Gast
Hallo allemaal!
Er zijn nog een paar dingen die me niet helemaal duidelijk zijn wat betreft de efke 25:
1. Trefwoord "dubbele gevoeligheid" (Impex-catalogus) of de vergelijkbaarheid van deze specificatie met nieuwe ("West")-emulsies: ik had mijn eerste efke 25-rolletjes daarom op 50 ASA belicht en met Neofin Blau ontwikkeld, maar kreeg vrij vlakke negatieven. Typisch voor efke 25 / Neofin?
Mirko zei ooit dat de film in R09 1+80 heel mooi uitkomt. Welke ontwikkeltijd? Beweging? Belichting met 50 of 25 ASA? Misschien kan iemand me wat waarden geven ter oriëntatie – dat zou fijn zijn.
2. Op de eerste twee Efkes die ik zelf ontwikkelde, had ik blijkbaar luchtbellen. Ik zag in ieder geval piepkleine ronde puntjes op de negatieven. Aangezien ik daar verder nooit problemen mee heb gehad: kan het zijn dat de Efke daar gevoeliger op reageert? Heeft iemand soortgelijke ervaringen?
Bernd
rherz
Hallo Bernd,
Echte gevoeligheid betekent: de andere fabrikanten geven te hoge ASA-waarden op. Dat wil zeggen: bij de Efke 25 is de opgegeven 25 ASA ook echt zo bedoeld – je hebt dus een stop onderbelicht. Of de Efke goed samengaat met Neofin kan ik je niet zeggen – maar met A49 is hij gewoon geweldig! <_<
Wat de kleine belletjes betreft: heb je een stopbad gebruikt? Daar houden de Efkes helemaal niet van. Bij sommige ontwikkelaars ontstaat er een reactie waarbij gas vrijkomt en de emulsie loslaat (misschien van Franz). Gewoon met water stoppen en de problemen zijn verdwenen. :P
Veel groeten
Robert
Gast
efke25 en R09: in het begin gebruikte ik de belichtingstijden van Mirko, maar daar was ik nooit helemaal tevreden over. Ik heb me vervolgens langzaam opgewerkt naar 16 seconden bij 1+80. Sinds ik met RODINAL werk, ben ik weer helemaal verliefd!
zensusa
Hallo,
Aangezien ik al jaren Efke-films gebruik, zou ik je de volgende belichtingstijden/instellingen aanraden. Alle gegevens gelden voor de rolfilms en de twee vlakfilms (25 en 100), aangezien ik geen kleinbeeldfilms gebruik. Alle gegevens zijn afgestemd op belichting met een LPL 4x5 inch-vergroter met splitgrade en aangepast voor Classic Art PW-papier (mat en chamois).
Kortom, de negatieven bereiken een gammawaarde die geschikt is voor vergroting bij gemengd licht (de bereikte gammawaarde ligt tussen ca. 0,62 en ca. 0,65, ik heb dit niet precies gemeten). Als je een condensorvergroter hebt, moet je de gegevens aanpassen aan een gammawaarde van ongeveer 0,55, dus een lager negatief contrast. Dat gaat heel eenvoudig door de ontwikkeltijd te delen door de bestaande gammawaarde (hier 62) en vervolgens te vermenigvuldigen met de gewenste gammawaarde (55). Zo heb je meteen de gewenste, benaderde waarde! Dit werkt natuurlijk ook omgekeerd, dus als je van condensor naar gemengd licht wilt omrekenen!
Mijn ontwikkeling vindt plaats bij 24° in een Jobo-processor; dus rotatieontwikkeling (Jobo-instelling "P"). Als je deze mogelijkheid niet hebt en met de hand wilt/moet kantelen/ontwikkelen, dan moet je de tijden omrekenen naar je temperatuur. De tijdgegevens geef ik je hieronder ook. Op de omgerekende tijd moet je dan nog 10 % bijtellen om het verschil tussen rotatie- en kantelontwikkeling te compenseren. Het kantelritme moet dan als volgt zijn: de eerste 30 seconden continu, daarna 4 x per minuut.
