grommi
Hallo allemaal,
?
Naar aanleiding van een recente gebeurtenis zou ik hier graag meer over willen weten. Het is me al vaker overkomen dat ik negatieven kreeg met heel veel kleine puntjes (wit op de positieve afdruk). Nadat ik alle andere mogelijkheden had uitgesloten, kon ik een goedkope merkloze fixeer uit een jerrycan van 3 liter als boosdoener aanwijzen. Die kan ik voor films alleen nog maar als eenmalige fixeer gebruiken, dan gaat het redelijk.
?
Adofix-concentraat is bij mij na ongeveer 1 jaar bedorven, met een walgelijke stank en troebele vullingen. De fles was nog halfvol. Op dit moment wordt er op een ander forum gesproken over dezelfde problemen met Adofix en ik ken persoonlijk 2 mensen die ook bedorven Adofix hadden. Vanuit mijn oogpunt kan ik deze fixeer helaas daarom niet aanbevelen.
?
Ik had ooit een fles Tetenal Superfix gekregen die al ongeveer 15 jaar open stond, en na het wegfilteren van wat zwavelafzetting waren de fixeer en de resultaten perfect. Momenteel gebruik ik meer dan 30 jaar oude Agefix, die moest ik ook filteren, maar daarna was hij zo vers als op de eerste dag en rook hij ook helemaal fris. Met deze oeroude Agefix krijg ik de schoonste negatieven die ik ooit heb gehad. Nee, dat is niet overdreven. Vlekken zijn verleden tijd! Ik ben verbaasd, zo niet geschokt, dat oeroude fixeermiddelen zo veel beter werken dan menig hedendaags product. Was er ooit een of andere "geheime" en tegenwoordig verboden stof, vergelijkbaar met cadmium bij film en papier? Is er in de loop van de decennia dus iets veranderd aan de recepten? Bij hedendaags papier is het ongeveer hetzelfde: na 2 of 3 jaar beginnen veel soorten al flink te vervaagen, terwijl oud papier vaak nog (bijna) als nieuw is.
?
Ik had nooit gedacht dat zoiets banaals als een fixeer dergelijke problemen kan veroorzaken. Als ik weer een fixeer moet kopen, neem ik gegarandeerd alleen een fixeer van een bekend merk, maar welke?
?
Groeten - Reinhold
piu58
Fixeer - ongeacht het merk - bevat natrium- of ammoniumthiosulfaat. Het effect op film en papier zou hetzelfde moeten zijn. Ik geloof niet dat witte stipjes door de fixeer worden veroorzaakt. Hoe zou dat chemisch gezien moeten werken? Het zouden eerder luchtbelletjes kunnen zijn.
€
Fixeer moet op een warme plek worden bewaard om ontbinding te voorkomen.
Photux
Bij mij is een halfvolle fles Superfix na nog geen jaar “bedorven”; dat kan blijkbaar met elke fixeer gebeuren. Nu ga ik Adofix eens uitproberen... dat is in ieder geval lekker goedkoop, dus als ik er dan een restje van weg moet gooien, is dat in ieder geval niet zo vervelend.
€
Weet je zeker dat die witte vlekjes van de fixeer komen (dan zou die wel erg "sterk" zijn), en dat de filmdrager of het gebruikte water geen rol spelen?
grommi
Hallo Uwe, het zijn zeker geen luchtbelletjes, maar scherpgerande, onregelmatige, minuscule vlekjes. Ik vermoed dat er verontreinigingen in de gebruikte grondstoffen zitten, die met het opgeloste overtollige zilver onoplosbare verbindingen aangaan en zich op de emulsie afzetten. Het werd immers steeds erger naarmate er meer films in de werkoplossing werden ontwikkeld. Bij eenmalig gebruik waren het slechts enkele vlekjes.
?
?
PS: zoals hierboven al geschreven heb ik alle(!) andere mogelijke oorzaken van de fout uitgesloten. Dat ging zelfs zo ver dat ik uitsluitend A. demin gebruikte, vanaf de ontwikkeling tot aan de laatste spoeling. Overstap naar Uralt-Agefix en alles is ineens in orde. Dus, als dat niet veelzeggend is .....
?
PPS: dat de fixeer de boosdoener is, was voor mij ook geen vraag, maar een vaststelling. Ik weet uit talrijke discussies dat er vaak problemen zijn met verontreinigde negatieven en normaal gesproken denkt niemand aan de fixeer. Natuurlijk zijn er veel andere mogelijke bronnen van fouten, maar aan de fixeer denk je in eerste instantie niet. Wat had ik mezelf een hoop werk en frustratie kunnen besparen .......
