harv
Hallo allemaal,
?
Ik wil mijn eigen zwart-witafdrukken maken en ben op zoek naar een geschikte vergroter.
?
Ik fotografeer voornamelijk met kleinbeeld, middenformaat 6x6 en 6x9. Ik wil afdrukken maken tot een formaat van 40x50 cm.
Ik heb me al een beetje in het onderwerp verdiept en heb een Durst Laborator L900 gevonden die, voor mijn beginnersniveau, aan de eisen zou voldoen.
?
Zijn er nadelen aan deze vergroter? Welke alternatieven zijn er?
?
Hartelijk dank voor uw nuttige antwoorden.
AchimBauer
Hallo Harv,
?
Er zijn nog nieuwe apparaten van Kaiser en Kienzle, en ook nog van Beseler,
Als je multigrade wilt doen, is een multigrade-kop de handigste oplossing.
?
Verder alle apparaten die alles hebben wat je nodig hebt, dat wil zeggen alle belichtingskoppen, alle condensors en alle beeldbanen, en afhankelijk van de belichting een transformator. Want als je voor een tweedehands apparaat nog onderdelen moet aanschaffen, is dat tijdrovend, vervelend en meestal ook behoorlijk duur. Als dan ook alle objectieven erbij zitten, is dat geweldig. Zo niet, dan is dat ook geen ramp, die kun je meestal los kopen.
?
Groeten, Achim
Bonderer
Aan een beginner zou ik in eerste instantie een goedkoop, eenvoudig apparaat aanraden. Als het toch niet zo uitpakt als verwacht, is het geen financieel verlies. Krokus of Meopta heeft ze voor een relatief lage prijs. Beide zijn verkrijgbaar tot 6x9. Verder is er de AGFA Varioskop, de standaardvergroter van de vroegere drogisterijen, die relatief goedkoop en in goede staat te krijgen is, of mijn persoonlijke favoriet, de Kienzle 69S, KB - 6x9. Er is een goede voorraad aan reserveonderdelen en veel kan ook zelf worden vervangen; onderdelen zijn verkrijgbaar bij Kienzle.
De maakt trouwens reserveonderdelen voor veel vergroters, waarbij de AGFA en ook de Kienzle zeer robuuste apparaten zijn. De Durst heb ik ook eens geprobeerd, maar die was niets voor mij. De AGFA was goed, maar omdat ik de splitgrade-module erop wilde hebben (behoorlijk zwaar), ben ik overgestapt op de Kienzle, die nog iets stabieler is. Als het dan toch moet, dan met het 250W-lampje. Geen belachelijk lange belichtingstijden. En de scherpstelling wil ik niet meer missen.
Urnes
Waarbij de scherpstelvolging bij de Varioskop alleen werkt met originele (dat wil zeggen: gekalibreerde) objectieven.
?
Over het algemeen is het beter om iets meer uit te geven en te krijgen wat je wilt, dan achteraf te ontdekken dat je met de Meopta op de basisplaat maximaal afdrukken van 40x40 kunt maken.
?
Ik werk trouwens met een DeVere 5x7"? (ook verkrijgbaar in 6x9 – heet dan volgens mij 23). Ultrastevige apparaten, maar het is inmiddels lastig om aan accessoires en reserveonderdelen te komen. Let er dus altijd op dat ook de transformator en/of de tijdschakelaar passen (in de VS en het VK is er alleen 110 V) en koop accessoires het beste meteen mee. Dat is vaak goedkoper dan achteraf op zoek te moeten gaan.
?
Groeten, Sven.
harv
Bedankt voor de snelle reacties.
€
Ik wil geen nieuwe apparaten overwegen.
Ik heb al een paar Meopta-toestellen bekeken, bijvoorbeeld de Opemus 5a. Hoe zit het daar met de accessoires en reserveonderdelen?
€
Wat is de mening over de Kaiser VCP 6000 en VP 3505? Ik denk dat er voor Kaiser nog steeds accessoires enz. verkrijgbaar zouden moeten zijn. Het bedrijf bestaat immers nog. Wat is hier een redelijke prijs?
€
Wat betreft de formaten zou het bereik van KB tot 6x6 voor mij op lange termijn voldoende zijn.