Dit zijn nu de rotatietijden bij 24 ° met R09 bij 1:40 en 1:80. Beide verhoudingen leveren zeer goed belichte negatieven op!
Efke R 25 1:40 gelijk aan 4,00 minuten / 1:80 gelijk aan 8,00 minuten
Efke R 50 1:40 gelijk aan 6,15 minuten-seconden / 1:80 gelijk aan 12,30 minuten-seconden
Efke R 100 1:40 gelijk aan 9,00 minuten / 1:80 gelijk aan 18,00 minuten
Temperatuur/tijdomrekening:
4,00 minuten/24 ° gelijk aan 5,30 minuten/21 ° gelijk aan 6,00 minuten/20 °
6,15 minuten/24 ° is gelijk aan 8,00 minuten/21 ° is gelijk aan 9,00 minuten/20 °
9,00 minuten/24 ° is gelijk aan 11,45 minuten-seconden/21 ° is gelijk aan 13 minuten/20 °
Houd er rekening mee dat omrekeningen natuurlijk alleen theoretische waarden opleveren! Ik bedoel hiermee dat de waarden zeker slechts benaderende waarden zijn, aangezien er door de persoonlijke eigenaardigheden van de werkstijl, hardware en chemie – afwijkingen enz. – altijd verschuivingen zullen optreden. Maar met deze waarden zou je, hoe nauwkeuriger je werkt, bijna een perfecte landing moeten maken!
Wat de verwerking van Efke betreft, ga ik als volgt te werk en heb ik, afgezien van mijn eerste testfase met Efke, nooit problemen gehad met loslatingen of krassen enz. Bij alle handelingen komt de watertemperatuur overeen met de temperatuur van het ontwikkelbad!!!
1. 1 minuut voorwassen (constant roeren)
2. Ontwikkelen met R09 volgens de aangegeven tijd/ritme
3. 1 minuut stopbad (60% azijn in een verhouding van 1:30 mengen of LP Citrodur)
4. 3 minuten fixeren (Calbe Unifix Liquid + Tetenal-verharder – toevoeging volgens de gebruiksaanwijzing)
5. 1 minuut spoelen (op kamertemperatuur) onder voortdurend roeren
6. 2 minuten wassen met Lavaquick (verhouding 1:20, voortdurend roeren)
7. Afspelen onder stromend water, de bak vullen, even laten staan en leegmaken. 10 keer herhalen. Dat is voldoende.
8. 1 minuut in het bevochtigingsbad (LP Proofmaster, het meest geschikt voor polyesterfilms!)
9. Ophangen in de droogkast met gewichtsklemmen, drogen met koude lucht (in geen geval warm!)
10. Klaar! Geniet van de prachtige negatieven!
Zo, dat was het. Veel plezier en veel succes en
Groeten Zensusa / Lothar van de Renne
zensusa
Hallo Bernd,
Ik heb net gemerkt dat ik een paar details in mijn instructies ben vergeten, maar verder zou alles compleet moeten zijn.
1. Maak de fixatie (Unifix Liquid) aan in een verhouding van 1:7!
2. Maak het bevochtigingsmiddel aan in een verhouding van 1:100. Gebruik absoluut gedestilleerd water! Gedestilleerd water is verkrijgbaar in elke bouwmarkt. De jerrycan van 5 liter kost ongeveer 1,30 euro.
3. Laat de film na de behandeling met het bevochtigingsmiddel goed uitlekken, maar hang hem zonder af te strijken op om te drogen.
Tot slot nog een algemene tip: aangezien leidingwater, afhankelijk van de regio, ook zeer chloor- of ijzerhoudend enz. kan zijn, moet je, als je negatieve invloeden van het gebruikte water op de filmemulsie tijdens het ontwikkelen wilt voorkomen, je chemicaliën absoluut met gedestilleerd water aanmaken. Overigens kan water met een hoog mineraalgehalte onder ongunstige omstandigheden ook leiden tot de vorming van stipjes, cirkelvormige vlekken of scheurtjes enz. in filmemulsies.
