Neutrino
Dit onderwerp maakt me regelmatig wanhopig. En dat niet alleen, ik ben eigenlijk ook al behoorlijk boos. Wat heb ik al niet allemaal geprobeerd, niets lukt echt, maar er moet toch een goede manier zijn? Aan de hand van veel foto’s van negatiefmateriaal op internet zie ik dat ik blijkbaar niet de enige ben die hiermee worstelt. Een enkeling slaagt er echter toch in om uitstekende, kleurgetrouwe resultaten te presenteren, die niet nog urenlang nabewerkt hoefden te worden.
?
Bij het scannen van diafilms heb ik eigenlijk geen problemen. Daar ziet alles er eigenlijk uit zoals het hoort. Als je af en toe toch een grove kleurzweem waarneemt, is die meestal logisch te verklaren door het aanwezige daglicht/omgevingslicht en zit die al in het diamateriaal zelf.
?
Bij negatiefmateriaal lukt het echter in de meeste gevallen nooit zonder uitgebreide nabewerking. Elke foto heeft een of andere kleurzweem en dat is niet eens constant. Dat wil zeggen: de eerste foto is groen, de volgende is dan rood. Hoewel het om dezelfde film, hetzelfde licht enz. gaat. Daar word je op een gegeven moment gewoon gek van.
?
Over mijn hardware:
?
Reflecta RPS 7200 voor 35mm-film
Epson 750V voor middenformaatfilm
?
Software:
?
Meegeleverde softwareprogramma's Cyberview en Epsonscan
?
Vuescan
?
Silverfast AI Studio 8 voor RPS 7200
?
Silverfast AI 6.6 voor 750V
?
Colorneg (Colorperfect)
?
?
Over Silverfast: Dit programma geldt toch als DE scannersoftware bij uitstek!? Maar je vindt er niet eens een filmprofiel voor de nieuwe Portra 160 en Portra 400. Bovendien kloppen de kleurprofielen voor het grootste deel helemaal niet. Qua kleur passen vaak heel andere profielen beter. Nadruk op "beter", want correct zijn ze daardoor ook niet. De enige uitzondering, en echt de enige, is de Portra 800. Ik weet niet waarom, maar de Portra 800 ziet er met het filmprofiel Portra 800 echt goed uit. De kleuren kloppen bij minstens 90% van alle foto's vrij nauwkeurig. Voor de rest is het echter één en al ergernis! Als Silverfast niet bij de Epson was inbegrepen en ik de Silverfast Studio 8 niet van Reflecta had gekregen als compensatie voor een reparatie onder garantie die meer dan drie kwart jaar heeft geduurd, zou het me nog meer irriteren. Het programma is immers allesbehalve goedkoop!
?
Vuescan krijgt de kleuren ook niet echt goed voor elkaar. Het is echter niet peperduur en belooft ook geen hemel op aarde. Bovendien kun je één programma voor alle scanners gebruiken. Wat de prijs-kwaliteitverhouding betreft, kan ik me daar nog wel in vinden, maar het kleurenprobleem lost het ook niet op.
?
De plug-in voor Photoshop, Colorneg, ziet er voor mij nog het meest veelbelovend uit, maar helaas ben ik ook hier nog niet op de juiste weg gekomen. Ik vind de werkwijze om de film eerst als RAW te scannen en daarna de bewerking uit te voeren prettig, zo kun je altijd terugkeren naar de basis. Bovendien kun je de RPS 7200 zo in de automatische modus laten draaien en hoef je niet elke foto eerst afzonderlijk te bewerken en te scannen. Alleen met de kleuren ziet het er ook niet geweldig uit. Er zijn weliswaar duizenden filmprofielen beschikbaar (zelfs profielen voor push-ontwikkelingen), maar wat heb je daar aan als de kleuren dan toch niet kloppen? Je kunt wel aan de kleurregelaars draaien, maar waar zijn die profielen dan eigenlijk voor? Verder vind ik de compressie van de hoge lichten soms nogal lelijk.
?
?