Renate
Hallo,
Luchtbelletjes worden zwart op het positief. Ik heb zulke vreemde vlekjes ook wel eens in films gehad. De vlekjes die je hier ziet, zijn kleine, ronde gele vlekjes die in de literatuur ook wel ‘goldspots’ worden genoemd. Deze vlekjes zorgen vervolgens voor witte vlekken op het positief, wat behoorlijk wat werk kost om ze weg te werken. Ik ben net zo’n negatief tegengekomen. Ik heb dit probleem echter slechts bij enkele films.
De vlekjes zijn waarschijnlijk colloïdaal zilver, dat ontstaat door oxidatie. De zuurstof hiervoor kan uit de emulsie of uit de atmosfeer komen. Ik heb ooit dergelijke vlekjes versneld opgewekt met behulp van waterstoperoxide. Ik ga eens proberen om met een massaspectrometer een analyse van de vlekjes te maken.
Als oorzaak vermoed ik niet zozeer de fixeer, maar meer het wassen. De fixeers lijken allemaal op elkaar. De basissubstantie is tegenwoordig uitsluitend natrium- of meestal ammoniumthiosulfaat. Alle andere stoffen zijn hulpstoffen. Afhankelijk van de pH-waarde en de toevoegingen wordt de fixeer in verschillende snelheden uitgespoeld. De pH-waarden verschillen aanzienlijk bij de fixeers. Ik neem ruim de tijd voor het uitspoelen en ik ga het proces nog uitbreiden met Wash Aid en Sistan.
Tot nu toe heb ik de A300 gebruikt voor film en papier. Hij werkte ook heel goed, hoewel er na verloop van tijd zwavel uitvlokt. Het recept is echter blijkbaar steeds weer aangepast, zonder dat de tekst op de zak is veranderd. Voor papier ga ik hem niet meer gebruiken, omdat hij inmiddels gevaarlijk stinkt. Wanneer A300 vers wordt aangemaakt, valt een additief massaal uiteen en vormt het zwaveldioxide. In een ruimte zonder geforceerde ventilatie kan de concentratie van zwaveldioxide in de lucht gevaarlijk hoog worden. Omdat de films in de gesloten bus worden gefixeerd, valt dat daar niet zo op.
Met vriendelijke groeten
Renate
jochen53
Hallo,
het klassieke recept van A 300 (Agfa 300 of Orwo A 300) bevat slechts 200 g natriumthiosulfaat x 5 H₂O en 20 g natrium- (of, volgens sommige bronnen, ook kalium-)metabisulfiet Na₂S₂O₅. De stabiliteit tegen zwavelafscheiding kan nog worden verbeterd door toevoeging van 10 g natriumsulfiet sicc. Ik heb met deze klassieke natriumthiosulfaatfixeer nog nooit dergelijke ontledingen gehad, zoals hier beschreven bij vloeibare concentraten op basis van ammoniumthiosulfaat.
piu58
Hallo,
zoiets
Luchtbelletjes worden zwart op het positief.
Beste Renate,
de in de ontwikkelaar wel, maar niet die in de fixeer. Daar blijft ongefixeerde film achter, dat wordt eerder licht.
grommi
Ik vind het nog steeds opmerkelijk dat Tetenal Superfix, dat al 15 jaar openstaat, nog steeds uitstekend werkt, en dat Agefix, dat nu meer dan 30 jaar oud is, me de scherpste negatieven ooit oplevert.
Renate
Hallo,
ik dacht eerder aan luchtbellen in de emulsie, dus eigenlijk aan coatingfouten. Die komen echter maar zelden voor. Van luchtbellen in het fixeerproces heb ik nog nooit iets gehoord of gezien en ik kan me dat ook niet echt voorstellen. Ik heb nog nooit gezien dat het fixeerproces gaat schuimen als je het kantelt. Maar zelfs ontwikkelaar die schuimt bij het kantelen, laat bij mij geen onontwikkelde vlekken achter. Evenmin heb ik ooit gezien dat mijn fixeerbad ooit gasbellen heeft gevormd.