Veel succes
Zensusa / Lo van de Renne
MatthiasS
Welk gamma is ideaal voor contactafdrukken?
En oppervlaktebeschermers – kun je die ook zonder stopbad gebruiken, of hebben ze een zuur milieu nodig om te werken? Hoe werken beschermers eigenlijk?
Groeten
Matthias
zensusa
Hallo Matthias,
op je vraag "Wat is de ideale gammawaarde voor contactafdrukken?" is er een eenvoudig en een moeilijk antwoord.
1. Het eenvoudige antwoord:
De "normale, juiste" ontwikkeling (bijv. standaardtijd in de bijsluiters enz.) levert een gammawaarde op die de gebruikte vergroter (lichtsysteem) in staat stelt een gefotografeerd object (scène) met een normaal contrastbereik (ongeveer 5 diafragma's) weer te geven op papier met een normaal bereik (gradatie 2 tot 3). Dat betekent je hebt dus een "ideale" gammawaarde van 0,55 nodig voor hardwerkende vergroters of een gammawaarde van 0,62 tot 0,70 voor zachtwerkende vergroters/belichtingssystemen (hier wordt meestal een gammawaarde van 0,65 als ideaal beschouwd) om je correct belichte, normale scènes weer te geven op papier met gradatie 2 tot 3!
Deze gammawaarde is dus ook ideaal als je een contactafdruk maakt op precies dit papier (hetzelfde geldt bij gebruik van multigrade-papier of belichtingssystemen enz.)
Een praktijkgerichte opmerking:
Als ik een van mijn 4 x 5 inch-opnames met een LPL-Jobo-vergroter en splitgrade op Classic Arts-papier/mat contactkopieer, gebeurt dat toch met hetzelfde negatief (afgestemde gammawaarde voor deze vergroter) waarmee ik ook een afdruk/vergroting maak die het negatiefformaat overschrijdt! Wanneer echter een bepaalde vergrotingsfactor wordt overschreden (naar mijn mening 4-voudig), dan worden de dieptes slap en meestal wordt dan geprobeerd dit te compenseren met een hogere gradatie. De afdruk blijft dan echter niet in het bereik van 2 tot 3, maar komt onder bepaalde omstandigheden tot in het bereik van gradatie 4. Dat heeft echter niets te maken met de gammawaarde, maar valt onder een ander probleemgebied. Ik ben van mening dat men, als men zijn toonwaardebereik/grijswaardestappen enigszins wil behouden, niet verder moet gaan dan een 4-voudige vergroting, want daarna treedt zichtbaar kwaliteitsverlies op. Bij contactontwikkeling treedt praktisch geen verlies op, aangezien het 1 op 1 is.
2. Het moeilijke antwoord:
- Dat kan ik je niet geven, omdat het betrekking heeft op speciaal contactpapier, dat immers iets anders is opgebouwd (en reageert, zelfs verschillend naargelang het merk) dan normaal fotopapier, want ik werk niet met contactpapier. Ik weet dus niet welke gevoeligheid contactpapier heeft. Dat laatste zou echter zeker belangrijk zijn voor een dienovereenkomstig afgestemde negatiefontwikkeling, dus ook de gammawaarde.
Nog even kort over de houder:
Ik ben geen chemicus, dus ik heb hier geen antwoord op. Alleen dit: Tetenal noemt zijn houder uitdrukkelijk een fixeerhouder. Aangezien je in principe niet per se een stopbad voor de fixage hoeft te gebruiken, zou ik me kunnen voorstellen dat de beschermer ook zonder stopbad werkt.
Labor Partner (LP) biedt met LP-Citrodur een zeer goed beschermend stopbad aan. Bovendien kan wie helemaal zeker wil zijn, ook LP-Geladur gebruiken. Dit is een fixerende ontwikkelaarstoeslag en werkt dus al vanaf het eerste "bad". Wat mijn praktische werk betreft, zijn mij geen nadelen bekend, noch bij Citrodur, noch bij Geladur, dat wil zeggen dat het me niet is opgevallen.