Heeft iemand hier het kleurenprobleem onder de knie gekregen? Hebben jullie tips voor mij? Ik zou dolblij zijn als iemand mij een werkwijze zou kunnen vertellen die daadwerkelijk werkt. Het maakt mij daarbij niet uit of dat met Silverfast, Vuescan of Colorneg is. Wat mij betreft fotografeer ik bij elke film ook een grijskaart mee. Zelfs als je bij één foto wat zou moeten sleutelen, maar de kleurinstellingen dan op andere foto's op de film zou kunnen overnemen, zou ik dat prima vinden. Ik heb alleen geen zin om elke foto enorm te moeten nabewerken, omdat elke kleurzweem op de een of andere manier anders is. Ik ben onlangs begonnen met mijn eerste pogingen tot kleurvergroting. Zelfs daar geldt: het is moeilijk om de juiste instelling te vinden, maar als je die eenmaal hebt gevonden, werken alle andere foto's op de film of zelfs van een bepaald filmtype ook met deze instellingen. Waarom gaat dat dan in vredesnaam niet ook digitaal?
?
Junkom
Nou, ik ken je probleem en heb er zelf ook eeuwenlang mee zitten worstelen; echt optimale oplossingen in de zin van ‘op de knop drukken en klaar’ bestaan helaas niet.
Ik heb die in ieder geval nog niet gevonden. Ik scan zelf al 10 jaar en heb tijdens mijn studie en bij collega’s steeds weer gemerkt dat iedereen het op zijn eigen manier aanpakt ;)
€
Ik regel de kleuren via Levels in Photoshop. Ik heb helaas alleen de Engelse versie, dus ik kan je de Duitse term er niet voor noemen. Het ziet eruit als de schaal die je de toonwaarde laat zien. Als je dit opent, zie je het bereik voor de RGB's. Ik scan in principe heel zacht, zonder nascherp, zonder extra contrast en zo verder.
€
Open vervolgens de gescande afbeelding, bekijk de niveaus en maak bij RGB gebruik van de mogelijkheid om elk kanaal/elke kleur afzonderlijk aan te passen, bijvoorbeeld rood, en sleep dan de pijltjes links en rechts onderaan naar de curve waar deze begint. Dat doe je met elke kleur en voilà, in 95% van de gevallen heb je een perfecte afbeelding en hoef je hooguit nog kleine aanpassingen te doen.
€
Klinkt als veel werk, maar met wat oefening is het zo gepiept. Je kunt het ook direct tijdens het scannen doen, dus wanneer je de afbeelding selecteert en het masker trekt.
Ik gebruik altijd de standaard Epson-scansoftware.
€
Het spijt me, hoewel ik professioneel fotograaf ben, heb ik ook geen eenvoudigere oplossing, daarom fotografeer ik ook analoog en sta ik in het lab en scan ik alleen als het echt moet.
€
Al die technische waanzin maakt me anders gek...
€
Imacon van Hasselblad heeft een heel behoorlijke automatische correctie, maar het beste resultaat krijg je daar ook eerder met de niveaus ...
Dat ding kost echter ook wat en is niet altijd zinvol, 8x10 inch, pfff, dat scan je sneller met je 750 Epson ;)
€
Groeten
€
p.s. heb even snel een foto gescand, zoals gezegd na het scannen, ca. 1 minuut werk in Photoshop, niet eens, Portra 400 met Epson 700 fotocamera, een oude Rolleiflex 2.8F. Zie foto hieronder.
Neutrino
Hallo Junkom,
bedankt voor je snelle reactie.
€
Je voorbeeldfoto ziet er voor een bewerkingstijd van één minuut echt goed uit! De hoge lichten lopen niet uit en ook in de schaduwen is er nog detail te zien. Dat vind ik mooi! Als ik 90% van mijn foto’s met zo’n korte bewerkingstijd zo voor elkaar zou krijgen, zou ik al heel tevreden zijn.
€
De tooncorrectie (Levels) voor elk afzonderlijk kanaal voer ik ook uit in Silverfast. Het probleem is dat noch de automatische tooncorrectie, noch ik precies weten waar je precies moet beginnen. Vaak bestaat het histogram namelijk niet alleen uit die ene "hoofdberg", maar vertoont het nog enkele kleine heuveltjes bij de donkerdere en lichtere toonwaarden. Tja, en waar begin je dan? Eerst bij de "hoofdberg" of bij het eerste "miniheuveltje"? Het spijt me dat ik dit nu niet professioneler kan uitdrukken. Ik moet toegeven dat ik deze werkwijze in Photoshop nog niet heb geprobeerd. Misschien lukt het daar beter.
