temperatuurlijst" ** gebruiken. (Deze vind je waarschijnlijk op de Ilford-website onder technische instructies).
Aangezien ik ook met Efke-rol- en vlakfilms (25 en 100) werk, kan ik je verzekeren dat je alle Efke-films zonder problemen in de rotatie kunt verwerken, je moet alleen op een paar dingen letten: films 2 minuten voorweken bij dezelfde temperatuur; voeg een stabilisator toe aan het stopbad of het fixeerbad; het stopbad moet, als je azijn gebruikt, een 2 procent oplossing zijn, uitgaande van 60 % azijn. Dat wil zeggen: 1 deel azijnstopper op 30 delen water (hierbij lost er ook geen filmemulsie op, zoals vaak in de forums wordt beschreven) en helemaal op het einde een goed bevochtigingsmiddel (ik raad dat van LP aan, dat heeft bij mij heel goed gewerkt, beter dan het bevochtigingsmiddel van Tetenal), films niet afstrijken, maar "nat" laten drogen (geen hete lucht!).
Zo, dat was het. Overigens kan ik je, als je me een e-mail stuurt, de "Ilford-temperatuurlijst" als pdf-bestand toesturen.
Oh ja, de Efke 25 en 100 hebben in R09, 1:40 bij een gamma van ca. 0,65 de volgende tijden (betreft rol- en vlakfilm, maar zou ook bij KB ongeveer kloppen):
Efke 25, 24 graden rotatie bij 2 min. voorwassen, 4 min. ontwikkeling.
Efke 100, 24 graden rotatie bij 2 min. voorwassen, 9 min. ontwikkeling.
De Agfa 100 APX ligt op 7,15 minuten/seconden ontwikkeling en de twee Fuji's, Acros 100 en Neopan 400, kun je beide ontwikkelen met 5,15 minuten/seconden. Als je goed hebt belicht en alle opnamevoorwaarden klopten (dus motiefcontrasten/lichtomstandigheden niet te hoog en niet te vlak), zou je negatieven moeten krijgen die met gradatie 2 tot 3 goed te ontwikkelen zijn op Classic Arts-papier (warme toon).
Zo, nu is het genoeg. Ik wens je veel succes.
Tot ziens
Lo van de Renne
Gast
Hallo Franz,
Ik ben het volledig eens met het bovenstaande antwoord. Ik werk al jaren voornamelijk met Xtol en TriX.
Je moet daarbij wel op de verdunning letten. De door Jobo opgegeven volumes zeggen immers niets over de concentratie!
Ik gebruik in de rotatie Xtol puur of maximaal 1+1. Bij 1+1 vul ik de bakjes niet helemaal vol. Eigenlijk heel eenvoudig, je moet alleen altijd in gedachten houden hoeveel chemicaliën (!) er nodig zijn en niet alleen hoeveel vloeistof.
De beste gegevens vind ik altijd op www.digitaltruth.com. Als eerste richtlijn kloppen de waarden daar ook voor de rotatie best goed, als je 2 minuten vooruit gaat; dat compenseert trouwens ook de (door de constante beweging) iets kortere ontwikkeltijd. :(
Veel succes
Marc