Met vriendelijke groeten
Zensusa / Lo van de Renne
MatthiasS
Hallo Lo,
bedankt voor je uitgebreide antwoord – dat bevestigt mijn mening dat er niets boven een correct belicht negatief gaat.
Wat mijn probleem betreft, ik denk gewoon een beetje vooruit: het gaat om Efke, die – volgens dit forum – niet graag met meer dan water wordt gestopt – of beter gezegd afgeremd – en ik vraag me af of ik die kan bewaren zonder een stopbad te hoeven gebruiken.
Bovendien speel ik met het idee om ooit eens Pyro aan te maken – daar wordt echter expliciet afgeraden om een stabilisator te gebruiken, omdat de film dan nogmaals in hetzelfde bad gaat om meer 'stain' te krijgen, wat hij dan namelijk niet meer zou opnemen. Blijft alleen de vraag: wanneer moet een stabilisator worden gebruikt?
"Fixatief" stabilisator; Betekent dit dat het fixatiemiddel aan de fixeer wordt toegevoegd? Of beter nog, zou je bijvoorbeeld een fixatiemiddel als een op zichzelf staand bad kunnen aanmaken en voor de laatste spoeling gewoon nog een keer fixeren? Sinds mijn eerste pogingen met de Efke in 8x10'' heb ik enorm veel respect voor dat spul, de emulsie is echt zacht als hij eenmaal nat is. Ik ontwikkel in een Jobo Expert-trommel, daar kan op zich niet zoveel gebeuren, tenzij er om wat voor reden dan ook een steentje in de bus terechtkomt, maar dan is het toch al te laat – alleen maak ik me zorgen of ik de negatieven onbeschadigd kan ophangen.
Groeten
Matthias
zensusa
Hallo Matthias,
dit keer heel kort over Efke en hoeden.
1. Efke-films hebben weliswaar een gevoelige emulsie, maar ze kunnen meer aan dan sommige mensen op het forum beweren. Ik werk al jaren met Efke-films; rolfilms en vlakfilms, en er doen zich geen uitzonderlijke voorvallen voor als je de films behandelt zoals je films in het algemeen hoort te behandelen!
2. Dat brengt me meteen bij de tweede bewering, de "gevoeligheid ten opzichte van stopbaden", of "alleen in een waterbad stoppen". Dat is allemaal een fabeltje, een vooroordeel, een zelfstandig lopend verhaal dat door voortdurende herhaling ook niet "waar" wordt: - Natuurlijk kun je Efkes behandelen met een stopbad; zowel met een azijnstopbad (60% azijn in een verhouding van 1:30) als met Citrodur (op basis van citroen), waarin meteen een fixatief is geïntegreerd. Dus stoppen en fixeren in één keer! Bij mij zijn er bij beide varianten geen problemen!
3. Tetenal Hüter ("Fixativ Hüter") gaat mee in het fixeerproces en werkt daarom zeker ook zonder voorafgaand stopbad. Probeer het gewoon eens uit!
4. Voor degenen die erg bang zijn voor laagafscheiding, krasjes en dergelijke, kan ik alleen maar adviseren: LP Geladur al in de ontwikkelaar en stoppen met LP Citrodur. Dat is in ieder geval voldoende! Overigens heb ik geen sponsorcontract met Labor Partner :-)
4. Over "Pyro" kan ik niets zeggen, dat is me te omslachtig en lastig en daarom gebruik ik het niet. R09 biedt bij correct uitgevoerde belichting van rollen- en vlakfilms alles wat je nodig hebt!
5. Wat het ophangen betreft, kan ik alleen maar zeggen: wees oplettend en heb geduld! Kortom, je moet gewoon oefenen en iets bedenken, zodat je de films niet nog eens beschadigt tijdens het ophangen. En belangrijk: vergeet het "Proofmaster" netmiddelbad niet, dat bevat immers ook nog enkele "beschermende functies" voor de gezondheid van de film.
Zo, dat was het dan. Veel plezier met fotograferen en ontwikkelen.
Groeten
Zensusa / Lo van de Renne
