Gast
Hallo,
Ik heb voor mijn Opemus 5-vergroter de Meochrom-kleurenmengkop aangeschaft. De Meochrom is nog het oude model zonder "filteruitschakelknop" (letterlijke tekst uit de handleiding ;-)... het apparaat heeft dus alleen de draaiknoppen voor de drie filters.
Als ik alle filters op nul draai, zijn dan ook alle kleuren uitgeschakeld? Dat zou voor mij nu het meest logisch zijn.
Ik wil de Meochrom graag gebruiken met multigrade-papier, in het bijzonder met het papier Fomaspeed Variant III.
Het gegevensblad van het papier geeft ook een tabel met filterwaarden aan. Kan men deze waarden klakkeloos overnemen?
Of beter gezegd, hoe kan ik testen of de ingestelde kleurwaarden ook overeenkomen met een bepaalde gradatie?
Kan een Laborbeli Kaiser Trialux mij daarbij helpen? De Laborbeli werkt zo dat je alle filters/kleuren verwijdert en vervolgens de donkerste en lichtste plek meet waar nog net detail te zien is, waarna onder andere ook de papiergradatie wordt weergegeven.
Vervolgens plaats ik de kleuren terug en meet ik opnieuw om de juiste belichtingstijd te bepalen. Maar hoe weet ik dan of de gradatie ook correct is? Hoe kan ik dat controleren?
Ik hoop dat ik me niet te ingewikkeld heb uitgedrukt of dat ik helemaal in de verkeerde richting denk.
Met vriendelijke groeten
Carsten
MirkoBoeddecker
Carsten,
Je hebt gelijk. We hebben echter ook geen tabel voor een Meochrom 5.
Maar als je in het begin even je Kaiser achterwege kunt laten, kun je lekker vrolijk gaan vergroten.
Als het je te zacht lijkt, draai je er magenta bij totdat het goed is – als het je te zacht lijkt, draai je er magenta uit totdat het goed is.
Of dat nu 1, 2, 3 of 4 is, maakt eigenlijk niet uit.
Als 00 magenta nog niet voldoende is – voeg dan geel toe totdat het niet zachter wordt.
Uiteindelijk bepaal jij zelf wanneer het contrast aan je verwachtingen voldoet.
Het is niet echt belangrijk om te weten wat nu precies de effectieve papiergradatie was.
Groeten
Mirko
cfb_de
Hallo Carsten,
Je hebt bijna dezelfde uitrusting als ik. Ik gebruik een Opemus-5 met een "modern" Meochrom-systeem (= met filterhendel).
Dus: filter eruit bij "uit"? Schroef de bovenkant eraf en kijk erin. Dat zie je dan. Bij de mijne moet ik het cyaanfilter bijstellen (de vorige eigenaar had het ook niet nodig, ik ook niet, maar je wilt natuurlijk iets perfects hebben...).
Voor MG-papier werkt het natuurlijk. Je moet je echter wel bewust zijn van een aantal zaken: insteltoleranties op deze toch wel "extreem nauwkeurige" schalen. Filterwaarden zijn ook afhankelijk van het papier. En: Heel belangrijk: deze "tijdgecorrigeerde" filtercombinaties tussen magenta en geel gelden altijd maar voor één enkele grijswaarde!
Niet voor niets is de maateenheid "gradatie" nergens gestandaardiseerd en bij elke fabrikant anders. Twintig jaar geleden was de Tetenal "special" al ongeveer gelijk aan Ilford "normaal". Bij vaste gradatie en mijn toen meest gebruikte vergroter.
Ik gebruik ook een Trialux. Maar al na de eerste twintig vellen papier heb ik één ding geleerd: de "gradatiemeting" met dat ding kun je wel vergeten. Dat is niet meer dan een meestal verkeerde aanname (zie: gradatie is relatief enzovoort).
Ik meet zonder filter één keer voor een globaal idee van de gradatie (meestal geeft dat ding veel te weinig aan). Daarna meet ik nogmaals met de "aanbevolen" gradatie en maak ik een proefstrip. Als die goed is, prima.
Aangezien ik meestal complete films belicht onder redelijk gelijke lichtomstandigheden (en overigens max. 15 opnames per KB-strip afdruk), blijf ik bij de eenmaal gevonden gradatie, laat ik de filters erin zitten en meet ik daarna alleen nog maar drie punten.