De klassieke samenstelling van A300 wordt al lang niet meer in de originele vorm gebruikt. Zelfs in de winkel van de gastheer wordt inmiddels een andere samenstelling aangegeven. De overstap naar ammoniumthiosulfaat heeft al enkele jaren geleden plaatsgevonden. Het probleem met sterke dampen van zwaveldioxide is bij mij echter pas met de nieuwe partij opgedoken. De oudere partijen stonken weliswaar ook een beetje, maar dat bleef binnen draaglijke grenzen.
De gele vlekken die ik bij enkele van mijn films waarneem, ontwikkelen zich in de loop van de tijd (maanden tot jaren). Ze zijn dus niet direct na het drogen zichtbaar. Ze zijn blijkbaar niet vergelijkbaar met de vlekken die Grommi heeft waargenomen. Maar de beschrijving van Grommi is helaas ook erg vaag. Een duidelijke foto van de fouten zou hier erg nuttig zijn. De door Grommi beschreven fixeermiddelen heb ik tot nu toe niet gebruikt.
Renate
Urnes
Hallo Renate,
?
Leuk dat je reageert. Dat van die vlekjes kan ik bevestigen. Ik heb me daar onlangs nog weer aan geërgerd. Maar ik denk dat ik het zelf aan mezelf te wijten heb. Het gebeurt altijd als de oplossing te lang blijft staan. Dus langer dan 4 weken in de halfvolle fles, soms ben ik gewoon te lui om een nieuwe te maken. Colloïdaal zilver zou als oxidatieproduct zeker denkbaar zijn. Bij mij was het ook geen merkloos product, maar Hypam van Ilford.
?
Groeten, Sven.
grommi
Tja, zo ziet het er bij mij uit met de fixeer uit de jerrycan van 3 liter. Stel je voor: met die oude Agefix zou het helemaal schoon zijn gebleven. En nee, dit is geen stof en ook geen kalk.
?
Om het nog eens duidelijk te maken: ik heb de afgelopen 6 jaar een paar honderd films ontwikkeld en weet in ieder geval hier waar ik het over heb. Een andere oorzaak dan de fixeer is uitgesloten. De fixeer was ook niet op, ik doe altijd (!) een zuiverheidstest en vervang verbruikte fixeer tijdig.
?
Een discussie over de oorzaak van de vlekken is in dit geval ook niet nodig, ik wil alleen wijzen op de soms aanzienlijke kwaliteitsverschillen bij fixeermiddelen. Sommige geven absoluut vlekken, andere lijken problemen met de houdbaarheid te hebben. Dat een fixeermiddelconcentraat na 3 maanden in de geopende verpakking de boel verpest, is toch wel heel ongebruikelijk en in deze extreme frequentie bij mij slechts bij één product bekend. Eigenlijk staat alles al in mijn eerste bericht.
?
Er moet iets mis zijn, of het nu de kwaliteit van de gebruikte grondstoffen is of toch de recepten. Anders kan ik me niet verklaren waarom 15 of 30 jaar oude fixeermiddelen uit de plastic fles(!) de beste resultaten opleveren en huidige fixeermiddelen enorme problemen kunnen veroorzaken.
michael-kielgmxnet
Het lijkt een beetje op wat ik onlangs met een Efke KB50 heb meegemaakt. Bij mij lag het echter zeker niet aan de fixeer, want andere films die ik daarna heb ontwikkeld en met dezelfde fixeeroplossing heb gefixeerd, waren in orde.
Ik vermoed dus dat het aan het water lag waarmee ik de ontwikkelaar had aangelengd. Ik had de film ontwikkeld in RODINAL, aangelengd met kraanwater.
bernhardmangelsgmxde
Adofix werd bij mij ook al vrij snel onbruikbaar, ik weet niet of het aan de temperatuur lag... Impex bood aan om de aankoopprijs en de retourkosten te vergoeden als ik de fles zou terugsturen... of wilden ze me een nieuwe fles sturen? Maar ik had op dat moment andere dingen aan mijn hoofd... toen vertoonde het indicator-stopbad blijkbaar geen kleurverandering en kon de R09-fles (nog de 1:40-variant) alleen met geweld en geknoei worden geopend... sindsdien heb ik AdOX vloeibare chemicaliën liever gemeden.