€
€
grommi
Waarom zou Silverfast eigenlijk hét scanprogramma bij uitstek moeten zijn? Omdat het door één enkele "informatieve" scannerverkoper wordt aangeprezen en alleen via een individuele licentie en peperduur wordt verkocht? Professionals gebruiken sowieso iets heel anders; bij Heidelberger Druck zouden ze zich hier kapot om lachen. Ik had een versie die bij de 8800F werd geleverd precies 10 minuten op de computer staan. Het werkte gewoon niet. Sindsdien alleen nog maar Vuescan Pro. Ook speelgoed, maar het werkt best goed.
?
Vergeet alle filmprofielen, die maken je alleen maar ongelukkig. Ik laat Vuescan alleen het filmmasker berekenen, dat gaat heel goed. Profiel "generiek". Alle andere instellingen doe ik handmatig in Vuescan, dus zwartpunt, witpunt, gradatie en RGB-kleuren, alles op het oog. Je ogen zijn het beste meetinstrument. Ook voor het "kalibreren" van de monitor vertrouw ik niet op zomaar een programmaatje. Professionals zullen nu weer glimlachen, maar die gebruiken ook heel andere klassen hardware dan wij met ons speelgoed. Als hulpmiddel zijn histogrammen en kleurcurves enz. welkom, maar mijn oog beslist. Net als bij het fotograferen ;-) Bestanden die met Vuescan zijn gemaakt, hebben vaak nog wat extra verzadiging nodig bij de laatste afwerking, maar dat terzijde.
?
Met wat routine heb ik voor de instellingen normaal gesproken maar een paar klikken of misschien 1 - 2 minuten nodig. "Artistieke" interpretatie kan natuurlijk langer duren. Vervolgens wordt de scan als 100 % JPG opgeslagen. Ik heb ook geen behoefte aan Tiff- of Raw-orgieën, gedoe met kleurruimten of wat dan ook. De ruwe scan wordt echter wel in 48-bit-RGB gemaakt. Kleine correcties die soms nog nodig zijn, zoals bijsnijden, uitlijnen of de laatste afwerking, doe ik tegenwoordig meestal met het beeldbewerkingsprogramma FastStone Image Viewer. Ik heb geen behoefte aan ingewikkeld en/of peperduur gedoe. Gezond verstand, wat ervaring en "handwerk" zijn voor mij ruim voldoende en dat gaat echt snel. Zie voorbeeld op Paradiesfilm 200.
?
Ik heb nooit begrepen waarom zoveel mensen problemen hebben met kleurennegatieven. Leer weer op je ogen te vertrouwen en niet op willekeurige profielen. Dan is zelfs een Ektar helemaal eenvoudig.
Neutrino
grommi, ook hartelijk dank voor je reactie!
€
Ik heb me al veel te vaak aan Silverfast geërgerd om het als HET scannerprogramma te bestempelen. Maar afgezien van die ene genoemde scannerverkoper wordt het ook door andere partijen vaak als HET scannerprogramma aangeprezen. Bovendien leveren bijna alle scannerfabrikanten het inmiddels mee bij hun topmodellen.
€
Een foto qua kleur redelijk goed krijgen is voor mij ook geen probleem. Zelfs met de Ektar had ik tot nu toe niet meer of minder problemen dan met andere films. Waar het mij om gaat, is een snellere werkwijze en misschien zoiets als een halfautomatische werkwijze. Als ik dia's scan van bijvoorbeeld een portretserie in een bos, kan er door het groene blad van de bomen een groene tint op de gezichten ontstaan. Misschien benadrukt de scanner om technische redenen nog meer blauw dan de andere kleuren. Als ik nu bij ÉÉN foto de natuurlijke groene tint van de bladeren en de door de scanner veroorzaakte blauwe tint wegfilter, krijg ik een kleurneutraal beeld. Maar om niet bij elke foto het wiel opnieuw te hoeven uitvinden, pas ik deze instellingen toe op alle andere foto's. Aangezien alle andere foto's onder dezelfde omstandigheden zijn gemaakt, vertonen deze uiteindelijk ook geen tint meer. Bij een verandering van licht zou je natuurlijk weer andere kleurinstellingen moeten vinden.