€
Over de apparaten van Agfa en Kienzle kon ik nauwelijks aanbiedingen vinden.
€
Bij welke fabrikant vind je het gemakkelijkst boekprojectoren enz. voor een redelijke prijs?
Patrick
Hallo Harv,
?
Ik heb in de loop der jaren verschillende vergroters gebruikt, waaronder Kaiser, Durst, Phillips en Meopta. Het hangt natuurlijk allemaal af van hoe geïnteresseerd je bent in het onderwerp, en ook hoeveel ruimte je hebt. In principe zou ik aanraden om een apparaat te kopen dat grotere filmformaten aankan, bijvoorbeeld tot 4x5, zodat je later niet beperkt bent, en een apparaat waarvan de onderdelen van metaal zijn gemaakt. Die gaan langer mee en zijn vaak ook beter gebouwd. Als je serieus wilt vergroten, zul je veel tijd met het apparaat doorbrengen, en het moet ook leuk zijn om te gebruiken.
?
Ik heb in het begin een Meopta zwart-witvergroter gekocht. Hij werkte wel, maar de condensor was niet erg nauwkeurig, of niet goed afgesteld, waardoor een deel van het beeld altijd lichter uitkwam. Eerlijk gezegd was ik niet overtuigd van dit apparaat – het voelde goedkoop aan en de instellingen waren niet zo nauwkeurig. Het was weliswaar een vrij oud model, latere modellen waren misschien beter.
?
Na een tijdje ben ik overgestapt op een Phillips PCS 2000 kleurenvergroter. Dat was al een enorme kwaliteitssprong vooruit. Hij was echter beperkt tot 6x6, en na een tijdje wilde ik 6x7-negatieven ontwikkelen. De kleurenkop maakte het ook mogelijk om op multigrade-papier te ontwikkelen zonder dat er aparte filters nodig waren. Daar heb ik lang en met veel plezier mee gewerkt.
?
Ik heb ook de Kaiser 6000 gebruikt. Die zie je vaak in schoollaboratoria. Een heel redelijk apparaat, behalve dat de onderdelen allemaal van plastic zijn en hij beperkt is tot 6x6.
?
Met al deze vergrooters kun je vanwege de lengte van de kolom nauwelijks afdrukken groter dan 30x40 cm maken. De ingebouwde lampen zijn ook niet erg sterk, waardoor de belichtingstijden bij grote afdrukken behoorlijk lang kunnen worden. Aan de andere kant zijn ze compact genoeg om ze bijvoorbeeld in een badkamer te gebruiken, als je geen kelderruimte hebt die je permanent als donkere kamer kunt inrichten.
?
Als je echt gemotiveerd bent, zou ik in jouw plaats op eBay naar een groter apparaat zoeken, maar, zoals Sven en anderen al schreven, zo compleet mogelijk, d.w.z. met de condensors en negatieftafels voor alle formaten die je nodig zult hebben, en indien mogelijk met reservelampen enz. Ik gebruik tegenwoordig een Durst Laborator 138 en ben daar erg tevreden over. Ik heb wel lang moeten zoeken tot ik alle onderdelen, platen enz. gevonden had.
?
V. G., Patrick.
TR
Hoe zit het met je budget? Als arme student kan ik alleen de nieuwere 6x9 Krokus (maar geen andere Krokus) met kleurkop aanbevelen: zeer compact, stevig en goedkoop via eBay. Maakt een degelijke indruk en gaat tot 6x9. Ik heb er 25 € voor betaald. Accessoires kun je momenteel nog
hier kopen.
Als objectiefplaten passen die van bijvoorbeeld Durst (ca. 7,8 cm diameter) met een kleine aanpassing aan de houder. Nadeel: het glasplatform heeft geen antireflectieglas. Ik laat binnenkort mijn eigen glasloze inzetstukken maken.
AchimBauer
Hallo Harv,
?
Aangezien je specifiek naar de Kaisers vraagt: ik heb twee prachtige exemplaren die, ondanks enkele plastic onderdelen, erg robuust zijn. Het bedrijf bestaat nog steeds en er zijn ook nog reserveonderdelen verkrijgbaar, maar niet voor alle modellen.