Mirko, nog een domme vraag tot slot: wat voor halogeenlamp gaat er in de Meochrom (grijs, nieuw, interferentiefilter)? En: zijn er ook zwakkere? Ik vind het ding te fel en de extra dimmer irriteert me in mijn geïmproviseerde donkere kamer. Daar staat namelijk normaal gesproken het fotopapier.
Met vriendelijke groeten,
Franz
Gast
Hallo Mirko en Franz,
bedankt voor jullie reacties.
Uit alles wat jullie hebben geschreven, maak ik op dat de gradatie, oftewel het contrast, een heel subjectieve aangelegenheid is.
Tot zover gaat het goed.
Nu heb ik op internet verschillende manieren gezien waarop je de filters kunt gebruiken. Als enkelvoudig filter (alleen geel of alleen magenta) of als dubbel filter (combinatie van beide kleuren).
Wat is logischer?
De methode met enkelvoudige filters lijkt me nu eenvoudiger.
Ik denk dat ik wat betreft de kleurentheorie nogal achterloop of dat ik het allemaal nog niet helemaal onder de knie heb... of ik maak het mezelf gewoon te moeilijk om het te begrijpen.
Hoe minder geel, hoe 'harder'.
Hoe minder magenta, hoe 'zachter'.
Klopt dat zo?
... en de indruk van het contrast van de foto is dan toch wat telt... ongeacht welke waarden dan ook... oké.
Nou, dan ben ik benieuwd naar de eerste resultaten als ik aan het vergroten ga.
@Franz
Moeten de filters dan volledig buiten de diameter van de opening van de mengkamer liggen?
Bij mij steken de filters telkens een klein beetje naar binnen.
Als ik het deksel van de kop eraf haal, zie ik de drie filters elk aan een hendel met een sleuf hangen. In de sleufgaten zijn de stangen voor de instelknoppen bevestigd.
De stangen zijn echter altijd al aan één uiteinde van het sleufgat bevestigd. Dat betekent dat als de filters buiten de diameter van de mengkop zouden moeten liggen, ik de sleufgaten zou moeten opvijlen of opfrezen (afhankelijk van wat het makkelijkst is ;-)
Maar als ik zie hoe de stangen zijn bevestigd, namelijk met miniatuurborgringen, dan krijg ik al bij de gedachte aan het geknutsel een middelzware crisis. Hoe hebben ze dat bij Meopta in serieproductie voor elkaar gekregen? ;-)
Is de lamp dan een gewone halogeenlamp? Dat kan ik me goed voorstellen. Want het licht wordt immers in de mengkop 'bewerkt'.
Zo ja, dan kan ik me goed voorstellen dat er ook halogeenlampen met deze fitting zijn voor 75 W of minder.
Misschien eens navragen bij de gangbare lampenfabrikanten?
Groeten
Carsten
cfb_de
Hallo Carsten,
De methode met dubbele filters heeft als voordeel dat de belichtingstijd voor ten minste één grijswaarde in de afdruk gelijk blijft. De inlegfilters van bijvoorbeeld Ilford werken op dezelfde manier (d.w.z. het is ook een mengfilter tussen geel en magenta).
De filtering werkt ongeveer als volgt: geel = zacht, niets = ongeveer graad 2-3, magenta = hard. Welke uitersten nu kunnen worden bereikt, hangt af van de filterdichtheid. Met Amaloco Varimax (daar zit naar verluidt Varycon in) kom ik met de Meochrom niet helemaal aan de "harde" grens en moet ik nog het inlegfilter nr. 5 erbij gebruiken.
Ook bij de mijne steken de filters een klein stukje in de lichtbaan. Dat maakt helemaal niets uit, aangezien het er alle drie zijn. In totaal werken ze als een grijsfilter en maken ze de toch al veel te heldere lichtstraal iets donkerder. Knutselen is hier niet nodig.