€
Tot zover gaat het goed, maar bij negatieffilms werkt dit nu eenmaal niet. Ik ben er in ieder geval tot nu toe niet in geslaagd. De ene foto heeft een groene tint, de volgende een blauwe en weer een andere een rode. Om tot een neutrale kleurweergave te komen, zou ik elke foto apart moeten bewerken. Dat is op zich al erg tijdrovend en als je dan ook nog eens een minder geoefend oog hebt, zoals ik, ziet elke foto er na bewerking toch weer net iets anders uit.
€
Daarom mijn vraag: pas je echt elke foto afzonderlijk aan of heb je een manier gevonden om het geheel te automatiseren? Met andere woorden: als het eenmaal klopt, klopt het dan ook voor de meeste foto's uit dezelfde serie en van dezelfde film met dezelfde instellingen?
€
€
grommi
"Pas je echt elke foto afzonderlijk aan of heb je een manier gevonden om dit te automatiseren?"
?
Ah, nou ja... Dat gaat heel eenvoudig met Vuescan. Als de instellingen absoluut identiek moeten zijn, selecteer je bij "Bron" -> "Belichting behouden". Maak vervolgens een nieuw voorbeeld zonder het uitsnede te wijzigen en selecteer "Filmbasiskleur behouden". Dan verschijnt er een nieuw vakje met "Kleurbalans behouden", selecteer ook dit. Hiermee worden alle automatische instellingen van het programma en de handmatige kleurbalans vastgelegd. Deze instelling kun je dan zelfs opslaan in het bestandsmenu en later weer oproepen.
?
Ik doe dit echter zelden en alleen bij series onder absoluut identieke omstandigheden, die er ook absoluut identiek uit moeten zien.
?
?
PS: "afgezien van die ene genoemde scannerverkoper, ook door andere partijen vaak aangeprezen als HET scannerprogramma."
?
Ja, scannerfabrikanten, softwareproducenten en de handel profiteren ervan. En de vakpers is afhankelijk van alle drie, dus dat zijn al vier partijen die eraan verdienen. Vuescan moet de gebruiker "extern" kopen, daar hebben de anderen absoluut niets aan.
Wolfgg
[BIJLAGE NIET GEVONDEN]Hallo,
hier is een Kodak VPS (6010) uit 1976, gemaakt met een Kowa Six en zelf ontwikkeld in Tetenal NK2. Gescand met een Epson 4870 met de standaardinstelling voor kleurennegatieven, daarna geoptimaliseerd in Fixfoto. Fixfoto heeft 4 automatische optimalisatiefuncties; één daarvan past bijna altijd goed en je hoeft alleen nog maar een beetje bij te werken. Je kunt dus ook uit oude kleurennegatieven door middel van scannen en wat nabewerking een goede kwaliteit halen.
€
Groeten, Wolfgang
hallertauBW
Hallo allemaal,
Ik heb ook een RPS7200 met Vuescan. De ingebouwde filmprofielen hebben mij ook al verbaasd. Vooral de Kodak Portra-profielen.
Ik gebruik het generieke filmprofiel en pas de kleuren (afzonderlijke kleurkanalen) in Gimp aan via de gradatiecurve.
Voor zelfontwikkelde zwart-witfilmrolletjes is de scanner onverslaanbaar!
Kleurbeheer met het oog. Ik hoef geen technische foto's te maken en dus mogen de kleuren "artistiek" vertekend zijn. :-)
Oorspronkelijk wilde ik kleurkalibratie uitvoeren met de kalibratiedia. Maar... nou ja, het resultaat is alleen geldig voor het gekalibreerde filmtype en de fabrikant mag niets meer veranderen. Dus heb ik het maar gelaten.
@grommi
Is er een beter alternatief voor Vuescan? Hoe heet de software?
Met vriendelijke groeten
Guido
Neutrino
Bedankt voor de reacties.
?
Dus niemand heeft hier nog een echte geautomatiseerde of halfgeautomatiseerde werkwijze gevonden? Pas je alles min of meer beeld voor beeld en op het oog aan?
?