Er zijn de oude met de ronde condensors; die kun je helemaal niet upgraden. Ze zien er aan de buitenkant precies hetzelfde uit als de middelste, zoals mijn grote, die je zonder problemen kunt upgraden naar 6x7. 6x9 kan ook, maar dan vervang je al de helft van het apparaat. En dan zijn er de nieuwe, geen probleem van KB tot 6x9.
Dat met de typeaanduidingen is een beetje verwarrend. Maar als je een van de nieuwe modellen voor een redelijke prijs kunt vinden, kun je hem uitrusten tot 6x9, van condensor via multigradekop tot kleur.
Als je lang zoekt, vind je ook wel iets compleets.
Onlangs werd mij hier op het forum een Beseler aangeboden. Dat zou ook een goed idee zijn als hij een 220V-kop heeft. De condensor is altijd dezelfde, die wordt alleen omhoog en omlaag bewogen, en als een glazen platform volstaat, kun je de "wafelijzers" die daar als beeldplatform dienen in geval van nood zelf vijlen. Maar zeker geen 110V-apparaat, te duur om achteraf aan te passen en de lampen kosten een fortuin en hebben een speciale bajonet.
?
Groeten, Achim
Wolf_XL
...als 6x6 voor jou voldoende is – ik heb nog een Dunco II-66 te koop – inclusief kleurenmodule en multigrademodule. De Dunco heeft ook het voordeel dat de fabrikant nog bestaat. Hij is weliswaar niet zo fraai vormgegeven als bijvoorbeeld de Durst-apparaten, maar kwalitatief ligt hij wel op een veel hoger niveau dan de Oost-Duitse producten Meopta of Krokus. In ieder geval volgde de Dunco bij mij op een Meopta en was daarna zo'n 25 jaar in gebruik. Sinds ik voor een zacht prijsje een Leitz V35 en een Durst L1000 heb kunnen bemachtigen, is het apparaat echter...
harv
Mijn budget is zo dat ik voor ongeveer 300 € zo snel mogelijk aan de slag wil.
?
Ondertussen vraag ik me af of het niet verstandiger is om meteen voor 6x7 te gaan, omdat mijn vriend met het idee speelt om een Mamiya RB67 of 645 aan te schaffen.
Het zou zeker niet slecht zijn als hij ook afdrukken zou kunnen maken.
?
Ik heb in mijn omgeving eens rondgevraagd of iemand misschien iets geschikts in de kelder heeft staan. Ik moet nog even afwachten wat daaruit komt en welke modellen er tevoorschijn komen.
harv
Vanavond krijg ik de kans om een verouderde vergroter te bekijken.
Meer hierover volgt later op deze plek.
?
Tussendoor een vraag: hoe pakken jullie het wassen van de afdrukken aan? Gebruiken jullie uitsluitend wasmachines of heeft iemand een alternatieve methode die minder water verbruikt?
Met name bij PE-papier.
TR
Het papier hoeft eigenlijk niet in die zin gewassen te worden: het gaat er eerder om de chemische stoffen uit het papier te verwijderen door middel van een concentratieverschil. Aangezien je PE-papier als het ware "verzegeld" is en geen dikke, kartonachtige drager heeft, hoeft het maar relatief kort (~ 30 min.) in het water te liggen: af en toe even roeren en bij kleinere bakjes het water verversen. Je hoeft het papier niet constant onder een straal water te houden en het water hoeft ook niet constant te stromen!
Het vrijkomen van de chemicaliën kan worden versneld: hiervoor leg je het papier na kort "inweken" in een bad met soda: los een beetje soda op in 1 liter water in de palm van je hand en laat het papier daarin ongeveer 1,5 minuut weken. Daarna gewoon verder inweken. In plaats van soda is er ook "KODAK® Hypo Clearing Agent". Ik denk dat Tetenal iets soortgelijks heeft. Je moet even zoeken.
