fotosepp
Hallo allemaal,
Om te beginnen: ik ben een beginner. Niet helemaal een groentje, maar bij dit soort dingen merk ik dat ik nog een beginner ben.
De volgende problemen:
1. Ik was op reis en heb gefotografeerd met Ilford HP5. Meestal had ik een sterk roodfilter (B&W 8x) op de lens. Nu dacht ik dat de belichtingsmeting van mijn Minolta X-700 me zou vertellen of de foto's onderbelicht zouden worden. De instelling stond op P. Ik heb er telkens op gelet dat de sluitertijden goed klopten en binnen het bereik van 60 - 250 lagen. Nu zijn vier filmrolletjes behoorlijk donker geworden. Wat heb ik verkeerd gedaan? Misschien kan iemand me op weg helpen?
2. Ik heb een Ilford 3200 Delta P gekocht, puur om ook bij donkere omstandigheden te kunnen fotograferen. In mijn Contax 139. Deze keer zonder filter. Alles netjes ingesteld, maar ook hier zijn de twee films duidelijk te donker geworden. Moet je bij deze gevoelige film nog ergens speciaal op letten?
Ik heb de films volgens de instructies van de fabrikant ontwikkeld.
Nog een vraag: is er een groot verschil als ik tijdens het fotograferen een filter gebruik, of als ik later in de donkere kamer met filters en multigrade werk?
Met vriendelijke groeten
Tandemfahren
Hoi Fotosepp,
Even op een rijtje: ik ken HP5 niet persoonlijk, maar dat doet er niet toe. Een 8x (dus drie stops!) roodfilter is al een behoorlijk extreem filter, dat je er niet zomaar op laat zitten, tenzij je nu net iets extreems van plan bent...
Afhankelijk van de spectrale gevoeligheid van de film en de belichting kan de werkelijk optimale belichting behoorlijk afwijken van de aangegeven drie stops.
Dat kan je camera-belichting niet allemaal weten.
Wat bedoel je met dat de films te donker zijn? De negatiefdichtheid te hoog, neem ik aan? Hoe bepaal je wat "te donker" is?
En wat betreft beide films: met welke gevoeligheid heb je gerekend? Of beter gezegd, wat heb je op de camera ingesteld?
In welke vloeistof heb je ontwikkeld en hoe?
En: ja, natuurlijk is het een groot verschil of je met of zonder filter fotografeert. Filtergebruik bij het fotograferen en bij het vergroten hebben niets met elkaar te maken.
Ik neem aan dat je dit verwart met het gebruik van filters bij digitale opnames. Van een digitale (kleuren)foto kun je achteraf een willekeurig gefilterde zwart-witfoto maken door de afzonderlijke kleurkanalen apart te wegen.
Hetzelfde proces vindt bij zwart-witfilmopnames al in de camera plaats. De weergave van de kleuren ligt onwrikbaar vast in het negatief en je kunt daar in de donkere kamer niets meer aan veranderen.
Mijn advies voor jou: lees wat over opnamefiltering en belichtingsmeting, koop een licht geelfilter, controleer je belichting met en zonder filter met behulp van een goede spotmeter of een digitale camera en bepaal de gemeten gevoeligheid en ontwikkelingsgegevens voor je films (NIET op het internet op Digitaltruth enz.!).
Houd moed, je kunt het, of zoals de gemene Schwyzer zegt: nit naalaa!
Frank
P.S. Zwart-witfilm helemaal zonder filters is als fietsen met één pedaal.
fotosepp
Hallo Tandem,
?
Alvast hartelijk dank voor deze informatie!
Er gaat nu eenmaal niets boven zelf uitproberen. En helaas gaan er dan wel eens een paar mooie onderwerpen verloren.
?
Wat de filters betreft, betekent dit dat ik niet de meting van de camera volg, maar bij een zwakker roodfilter of een geelfilter 1-2 diafragmastappen extra toevoeg.
Met te donker bedoel ik dat de contactafdrukken erg somber zijn geworden.?
Maar ik ga dit eens uitproberen met de digitale camera en de instellingen vergelijken.
?
Wat de films betreft, heb ik als beginner de instellingen gevolgd zoals die op de verpakking staan. Bij HP5 op 400 ASA en bij Delta 3200 op 3200 ASA. En ik heb ze ontwikkeld met ID-11. De Delta met Stock 10,5 minuten en de HP 1:1 8,5 minuten. Volgens de aanwijzingen.
?
En dat met het filter of pas later in de donkere kamer: bedankt. Het wordt langzaam duidelijker.
?
?
Groeten
Urnes
De X-700 meet alleen integraal met nadruk op het midden. Dat betekent dat je ervaring nodig hebt om een correctiewaarde in te stellen als het onderwerp niet in het midden ligt, als je tegenlicht hebt of als er ergens in het beeld een zeer heldere lichtbron zit. Dit alles hangt ook nog eens af van het totale contrast en natuurlijk van hoe je X-700 in de fabriek is gekalibreerd (+-0,5 diafragma was standaard). Bovendien is de belichtmeter niet op rood gekalibreerd. Meet dus zonder filter en voeg dan 3 stops toe. Schakel echter eerst even over naar A.
De HP5 heeft onder normale omstandigheden ook geen 400 ASA. Je kunt dus nog eens ongeveer een derde stop toevoegen.
De 3200 Delta komt met de opgegeven waarden slechts uit op 1000 ASA. Maar dat gaat dan wel goed.
Tot slot: maak eens een contactafdruk met zachte gradatie en voer een kortere belichting uit om te kijken wat je daadwerkelijk op de negatieven hebt. Het roodfilter verhoogt het contrast al behoorlijk. Voor grafische effecten is dat oké. Verder heb ik eigenlijk alleen filters nodig bij oudere objectieven zonder coating.