Wat betreft de lamp: aangezien ik mijn filtering toch moet testen (elke lamp heeft een andere kleurtemperatuur, die ook verandert gedurende de levensduur van de lamp), heb ik geen problemen met de volgende werkwijze:
De vorige eigenaar heeft al een dimmer in de stroomtoevoer naar de transformator ingebouwd. Die heb ik in dimstappen gekalibreerd en vervolgens voor elke dimmerstand een eigen filtertabel gemaakt. Natuurlijk had ik ook gewoon een zwakkere lamp kunnen inbouwen, maar waarom zou ik de nog intacte lamp eruit halen als ik de filterwaarden toch eerst moet uitproberen?
Belangrijker voor mij was het knutselwerk aan de vergroter zelf. Hij heeft een nieuwe, nu vlakke, basisplaat gekregen en bovendien wordt de kolom nu extra gestabiliseerd. Ik heb van aluminium profielen een soort "omgekeerde 'U'" gebouwd, boven aan de kolom en onder aan de basisplaat vastgeschroefd. Nu wiebelt er niets meer en kan ik ook de filterlade gebruiken zonder dat het beeld trilt.
Met vriendelijke groeten,
Franz
Gast
Hallo Franz,
Ik heb het gedeelte over de gradatie nu begrepen.
Nu zou ik graag een tabel willen maken op basis van proefafdrukken, om de ingestelde filterwaarden te vergelijken met de bijbehorende gradatie.
Maar als dat allemaal zo subjectief is, lijkt me dat best lastig.
Natuurlijk is het uiteindelijk je eigen indruk van de foto die telt, maar zo'n hulpmiddel zou ik voor het begin ook niet slecht vinden.
Aangezien ik de mengkop pas gisteren heb ontvangen, ben ik benieuwd naar de nieuwe belichtingstijden. Want voorheen was het met de condensor en een 75 watt opallamp vrij ontspannen werken.
Maar als ik hier al enkele artikelen lees over de heldere verlichting bij de Opemus-kleurenmengkoppen, zullen de belichtingstijden bij mij waarschijnlijk ook drastisch veranderen.
De Opemus stabieler maken, daar heb ik ook al aan gedacht. Jouw oplossing klinkt goed. Ik had bijvoorbeeld aan iets complexers gedacht.
Ik heb hier nog een oude Beseler 23C staan, die ik in de winter of wanneer dan ook een beetje wil opknappen. De Beseler heeft twee geleidingsbuizen en is ook zo erg stabiel gebouwd.
Het principe met de twee geleidingsbuizen bevalt me wel. Aan zoiets had ik ook bij de Opemus gedacht. Dat wil zeggen dat ik rechts en links naast de eigenlijke geleidingskolom telkens een kolom zou plaatsen, deze ook onderling zou verbinden en vervolgens aan de Opemus geleidingen voor de extra buizen zou monteren. Hiervoor kun je heel goed kunststof glijlagers gebruiken, die prachtig over verchroomde buizen zouden lopen.
De geleidingen zijn een vrij eenvoudige lasconstructie die je ofwel kunt coaten of gewoon hoeft te lakken.
Als materiaal zou ik gewoon staal nemen. Over het gewicht maak ik me geen zorgen, omdat de vergroter op een zeer stabiele ondergrond staat en bovendien zouden alle verbindingen voorzien zijn van schroeven voor demontage. Gelukkig heb ik ook een vaste donkere kamer.
Maar misschien schiet ik ook gewoon met kanonnen op mussen. ;-)
Groeten
Carsten
cfb_de
Hallo Carsten,
Ik heb geen vaste Duka en gebruik mijn badkamer hiervoor. De vergroter staat normaal gesproken in de ruimte die daar het minst geschikt voor is: mijn slaapkamer.
Daarom was het gewicht zeker een reden voor mijn knutselwerk. Maar zelfs als het gewicht geen rol had gespeeld, had ik het op dezelfde manier opgelost (weliswaar in 18/10-staal). Ik vind de geleiding van de kop op de schuine kant voldoende stabiel, het probleem is de wankele bevestiging van de schuine kant. Die krijg je gewoon niet in alle richtingen stevig genoeg vast.
Vandaar het frame, nu heb ik een soort "drievoudige zaag". Boven, waar mijn "frame" over de schuine kant heen loopt, heb ik het met de zaag verbonden via een vleugelschroef en contramoer, zodat ik de kop parallel aan de basisplaat kan afstellen.
