Hallo Sven,
Ik kwam op het idee van het waxen toen ik eens de goede oude Croy las (Dr. Otto Croy, ‘Vergroten met alle finesses’).
Ik kopieer hier even een van mijn berichten van elders, dat bespaart me het opnieuw typen:
daar gaan we:
Hallo Karl Heinz,
bedankt voor je bericht over de houdbaarheid! Ik heb me tot nu toe altijd een beetje schuldig gevoeld als ik barytfoto's in de was zette (met Erdal schoensmeer met bijenwas, EAN: 4 001499 010651).
Die tip heb ik – net als jij – uit de oude Croy "Vergroten met alle finesses". Ik schrijf hier even het betreffende hoofdstuk over (met mijn commentaar tussen vierkante haakjes):
-->
Het lakken en waxen van de afbeeldingen
Natte vergrotingen die qua toonbereik en dichtheid bevredigend zijn, zien er na het drogen vaak futloos uit. Ze zijn, zoals men zegt, "ingezakt". Alleen hoogglanspapier is hiervan vrij, terwijl diep mat papier het sterkst inzakt.
Als men het oppervlak achteraf een glans geeft, keert de schittering van de nieuwe afbeelding tot op zekere hoogte terug. Dit lukt door de afbeeldingen te wassen of te lakken.
Voor het inwassen wordt de afbeelding ingewreven met zogenaamd "Cerat", een waspasta die een "glanshars" bevat om een bijzondere glans te verkrijgen.
Cerat:
Witte was: 100 g
Terpentijn (zuiver): 100 g
Dammarhars (of kunsthars, bijv. maleïnehars): 4 g
[Over dammarhars:
http://www.umweltlexikon-online.de/fp/arch.../Dammarharz.php
]
(Was en terpentijn worden eerst au bain-marie gesmolten tot er een homogene vloeistof ontstaat, waarin vervolgens de dammarhars wordt opgelost.)
Na het afkoelen blijft er een pasta over, waarvan men een beetje op een flanellen doekje neemt en daarmee over de afbeeldingen wrijft totdat ze een lichte glans hebben gekregen. Oneffenheden in het oppervlak, die het gevolg zijn van retoucheerverf of schrapen, verdwijnen daarbij meestal, en de afbeelding wordt briljanter en plastischer.
Afbeeldingen die met Cerat moeten worden behandeld, mogen niet met positieve retoucheerstiften zijn bewerkt, want bij het polijsten zou de retouche worden weggeveegd. Pas na het polijsten kan met de stift worden geretoucheerd, die dan echter niet meer zo goed hecht.
Positieve lakken [daarmee bedoelde je waarschijnlijk het agressieve oplosmiddel]
Een nog sterkere glans en daarmee een intensere verdieping van de schaduwen wordt verkregen door de afbeeldingen te lakken. Hiervoor zijn er verschillende positieve lakken in de handel, die afhankelijk van hun samenstelling meer of minder glanzende oppervlakken opleveren. Ze kunnen over de liggende afbeelding worden gegoten, met een penseel worden aangebracht of – het meest gelijkmatig – met een verstuiver worden opgespoten.
Sommige in de handel verkrijgbare positieve lakken bevatten helaas lijnolie of een andere vettende olie. Als er eerder op de emulsie is geschraapt, dringt het vet op die plek door in het papiervilt en veroorzaakt het een niet meer te verwijderen donkere vlek. Het volgende recept is goed:
Glanslak om op te gieten en op te strijken:
Dammarhars: 10 g
Benzine (zuiver): 75 cc
Zwavelether: 75 cc
[Zwavelether heet tegenwoordig "dimethylsulfide", is in hoge mate huiddoorlatend, kankerverwekkend als de pest en brandgevaarlijk tot de derde macht!!!]
De lak wordt over het schilderij gegoten, het overschot laat men via een hoek wegdruppelen. Na ongeveer 24 uur zijn de schilderijen droog. [En de laboratoriummedewerker loopt mogelijk ernstige leverschade op!] Met dezelfde hoeveelheid benzine kan de lak ook met een kwast worden aangebracht, waarbij men echter gemakkelijk een onregelmatige laag krijgt. Vanwege het grote brandgevaar is het minder geschikt om te verstuiven. [Netjes gezegd. Als aerosol is dat spul waarschijnlijk *zelfontbrandend*!]
<--
Tot zover de oude meester :-) (Prof. Dr. Otto Croy, Vergroten met alle finesses, Heering-Verlag in Seebruck am Chiemsee, 76. - 85. duizend, 1966, p. 205 e.v.)
Typefouten zijn van mij en zijn bij het overschrijven toevallig erin geslopen.
Daarop heb ik het eens geprobeerd met oplosmiddelvrije schoensmeer. Ik vind het prettig en de pluisjes van de droogdoek of het stof van het "kelderdrogen" in de houten lijst krijg je er ook goed mee weg. Bovendien zijn vingerafdrukken geen ongelukje meer, omdat je ze er weer uit kunt polijsten.
Klaar.
Met vriendelijke groeten,
Franz