Ik laat mijn barietpapier een paar uur in een bak liggen en ververs af en toe het water. In die tijd wordt de chemie uit de papierstrook gezogen en zet het zich af op de bodem van de bak of wordt het bij het verversen van het water weggegooid.
harv
Hartelijk dank voor het nuttige antwoord, T.R.! Dat over het natte zoutbad heb ik volgens mij ook bij Feininger in de fotoleer gelezen.
€
Ik was vandaag bij een heel aardige oudere heer met een volledig ingerichte donkere kamer. Hij zou alles willen verkopen.
Hij heeft een Kaiser VCP 6001 met kop voor kleinbeeld en middenformaat tot 6x9 met Schneider 50 mm en Rodenstock 80 mm objectieven. Beide met 5 of 6 lenzen.
€
Wat zou een eerlijke prijs zijn die ik hem hiervoor zou kunnen bieden? Hij heeft ook alle andere benodigde accessoires, zoals bakjes, tangen, scherpstelsleutels, maskerkaders enz. (hij weet beter dan ik wat er allemaal nodig is)
€
Wat vinden jullie ervan?
AchimBauer
Hallo Harv,
?
Wat voor kopjes?
Met opallamp, multigrade-kop of kleurkop, of meerdere; de kopjes zijn voor alle formaten hetzelfde, alleen de condensors worden verwisseld.
Ik heb voor de mijne, die slechts tot 6x7 gaat, met multigrade- en kleurkop en condensor voor KB en 6x7 met transformator en 2 Rogonaren 50 en 90 mm, evenals glazen inzetstukken en glazen maskers voor het boekbeeldpodium, geloof ik 360 euro betaald, of er was niemand die hoger bood.
Wat de rest waard is, kan pas worden gezegd als er een exacte opsomming is.
?
Groeten, Achim
Patrick
Hallo Harv,
?
Kan de VCP 6001 echt tot 6x9 vergroten? Ik kan me vergissen, maar de modellen die ik heb gezien gingen maar tot 6x6 (je zei dat je tot 6x9 zou fotograferen). Ik zou er ook op letten dat er voor 6x6 maskers zonder glas beschikbaar zijn. Bij maskers met glas moet je ervoor zorgen dat 6 oppervlakken stofvrij zijn, en niet slechts 2, wat bij mij in ieder geval de stress aanzienlijk verhoogt!
?
Groeten, Patrick.
harv
@Achim Ik denk dat het multigrade-kopjes zijn. Er zitten ook laboratoriumtimers, podia enz. bij. Voor een echt volledige inventarisatie zou ik nog een afspraak moeten maken.
@Patrick Ik ben daar niet helemaal zeker van. Zelf heb ik tot nu toe alleen tot 6x6 gezien, maar de verkoper zei uit zijn hoofd dat hij een kopje tot 6x9 heeft. Ik geloof hem voorlopig maar. Wat zijn camera's betreft,
wist hij uit zijn hoofd ook nog bedieningsdetails. Welke maskers het precies zijn, heb ik niet gevraagd of nog niet goed bekeken.
Ik neem binnenkort een ochtend de tijd om een inventarisatie te maken.
harv
Ik wil mijn vraag meteen nog even uitbreiden: hoe zouden jullie de donkere kamer qua werkwijze en afmetingen inrichten?
?
Ik heb hier nog geen ervaring mee. Ik heb de mogelijkheid om een deel af te scheiden in een kelderruimte met een oppervlakte van 3 m x 5,50 m.
?
Zouden jullie de tafel zo inrichten dat men "lineair" kan werken, d.w.z. van links naar rechts, met links de vergroter en rechts daarnaast de chemie (ontwikkelaar, stopbad, fixeerbad, wasbak)?
?
Of zijn twee parallelle tafels de betere oplossing? De een of de ander heeft inmiddels vast praktijkervaring en weet wat hij, indien mogelijk, anders zou indelen.
?
Uit de literatuur heb ik de volgende hardware opgeschreven:
?
Vergroterkoppen Maskers Voeding Objectieven
Belichtingstimer
Maskerkaders
Filters
5 laboratoriumschalen
3 laboratoriumpincetten
Trechter
Maatbeker
Thermometer
Fixerbad-teststrips
Protectan
jerrycan voor afvalverwerking
handschoenen
snijapparaat
droogpers
2 donkerekamerlampen
kast voor papier enz.
