GeorgK
Ik had vroeger bij de A49 steeds weer het probleem dat hij op onvoorspelbare wijze "uitviel" – ondanks alle voorzorgsmaatregelen zoals ontgast destilleerd water, dikwandige, volledig gevulde PET-flessen enz. De ontwikkelaar was vaak al na een paar weken aangetast; niet echt kapot, maar wel zodanig dat er vooral bij verdund gebruik sprake was van ernstige onderontwikkeling. Bij het schudden van de ontwikkelaarflessen waren op de bodem meestal een paar zwakke, troebele wolken zichtbaar, wat bij mij het vermoeden wekte van microbiële afbraak.
In het voorjaar van 2015 heb ik toen een verpakking van 5 liter A49 aangemaakt, maar deze keer heb ik in elke fles (ca. 650 ml, PET, tot de rand gevuld) een stukje onbelichte film (ongeveer 1-2 cm) gedaan, in de hoop dat het opgeloste zilver een conserverende werking zou hebben. De opslag was in de kelder, donker, bij ca. 14 °C.
Omdat ik de afgelopen vier jaar nauwelijks aan fotograferen en ontwikkelen toe ben gekomen, werd het een – onbedoeld – langetermijnproef. Toen ik na meer dan vier en een half jaar de ontwikkelaar weer tegenkwam en deze er nog heel redelijk uitzag (geen verkleuring, geen dampen), besloot ik een poging te wagen. Ik heb een Rollei R80s gebruikt, ontwikkeld volgens de instructies op internet (1+1, 13 min., waarbij ik de tijd met ongeveer 15-20% heb verlengd). De resulterende negatieven (zie bijlage) zien er heel bruikbaar uit, met een normaal gebruik van de gevoeligheid en (vanwege lichte overontwikkeling) een iets verhoogd contrast.
[attachment=3401]
Ik kan nu niet vaststellen of de ontwikkelaar misschien een paar procent aan effectiviteit heeft ingeboet, daarvoor zou ik een directe vergelijking nodig hebben, maar hij lijkt in deze periode niet echt noemenswaardig te zijn veranderd.
Conclusie: afhankelijk van het type ontwikkelaar kan blijkbaar niet alleen oxidatie door (reeds aanwezige of langzaam doordringende) zuurstof de grote vijand van de moederoplossing zijn, maar ook de afbraak door micro-organismen. Misschien verklaart dit ook de "eeuwige" houdbaarheid van sommige klassieke zwart-wit filmtankontwikkelaars, zoals die vroeger in grote studio's en bij krantenuitgeverijen continu werden gebruikt: het zilver dat zich daar onvermijdelijk ophoopt, voorkomt effectief de bacteriële afbraak.
Afhankelijk van de pH-waarde, de samenstelling en de zuiverheidsgraad van de gebruikte basischemicaliën (verontreiniging = extra sporenelementen) is zeker niet elke ontwikkelaar even gevoelig, en koele opslag (voor zover dit niet tot neerslag leidt) remt natuurlijk automatisch de groei, net als alle andere chemische processen. Bij gasdichte en donkere opslag lijkt bij de A49 op de lange termijn echter echt de microbiële afbraak het knelpunt te zijn, en een "mild" biocide zoals een paar zilverionen kan de houdbaarheid enorm ondersteunen.
Het zou heel interessant zijn om te weten of commerciële vloeibare ontwikkelaars ook "conserveermiddelen" bevatten.
Nadeel van de filmresten: bij sommige (het waren blijkbaar verschillende filmtypes) is de emulsie opgelost en drijven er dan stukjes gelatine in de ontwikkelaar rond, die zich mogelijk aan de verwerkte film zouden kunnen hechten.
Wolf_XL
...een houdbaarheid van vijf jaar eisen voor een aangemaakte basisoplossing is toch wel een hele opgave... En dan ook nog eens in PET-flessen – bruine glazen flessen met Protectan erbij zouden zeker veiliger zijn. Maar zelfs voor deze oplossing zou ik geen vijf jaar duren... Maximaal een jaar zou ik zeggen – dan zit je aan de veilige kant...
