Patrick
Ik heb een vraag voor de laboratoriumspecialisten op dit forum: kan water dat door een waterontharder is behandeld een negatieve invloed hebben op de ontwikkeling van film en papier?
?
Aangezien bij dit onthardingsproces kalkdeeltjes worden vervangen door natrium, vraag ik me af of dit iets verhoogde natriumgehalte in het water een effect kan hebben (hier geldt de regel dat hoe harder het water, hoe meer natrium er na behandeling in het water zit, omdat er immers meer kalkdeeltjes moesten worden vervangen? – en het water bij ons is behoorlijk hard).
?
Ik dacht altijd: hoe zachter het water, hoe beter, omdat er dan minder kalksporen op de droge negatieven verschijnen. Ik verheugde me al op de installatie van onze nieuwe installatie. Maar onlangs las ik in het boek "Photographic Possibilities" van Robert Hirsch en John Valentino dat te zacht water de stabiliteit van de ontwikkelaar kan beïnvloeden...
?
Ik zou graag horen welke ervaringen jullie hebben met onthard water.
?
Groeten aan iedereen, Patrick.
AchimBauer
Hallo Patrik,
?
Ik heb helaas geen laboratoriumervaring met onthard water!
?
Maar ik heb wel ervaring met onthard water, onder andere als gietwater, waar het de bodem kan aantasten. En op mijn werk vertelde een technicus me dat ze het water (ontzout, met leidingwater tot 4,5° verdund) alleen door kunststofbuizen kunnen laten lopen, omdat het metaal zou aantasten.
Ik vind dat spul uiterst verdacht.
Ik heb thuis zeer hard water en in het laboratorium geen problemen.
Bevochtigingsmiddel en de film nog in de spoel goed uitcentrifugeren helpt ook en is aanzienlijk goedkoper dan een onthardingsinstallatie, die dan ook nog eens veel geld kost voor onderhoud en eindeloos zout verbruikt.
?
Groeten, Achim
Patrick
Hallo Achim,
?
Zonder een algemeen debat over de voor- en nadelen van een waterontharder te willen starten: deze installatie wordt niet geplaatst voor het fotolaboratorium, maar om de andere apparaten in een pas gerenoveerd huis te beschermen (boiler enz.), in een gebied waar ze anders doorgaans door kalk worden beschadigd. Het systeem heeft ook een bypass, wat betekent dat je de tuin nog steeds met onbehandeld water kunt besproeien, de auto kunt wassen, enz.
?
Mijn vraag was eerder of dit water de ontwikkeling van film en papier negatief kan beïnvloeden vanwege de iets verhoogde natriumconcentratie. Ik zou het op prijs stellen als forumleden hun ervaringen zouden delen. Bij voorbaat dank!
Wolfgg
Hallo Patrick,
waarom doe je niet gewoon zelf een test? Ontwikkel gewoon een stukje film eens met het originele water en daarna met het behandelde water. Zet op beide stukjes film dezelfde testopnames. Dan weet je het voor *jouw* omstandigheden veel nauwkeuriger dan wie dan ook zou kunnen voorspellen.
In principe zou het echter beter zijn om op Marktplaats of ergens anders een omgekeerde osmose-installatie aan te schaffen. Zo'n installatie met drie fasen is voldoende en kost nieuw minder dan 40 euro, op een veiling mogelijk veel minder. Hiermee kun je gemakkelijk 99% van de opgeloste stoffen verwijderen en heb je optimaal ontwikkelwater voor alles wat in de donkerekamer voorkomt. Als laatste spoelwater gebruikt (netmiddeloplossing) ontstaan er ook geen kalkaanslag meer.
Groeten, Wolfgang
€
AchimBauer
Hallo Patrick,
Fijn dat je een Gypass voor de tuin hebt.
Als je tot nu toe geen problemen hebt gehad met het water, blijf dan het oude water gebruiken totdat je weet dat de waterontharder gelijkmatige resultaten oplevert. Maak vervolgens een film met uniforme motieven, verdeel deze in het midden en voer de belichting uit voor de ene helft in het oude water en de andere helft in het nieuwe water op identieke wijze. Dan zul je het verschil zien.
€
Groeten, Achim
Renate
Hallo,
Ik gebruik voor het afsluitbad al geruime tijd gedemineraliseerd water in combinatie met een bevochtigingsmiddel en heb tot nu toe geen nadelen kunnen ontdekken. De films drogen volledig vlek- en streepvrij op. Ik hoef de films dus niet op gevaarlijke wijze af te strijken.