Groeten, Sven.
AntiLynd
Altijd goed om te weten bij dit soort diagnoses op afstand: hoe verhoudt de daadwerkelijke beeldinhoud die je hebt vastgelegd zich op je contactafdrukken tot de randbelichting die de fabrikant heeft aangebracht (ILFORD HP5 PLUS..., beeldnummers, enz.)? Het is natuurlijk slechts een ruwe indicatie, maar: als de randbelichtingen redelijk scherp zijn, maar er op de foto's niets te zien is, is er inderdaad iets misgegaan bij de belichting; zie ook de eerdere reacties.
€
Los daarvan: probeer ernaar toe te werken dat je de kwaliteit van je belichting + ontwikkeling al visueel enigszins kunt inschatten aan de hand van de negatieven. Misschien heb je via kennissen toegang tot een ideaal negatief, of heb je er zelf al enkele geproduceerd waarvan je hebt gemerkt dat ze bijzonder goed te vergroten zijn.
€
Veel succes nog
Nils
Tandemfahren
Hallo Sepp,
€
Sven heeft het al gezegd: de gevoeligheid van de box kun je meestal wel vergeten.
Snel en eenvoudig gezegd: zet de 3200 op 800-1000 en de 400 op 250, dan zit je al goed.
€
Je negatieven zijn dus te licht, niet te donker – dat klopt, alles is onderbelicht. Heel grofweg zou je zo kunnen beginnen dat je met een licht geelfilter belicht volgens de camera-instelling (het geel brengt de belichting niet helemaal uit koers) en vervolgens de ontwikkeling zo verlengt/verkort dat je bij het vergroten van een alledaags, bij zonlicht genomen negatief met gemiddeld contrast en gradatie 2 een behoorlijk beeldcontrast krijgt.
Waarschijnlijk zul je de ontwikkeling eerder moeten verkorten.
€
Zoals gezegd, allemaal quick and dirty, maar hiermee kun je al heel ver komen. Een boek voor 's avonds is toch aan te raden, "Das Negative" van de oude Ansel is de klassieker (niemand hoeft alles 1:1 zo toe te passen, maar een basiskennis is op zich al bevredigender dan onhandig rondtasten in de mist van onwetendheid).
€
Wat je begrip van opnamefiltering zeker het beste helpt, is dezelfde opname achter elkaar maken met verschillende filters (vergeet je aantekeningen niet!), het beste meteen een digitale foto ter controle erbij.
En niet te veel filters, geel 2x, oranje 4x, rood 8x en polarisatiefilter zijn genoeg voor (bijna) alles.
€
Veel plezier,
€
Frank
Wolf_XL
... even een vraag: waarom heb je een roodfilter gebruikt? Wat wilde je daarmee bereiken?
karlokell
Hoi Fotosepp!
?
Je hebt onderbelichting. Waarschijnlijk heeft je camera, in ieder geval door het roodfilter, een verkeerde meting gedaan. Je belichting is te gevoelig voor rood. Maar dat is heel gebruikelijk. Waarschijnlijk heb je een 8x-filter dat 3 stops verliest. Zet de camera op het statief, richt op een zo egaal mogelijk oppervlak met normale kleuren en doe 2 metingen: één zonder filter, één met roodfilter. Als de belichting 3 stops verschil aangeeft, neem ik alles terug; als hij slechts 2 voorstelt, dan heb je al 1 stop onderbelicht.
?
Oplossing: stel de ISO-gevoeligheid anders in, afhankelijk van het resultaat (bijv. 1 stap lager, als mijn veronderstelling klopt)
?
Daarnaast is, zoals al gezegd, de 3200-film gegarandeerd niet zo gevoelig als de naam doet vermoeden.
?
Heel eenvoudig allemaal!
?
Groeten, Karl
TR
Nog een tip voor een snelle controle: of een film onderbelicht is, kun je gemakkelijk zien door deze tegen het licht te houden en te kijken naar de delen in de foto’s die op het object zelf erg donker waren of nauwelijks details vertoonden: bijvoorbeeld een zwarte hond of donkere boomtoppen. Als de film op deze plekken erg helder is, is hij onderbelicht. Anderzijds is de afdruk of het positiefproces niet goed verlopen.
fotosepp
Beste mensen,
Hartelijk dank! Hiermee kan ik alvast flink wat experimenteren! Een breed terrein!
Hoe zit het eigenlijk met de Ilford PanF? Moet ik die liever op 25 ASA belichten?
Met vriendelijke groeten
TomDahmen
Beste Sepp.
Schaf eens een handbelichtingsmeter aan, zoals de Gossen (ik heb een Profisix). Stel daar de filterwaarden in volgens de handleiding. Vergelijk vervolgens de resultaten van de camera met en zonder filter. Mijn Nikon F2 heeft een maanmeter, maar geen belichtingsmeter ;-) In vergelijking met de Gossen geeft hij alleen maar beschermingswaarden weer. Aangezien mijn vader in de jaren '70 al met deze camera fotografeerde en dezelfde problemen had, is het bij bepaalde camera's echt de moeite waard om een externe belichtingsmeter aan te schaffen. Voor de F2-specialisten: het is een later model uit de zomer van 1974. Het Heliopan 4x geelfilter brengt hem behoorlijk uit balans. Ik heb het filter er altijd op zitten, omdat ik voornamelijk buiten fotografeer en ook wel eens een wolk op de foto wil hebben :-)
Een goed artikel met veel verdere links
https://klein-gedruckt.de/2014/01/farbfilter-bei-analoger-sw-fotografie/
En het artikel op spuer-sinn.net dat in het bovenstaande artikel wordt genoemd.
