Gast
Hallo!
Ik had hier ergens eens gelezen dat de Fomapan 400 helemaal geen gevoeligheid van 400 heeft en beter als 320 kan worden gebruikt.
Dat heb ik nu eens geprobeerd. Mijn vraag is of de (door FOTOIMPEX aangegeven) ontwikkeltijd dan verandert?
(Mijn ontwikkelaar is Tmax RS.) Moet ik me dus aan 8 minuten houden, of niet?
Zeg eens iemand...
Gast
Hallo,
als die 8 minuten voor 400 ASA zijn berekend, moet je voor 320 ASA iets aftrekken (ongeveer 0,8 minuten = 50 seconden).
Maar dat valt allemaal nog binnen de "verwerkingstolerantie".
Je moet in ieder geval voor één variant kiezen. Dat wil zeggen: ofwel vanaf nu alle Foma 400-film op 320, ofwel niet, en het proces aanpassen totdat het optimaal is.
Of de Tmax RS nu de optimale ontwikkelaar is voor de Foma 400... :D
Groeten
Mirko
dpc
Bedankt voor het snelle antwoord.
Wat bedoel je eigenlijk met "getest op 400"? Ik dacht dat het testresultaten van FOTOIMPEX waren... Hebben jullie daar de gegevens van de fabrikant overgenomen?
Ik ga in ieder geval 7 minuten en 10 seconden ontwikkelen en kijken of ik tevreden ben met het Kodak-mengsel... – ik kan later wel mijn indruk geven.
Gast
Hallo!
In principe is het zo dat geen enkele 400-film echt 400 ISO heeft – de werkelijke gevoeligheid hangt altijd ook af van de gebruikte ontwikkelaar en van individuele factoren zoals de nauwkeurigheid van je belichtingsmeter en je camerasluiter; bovendien overdrijven fabrikanten om marketingredenen toch al graag een beetje...
Voor nauwkeurig werk moet je dus voor je combinatie van belichtingsmeter, camera, film en ontwikkelaar de werkelijke gevoeligheid en ontwikkeltijd achterhalen; dat kun je heel strikt wetenschappelijk doen met het zonesysteem, een densitometer en veel wiskunde, of eenvoudiger met de methode die bijvoorbeeld op www.barrythornton.com onder 'Unzone' wordt beschreven.
Als je dit niet wilt testen, is het onder de meeste zwart-witfotografen gebruikelijk om films 1/3 of 2/3 stop onder de nominale gevoeligheid (dus een 400 bij 320 of 250) te belichten en de ontwikkeltijd iets (10-15%) te verkorten – dat geeft een betere schaduwweergave, een betere contrastweergave, maar mogelijk een slechtere scherpte.
Wat betreft de Fomapan 400: bij die zou ik zelfs nog verder naar beneden gaan (zo'n 160 tot 200), Foma heeft bij de opgave van de gevoeligheid waarschijnlijk iets meer gesjoemeld dan de andere fabrikanten ;-) (dat is tenminste mijn ervaring met mijn apparatuur en RODINAL 1+50 of ID11 1+1).
Gast
Roman,
160 bij R09? Dat klopt niet. Welke verdunning gebruik je dan, 1+200?
T-Max: Ik weet niet wie er ooit met de belichtingstijd heeft geknoeid. Ik heb het nu ook niet willen nakijken. Als er maar één tijd in de tabel staat, dan is dat de tijd voor Foma 400 op 400.
Algemeen: Heb je begrepen wat Roman heeft uitgelegd? Afhankelijk van hoe lang je ontwikkelt, krijg je (bijna) altijd een normale gradatie bij nominale gevoeligheid (... de Foma 400-film dus "op" 400...) met de meeste ontwikkelaars.
De vraag is alleen of zone 1 er nog is (dat wil zeggen of de diepe schaduwen al zijn weggevloeid of nog goed zichtbaar zijn).
Er zijn nu ontwikkelaars die de gevoeligheid bijzonder goed benutten en andere die bijvoorbeeld met een fijne korrel werken (bijv. Perceptol), maar de gevoeligheid halveren.
Afhankelijk van hoe krap de fabrikant zijn film heeft "gerated", kan deze in zo'n ontwikkelaar al snel op N-2 uitkomen.
Bij een ontwikkelaar als F09 (niet hoger dan 1+80) of A49 (niet hoger dan 1+1) zou je de Foma 400 zonder meer als 400-film moeten kunnen gebruiken met goede resultaten. Voor een optimale schaduwweergave wordt de variant van +1/3 diafragma tot +2/3 diafragma aanbevolen, met een overeenkomstige verkorting van de ontwikkeltijd van (vuistregel) 10% per derde diafragma.
Groeten
Mirko
dpc
Als ik zou zeggen dat ik Roman (en Mirko) helemaal begrepen heb, zou dat een leugen zijn. ...maar ik heb wel een vaag vermoeden.
Is er toevallig literatuur over dit onderwerp bij FOTOIMPEX? (Voert u eigenlijk alleen de literatuur die in de catalogus staat vermeld?)
Maar voor de goede orde:
Ik heb een Foma 400 ondergaan bij een belichting van 320 en ontwikkeld bij 7 min. 10 sec., en daarnaast een Foma 100 en een Foma 200 in Kodak RS met de door FOTOIMPEX aangegeven tijden.
De 400 heeft een behoorlijke scherpte, het toonbereik is groot, maar de korrel is, gezien de gevoeligheid, te grof voor al te fijne details; de schaduwen hebben textuur, maar andere (diepere) beeldzwakheden worden bijna alleen als de heldere drager weergegeven. (Mirko, dat bedoelde je waarschijnlijk met 'Zone 1 onderbelicht'. Het kan best zijn dat ik de belichting niet slim heb gemeten; bovendien was het weer tijdens de shoot beter dan verwacht en was de 400er daarom sowieso niet de juiste keuze.)
De 100er en de 200er zijn, zoals te verwachten, genuanceerder en met een fijne korrel en de weergave van schaduwen en zwakke punten is beter (ik had waarschijnlijk ook de belichting beter gemeten).
Mijn ervaringen met het ontwikkelen beperkten zich tot nu toe tot de K RS als ontwikkelaar, met Tmax 100 en 400, Orwopan 400 en Efke 50 als films. Tegen deze achtergrond bevallen de Foma's me goed.