Voor het ontwikkelen adviseert het bedrijf Spur gedestilleerd water. Ik heb dat geprobeerd met HC-110, 1+44. Ook dat werkte goed. Ik heb er echter nog geen denitometrische tests mee gedaan. Het probleem met het water dat door de omgekeerde osmose-installatie gaat, is dat de pH-waarde daalt. Die ligt dan nog maar tussen 5 en 6, terwijl het oorspronkelijke water vrijwel precies 7 heeft. De activiteit van de ontwikkelaar hangt echter in belangrijke mate af van de pH-waarde. Ik heb tot nu toe nog geen tijd gehad om dit punt nader te onderzoeken. In ieder geval bij sterk verdunde ontwikkelaars zou de pH-waarde ongunstig kunnen verschuiven. Bij kalkhoudend water kunnen er weer nevenreacties optreden die eveneens de activiteit van de ontwikkelaar verminderen.
Hier hebben we weer een voorbeeld waarbij tests aan te raden zijn, omdat de resultaten anders sterk van het toeval afhangen.
Met vriendelijke groeten
Renate
hallertauBW
Hallo Patrick,
Ik gebruik al twee jaar water uit een waterontharder (Brita). Hier in Opper-Beieren is het water erg kalkrijk.
Kortom: ik heb geen negatieve ervaringen gehad. Dit is natuurlijk een subjectieve indruk; ik heb geen metingen uitgevoerd.
Met vriendelijke groeten,
Guido
Wolfgg
Hallo Renate,
mijn kraanwater heeft direct uit de kraan een pH-waarde van 7,4 en na omgekeerde osmose meet ik 6,4 (ik heb beide waarden zojuist nog eens gecontroleerd met een glazen meetstaaf). Dat komt waarschijnlijk door opgeloste CO₂, want bij zeer zuiver water zijn al kleine hoeveelheden voldoende om de pH-waarde aanzienlijk te beïnvloeden.
Alle commerciële ontwikkelaars bevatten buffersubstanties die zeker geen probleem hebben om met dat beetje CO2 (om precies te zijn: het ontstane zwakke koolzuur) om te gaan. Als ik denk aan mijn dichtheidscurvemetingen bij RODINAL 1:200 standontwikkeling, dan zouden mij onverklaarbare schommelingen (vanaf 0,1D) onmiddellijk zijn opgevallen. Dus vanuit mijn oogpunt: geen bezwaar om alles in de donkere kamer te maken met omgekeerd osmosewater, ook sterk verdunde ontwikkelaars zoals RODINAL 1:200.
Groeten, Wolfgang
jochen53
Hallo,
heel veel ontwikkelaars bevatten ofwel natriumsulfiet als stabilisator (bijvoorbeeld D-76: 100 g/l!) ofwel natriumcarbonaat, -metaborat, -tetraborat of iets dergelijks als alkali. Er zit dus sowieso natrium in. Tenzij het om extreem hard leidingwater gaat (bijv. Würzburg met ca. 40° dH), zal het kleine beetje natrium dat via het Brita-filter wordt toegevoegd, geen invloed hebben op het ontwikkelingsproces. Natriumionen zelf zijn namelijk chemisch niet betrokken bij het ontwikkelingsproces, alleen de anionen zoals carbonaat, sulfiet, hydroxide enz.
Zeer hoge natriumzoutconcentraties (natriumsulfaat) worden/werden bijvoorbeeld gebruikt in de zogenaamde tropische ontwikkelaars. Daar gaat de hoge zoutconcentratie de sterke zwelling van de gelatine bij hoge verwerkingstemperaturen tegen.
Overigens bevatten kant-en-klare ontwikkelaars wateronthardende stoffen, zogenaamde complexvormers, zoals bijvoorbeeld EDTA-Na4, HEDP of natriumpolyfosfaten (weer natrium erin!), waardoor gedestilleerd water niet nodig is, maar het kan ook geen kwaad. Bij zelfbereiding moet men deze stoffen zelf toevoegen of gedestilleerd water gebruiken.
Het is weliswaar juist dat de pH-waarde de ontwikkelingskinetiek doorslaggevend beïnvloedt, maar daarnaast is ook een bepaalde buffercapaciteit vereist, omdat bij de reductie van AgBr H+-ionen de pH-waarde verlagen.
Bij het aanmaakwater is het ook belangrijk dat er zo min mogelijk zware metaalionen (koper, ijzer enz.) in zitten. Deze katalyseren de oxidatie van de ontwikkelingsstoffen en verminderen de houdbaarheid ervan. In kant-en-klare producten zit daar ook iets tegen in.
Hard water moet men voor het aanmaken van ontwikkelaars afkoken. Hierdoor wordt een deel van de waterhardheid – de zogenaamde tijdelijke hardheid – afgebroken en slaat calciumcarbonaat neer. Dit laat men bezinken en giet men het bovenste, geklaarde water af. Bovendien wordt door het koken ook de opgeloste zuurstof verwijderd en oxideert de ontwikkelaar niet zo snel.
Maak je dus geen al te grote zorgen over het water.
Patrick
Hallo, hartelijk dank voor de interessante antwoorden. Zodra mijn fotolab operationeel is, zal ik enkele tests uitvoeren en verslag doen van de resultaten. Het is echter goed om te weten dat ik me niet al te veel zorgen hoef te maken. Met vriendelijke groeten, Patrick.