Tafel voor opstelling
Roerstokjes
Plastic flessen
Klemmen
Waslijn
Kornscherpsteller
Penseel (reiniging van platen en negatieven)
Schaar
?
Ontbreekt er iets essentieels aan de verbruiksartikelen?
piu58
> De tafel zo inrichten dat men "lineair" kan werken, d.w.z. ... of zijn twee parallelle tafels de betere oplossing?
€
Nat en droog gescheiden houden is altijd de betere oplossing. Je kunt het echter ook met één tafel redden, als je een meter ruimte kunt laten tussen de vergroter en de bakjes.
ultra8
Hallo Thomas,
€
Het papier hoeft eigenlijk niet in die zin gewassen te worden: het gaat er eerder om de chemicaliën uit het papier te halen door middel van een concentratieverschil. Aangezien je PE-papier als het ware "verzegeld" is en geen dikkere, kartonachtige drager heeft, hoeft het slechts relatief kort (~ 30 min.) in het water te liggen.
€
Het vrijkomen van de chemicaliën kan worden versneld: hiervoor legt men het papier na kort "inweken" in een bad met soda: een beetje soda op de handpalm oplossen in 1 liter water en het papier daarin ca. 1,5 minuut laten weken. Daarna gewoon verder inweken. In plaats van soda is er ook "KODAK® Hypo Clearing Agent". Ik denk dat Tetenal iets soortgelijks heeft. Je moet even zoeken.
€
Soda laat de drager opzwellen, zodat, eenvoudig gezegd, de fixeer beter kan worden uitgewassen. Hypo-baden maken gebruik van natriumsulfiet, dat, ook weer eenvoudig gezegd, fixeerzouten in de drager vervangt en deze verdringt. In stilstaand water dringt natriumsulfiet echter maar moeilijk door in de drager.
€
Ik laat mijn barietpapier een paar uur in een bak liggen en ververs af en toe het water. In die tijd wordt de chemie uit de papieren drager gezogen en zet zich af op de bodem van de bak of wordt bij het verversen van het water weggegooid.
€
Leg me alsjeblieft het principe uit hoe stilstaand water iets uit een papieren drager kan zuigen.
€
Voorbeeld: als ik een barietpapier in donkere inkt dompel gedurende de tijd die ik normaal gesproken nodig heb om te fixeren, en het papier vervolgens in stilstaand water leg, neemt het water de kleur aan van de inkt die aan het papieroppervlak kleeft. De papieren drager blijft echter (licht) verkleurd. Pas een goede "wasbeurt" met licht stromend water reinigt de drager van de inkt.
€
Bij "wassen" in stilstaand water ben ik altijd sceptisch. Als er geen wasbak beschikbaar is, raad ik het gebruik van een gewone schaal aan. Het papier wordt meerdere keren lichtjes in de schaal bewogen, zodat het altijd door een waterstroom wordt omgeven. Het water wordt vervolgens 8 keer ververst. Bij gebruik van vette snelfixeerbaden en fixeertijden van maximaal één minuut is deze procedure voldoende voor archiefveiligheid.
AchimBauer
Hallo Harv, hallo Patrick,
Tweede poging om te reageren – er is iets misgegaan.
?
Dus de 6001 kan met de juiste condensator tot 6x7, volgens de handleiding, die is te vinden op?
www.kaiser-fototechnik.de/pdf/anleitungen/4420_2_de.pdf, maar alleen als ik het goed heb geschreven, anders via een zoekmachine.
Hij kan echter ook tot 6x9 gaan, als het onderdeel van afbeelding 1 is vervangen. Meet gewoon de opening en kijk of deze kleiner of groter is dan 9 cm.
Afbeelding 2 van links naar rechts: kop met opaal lamp, dan multigrade kop en dan kleurenkop (hiermee is multigrade ook mogelijk, maar niet zo handig)
Afbeelding 3: als de condensor de linker bajonetaansluiting heeft, werkt het niet meer; als hij de rechter heeft, misschien wel, als er geen derde versie meer is. Let op: bij 6x7 zijn de glazen hoekig.
?
Groeten, Achim
?
?