Ik ben dit weekend nog een frustrerend feit tegengekomen. Geïnspireerd door jullie bijdragen heb ik geprobeerd te scannen met Vuescan en Epsonscan. Epsonscan geeft de kleuren helemaal niet zo slecht weer. Er is in ieder geval een meer uniforme tint dan bij Silverfast het geval is. Je zou achteraf wel nog wat aan de kleuren moeten sleutelen, maar ik denk dat je in ieder geval een paar foto's met dezelfde waarden zou kunnen bewerken. Dat was tenminste mijn eerste indruk. Dat zou nog steeds niet optimaal zijn, maar wel iets beter dan in Silverfast, waar elke foto een andere tint heeft. Tot zover gaat het goed. Maar nu ben ik erachter gekomen dat zowel Vuescan als Epsonscan onscherp scannen dan Silverfast. Eerst dacht ik dat dit onmogelijk was, omdat de programma's immers alleen de gegevens van de scanner verwerken, maar dat is niet zo. Mogelijke bronnen van fouten, zoals verschillende onscherpmaskering, een ander dpi-getal en dat het negatief uit het vlak van de scherpte is geschoven, kan ik uitsluiten. Ik heb talloze vergelijkende tests gedaan en het resultaat van Silverfast was altijd scherper. Niet veel, maar in ieder geval duidelijk zichtbaar als je in de afbeelding inzoomt. Waar bij Epson en Vuescan alleen nog een groen vlak te zien is, zie je bij Silverfast nog een begin van de afzonderlijke halmen. Ik heb toen gemerkt dat Epson en Vuescan de afbeelding aanzienlijk sneller scannen dan Silverfast. Ik neem aan dat het daaraan ligt. Bij Epsonscan is er een instelling waarmee je de scanner sneller kunt laten scannen. Deze optie stond echter uitgeschakeld. Hetzelfde bij Vuescan. Zo, laat iemand mij dat nu eens uitleggen! Dit gescan maakt me langzamerhand echt gek!
?
Het werkt voor mij nu nog het beste als ik in Silverfast Raw scan en het geheel vervolgens met Colorneg bewerk. Daar zie ik nu nog de meeste hoop in. Ik moet daar echter eerst nog wat proeven mee doen.
?
Ik blijf natuurlijk blij met tips en suggesties.
grommi
?
@grommi
Is er een beter alternatief voor Vuescan? Hoe heet die software?
Als ik er een wist, had ik die wel genoemd. Maar het hangt ook sterk af van hoe goed je met een programma overweg kunt. De instellingen in Vuescan? gaan inmiddels als een speer.
Wolfgg
Een geautomatiseerd proces kan alleen maar betekenen: profielen aanmaken. Alleen zo krijg je de benodigde nauwkeurigheid in de keten, die overigens ook de consistentie moet hebben die nodig is voor het profileren. Voor elke film zou een eigen profiel nodig zijn, dat dan tegelijkertijd de eigenschappen van belichting, lens, film, ontwikkeling en scanner bevat. Maar dat wordt een heel gedoe. Alleen maar een paar tips uit ervaring met het profileren van kleurenprinters ("proefprinters"):
- Resolutie van minimaal 3 bit per kleur vereist, bij CMYK dus 12 bit, wat neerkomt op 4096 kleurvlakken (= 4 vellen A4)
- Kleurvlakken moeten met de juiste software worden aangemaakt en met een proefprinter worden afgedrukt, minimaal 24 uur laten drogen
- als er alleen "amateurprinters" beschikbaar zijn, moeten de kleurvlakken met een spectrofotometer worden gemeten om de werkelijke kleurpositie voor de profielberekening vast te stellen
- Alle 4 de kleurenkaarten moeten reflectievrij worden gefotografeerd (1 kaart per opname, anders worden de vlakken op de film te klein), kies de belichting zoals die later bij het gebruik van de film zal zijn
- De film moet in de toekomst natuurlijk altijd op precies dezelfde manier worden ontwikkeld als voor het profileren (dezelfde dienstverlener of zelfontwikkeling)
Maar één ding moet in acht worden genomen: het kan best gebeuren dat door het profileren de specifieke kleurkarakteristiek van een film weggeoptimaliseerd wordt, waardoor de opnames er dan net zo steriel uitzien als die van een digitale camera.
Groeten, Wolfgang