Als ik me goed herinner, kwam Adofix in de relevante forums ook vrij vaak ter sprake als het om problemen bij het fixeren ging. Met andere producten (ook goedkope) heb ik tot nu toe alleen maar goede ervaringen gehad... (behalve één keer, toen had het laatste restje (minder dan 100 ml) in een flesje klontjes... daar kan ik wel mee leven)
?
jochen53
Hallo,
De chemie van thiosulfaatoplossingen is erg complex. Hier is een link voor iedereen die even een kijkje wil nemen en dan meteen weer weg wil gaan; ook fabrikanten van fixeervloeistoffen mogen hier eens goed naar kijken:
http://edoc.hu-berlin.de/dissertationen/miethe-gundel-2003-03-04/PDF/Miethe.pdf
grommi
"Even snel kijken ..., en dan meteen weer dichtdoen." Precies zo heb ik het gedaan. Scheikunde is datgene wat knalt en stinkt. Natuurkunde is datgene wat nooit lukt. Ach, zo slecht is mijn oppervlakkige kennis van de natuurwetenschappen nu ook weer niet, maar dit werk is toch net iets ;-) te zwaar voor mij.
Renate
Hallo,
€
Basiskennis van scheikunde en natuurkunde is in de fotografie zeker nuttig. Je kunt dan een aantal fouten voorkomen, of de oorzaak ervan beter herkennen. Het blindelings volgen van ‘recepten’ leidt niet altijd tot optimale resultaten. Het lijkt meer op vissen in troebel water.
€
In die zin is het proefschrift van Miethe erg interessant. Als je het analytische gedeelte weglaat, leest het werk vlot weg. Terwijl er over ontwikkelaars voldoende literatuur te vinden is, is er over fixeermiddelen maar heel weinig te lezen. In zoverre is dit proefschrift een schat aan informatie.
€
Ik had trouwens ooit een fixeermiddel dat geleidelijk aan veranderde in een directe zwaveltoner. Met de A 300 heb ik tot nu toe geen problemen gehad. De vlekken die Grommi laat zien, zijn mij onbekend. De films met de gouden vlekjes stammen nog uit een tijd waarin ik andere fixeermiddelen gebruikte en de films niet zo grondig spoelde als tegenwoordig, en zelfs uit die tijd zijn de meeste films bij mij nog heel oké.
€
Hartelijke groeten
€
Renate
jochen53
Hallo,
hopelijk komt niemand op het idee om A 300 of Adofix intraveneus te injecteren, want dan raak je nog verslaafd.
Bonderer
Vastzetmiddel, dat mysterieuze iets: vlekken heb ik nog nooit gezien, maar slecht vastgezet (waarschijnlijk) wreekte zich na tientallen jaren. Ilford Hypam was na nog geen jaar al kapot (5-liter jerrycan); Kodak Fix, zo’n 15 jaar oud en afkomstig uit de opruiming van een krantenredactie, was nog bruikbaar, maar dat heb ik alleen voor papier gebruikt. Soms heb je geluk en soms niet, net als in het echte leven. Ik denk echter dat het ook te maken heeft met de hoeveelheden en de doorvoer die fabrikanten tegenwoordig hebben. Grote volumes kunnen veel nauwkeuriger worden gemengd en als het snel wordt verkocht, koopt men altijd zeer verse fixeer. Dat is tegenwoordig zeker niet meer het geval. Kleinere hoeveelheden bij de productie, wat zeker een grotere spreiding van fouten tot gevolg heeft en een langere opslagtijd, omdat de vraag nu eenmaal niet meer zo groot is. Voor de fabrikanten is het zeker een evenwichtsoefening: moeten de laatste 150 flessen van een batch die eigenlijk te oud zijn, worden weggegooid of liever verkocht? En als de magazijnmedewerker eens een pallet is vergeten die dan veel later weer opduikt? Ik wil het niet weten.
Bij Kodak stond er trouwens een houdbaarheids- of productiedatum op, maar ik weet niet meer welke van de twee. Zeldzaam bij fotochemie, maar standaard bij de chemie waarmee ik beroepsmatig te maken heb, bij examens en ook bij de gebruikschemie. Zou bij fotochemie zeker nuttig zijn, ook om geen voorraadmislukkingen te krijgen.
Maar bij Kodak kan het ook nodig zijn geweest omdat het spul waarschijnlijk in veel krantenlaboratoria werd gebruikt en zij daar waarschijnlijk veel waarde aan hechtten. Alles wat over de datum was, werd daar gewoon niet meer gebruikt.
ADOX Adofix, als jerrycan ook wel eens problemen, maar sindsdien alleen flessen en tot nu toe altijd goed geweest.