De verlichting met de Meochrom is trouwens echt geweldig. Voor kleine formaten dim ik hem, vanavond heb ik een uitsnede van 40x50 cm gemaakt via wandprojectie. De kop stond op "heel helder" en ik had een belichtingstijd van slechts twee minuten (projectie op 150x150 cm) bij diafragma 8. Je moet daarbij wel het strooilicht van de kleurkop op de een of andere manier wegfilteren (ik heb daarvoor zonder meer een grote kartonnen doos "omgebouwd").
Misschien ook interessant voor anderen: snelle afstelling van zo'n vergroter voor wandprojectie: mijn deur (= projectievlak) is eenvoudig af te stellen: in de scharnieren kun je in combinatie met het deurslot alle drie de ruimterichtingen beïnvloeden. Dat gaat met een waterpas, ik controleer alleen nog even.
De vergroter zo goed mogelijk uitlijnen met een waterpas. Het moeilijkste deel van de afstelling is om het negatiefvlak parallel aan het projectievlak te krijgen. Hiervoor heb ik bij een waterpas geplaatste deur mijn laserpointer netjes waterpas gezet, op het statief geschroefd en een van die "patroonhouders" er vooraan op geschroefd. Het onderdeel dat een zeer symmetrisch puntpatroon maakt. Patroon op behang overgetrokken, nu kan ik aan de hand van de positie van het "projectievierkant" op het patroonbehang heel snel zien of ik echt vierkant projecteer. Eventueel de vergroter verplaatsen, er hoeft alleen nog maar de afwijking naar links/rechts gecorrigeerd te worden.
Ik heb me echter weer eens geërgerd aan het slechte ontwerp uit Prerov: filterlade bij wandprojectie *onderaan*. Daarbij stoot de verstrooiingsschijf bij het kantelen elke keer tegen de condensor, aan foliefilters (die ik nodig heb om maximale gradatie te bereiken) is niet te denken, die vliegen bij het verwisselen genadeloos langs je hand op de grond.
Oh ja: het maken van een tabel wordt eenvoudig als je een grijswaaier neemt en je van tevoren de berekening van de ISO-R van het papier in je opneemt. Dan kun je berekenen welke filters bij jouw papier overeenkomen met welke ISO-R. Nauwkeurige mensen gebruiken hiervoor een densitometer, ik heb het op het oog gedaan. Uiteindelijk bekijk ik mijn afdrukken meestal ook met het oog en niet met een oplicht-densitometer.
Met vriendelijke groeten,
Franz
CarstenM
Hallo Franz,
Ik heb mijn Duka een hele tijd in de badkamer gehad. Maar dat steeds op- en afbouwen begon me behoorlijk op de zenuwen te werken, dus toen ik mijn keuken verbouwde, heb ik een hele muur vrijgemaakt en daar een keukenblad met onderkasten geplaatst. Ik heb nu ruim 3 meter ruimte en de vergroter staat daar nu altijd en zit ook niet in de weg.
In de onderkasten zit de rest van het laboratoriumspul, zoals schalen, trommels, enz. De koelkast met het bier, papier en chemicaliën staat daar ook. Heel praktisch, want voorheen lagen de spullen verspreid door het hele appartement.
Overigens woon ik alleen, dus er zijn geen problemen met het gebruik van de keuken. ;-)
Aan zulke grote vergrotingen heb ik me nog niet gewaagd. Mocht ik dat ooit doen, dan zijn mijn deuren daar volstrekt ongeschikt voor. Die zijn van hout en hebben ook al een paar jaar op de teller staan. Dat betekent dat ze deels al behoorlijk kromgetrokken zijn.
Voor grote vergrotingen zou ik een groot bord nemen dat ik kan ophangen en voor het uitlijnen van het bord nog drie verstelbare voetjes aanbrengen die tegen de muur rusten. Met behulp van de waterpas kan ik de plaat dan uitlijnen.
Zeg eens, Franz, hoe heb je dat probleem met het strooilicht bij de Opemus opgelost? Vooral bij de negatieftafel vind ik dat er daar heel veel licht uitkomt. Ik heb een metalen tafel en gebruik inzetstukken zonder glas.
Wat betreft het filteren met de kleurenmengkop... in de fotowinkel hiernaast op internet staat een zeer goede cursus over sensitometrie. Die heb ik doorgenomen en ik ga nu proberen het geleerde in praktijk te brengen.
Groeten
Carsten
