SayCheese
Goedenavond,
Sorry, de vraag klinkt misschien wat onhandig, maar zo gaat dat nu eenmaal als je je kennis alleen uit boeken hebt opgedaan. Ik werk al een tijdje in gemeenschappelijke donkere kamers en het valt me op dat veel / alle anderen hun afdrukken zo lang in de ontwikkelaar laten zitten totdat er visueel niets meer verandert. Dat kan zo ver gaan dat ze de foto's gewoon eeuwig in de ontwikkelbak laten liggen, tot de volgende afdruk erbij komt.
Ik daarentegen heb me altijd heel nauwgezet aan de gebruiksaanwijzing gehouden en heb het papier op de seconde nauwkeurig in het stopbad overgebracht. Als er binnen de gegeven tijd geen echt zwart meer te zien was, heb ik de ontwikkelaar opnieuw aangemaakt.
Wat is juist? Verspil ik chemicaliën? Natuurlijk komen er bij de anderen ook mooie foto's uit, maar de meeste mensen in deze donkere kamers willen eerder zo'n lo-fi-esthetiek, terwijl ik juist diep zwart, schaduwdetail en reproduceerbare resultaten wil. Daarom is het moeilijk te vergelijken. Heeft het nadelen als ik mijn foto's nu gewoon langer laat ontwikkelen totdat het volledige zwart er is?
Hartelijk dank en vriendelijke groeten, K.
Wolf_XL
...Fotopapier wordt ontwikkeld – punt...
Dat betekent dat het zo lang in de ontwikkelaar moet blijven zitten totdat er daadwerkelijk niets meer gebeurt. Dat moment is echter nauwelijks te voorspellen – het hangt af van tal van factoren – zoals bijvoorbeeld de concentratie van de ontwikkelaar, de temperatuur, het fotopapier zelf en, en, en...? Dus met een stopwatch naast de ontwikkelaar staan en het papier na precies x seconden eruit halen, is zeker niet de juiste manier...
Renate
Bij het gebruikelijke roodlicht kun je helemaal niet beoordelen wanneer een foto “goed” is ontwikkeld. Je ogen zijn daar niet toe in staat. Daarom blijft er alleen een methode met de stopwatch over. Als je de foto’s te lang in de ontwikkelaar laat zitten, kom je in het zogenaamde “kwelgebied”. Alle dichtheden nemen dan gelijkmatig toe. De foto wordt dus alleen maar grijs. Waar de grens ligt tussen gunstige ontwikkeling en het 'kwelgebied', kan men het beste testen met een grijswaardenschaal en een stopwatch.
Ideaal is de ontwikkeling volgens de factormethode. Daarbij bepaalt men de gunstige ontwikkeltijd voor een combinatie van papier en ontwikkelaar en de tijd tot het verschijnen van de eerste beeldsporen. Dit doet men met verse ontwikkelaar. Daaruit berekent men een factor. Daarna bepaalt men bij het ontwikkelen altijd de tijd voor de eerste beeldsporen en vermenigvuldigt men die met de factor. Dan kent men de gunstige ontwikkeltijd ook voor de oude ontwikkelaar.
Met vriendelijke groeten
Renate
Wolf_XL
...nou ja, "pesten" ken ik alleen van barietpapier – daar wrijf je dan ook graag met je vingertje overheen om dat laatste beetje zwart eruit te halen – maar bij PE-papier met ingebedde ontwikkelaarsubstanties is dat "geplaag" waarschijnlijk vergeefse moeite...
SayCheese
Ik wil jullie allebei hartelijk bedanken voor jullie antwoorden. Ik kan er dus voor mezelf alvast uit opmaken: zolang er nog zichtbaar iets gebeurt met de schaduwen, is de foto nog niet volledig ontwikkeld en moet hij nog in de ontwikkelaar blijven. Klopt dat? Achteraf gezien had ik in de donkere kamer eigenlijk meestal moeite om een echt zwart te krijgen. Dat zou de verklaring kunnen zijn: ik heb de foto’s gewoon niet volledig ontwikkeld, maar altijd te vroeg gestopt.
@Renate: Nu weet ik echter nog niet hoe lang ik echt moet ontwikkelen, want ik wil absoluut niet dat de lichten grijs worden als de ontwikkeltijd te lang is. Maar zo ingewikkeld kan het eigenlijk niet zijn, het onderwerp ontwikkeltijd van positieven komt in geen van mijn boeken uitgebreid aan bod. Ik schat dat het kritieke gebied pas duidelijk begint na de nog waarneembare toename van de dichtheid, of niet?
K.
CommodoreMan
Het duurt erg lang voordat papier echt overbelicht raakt.
Dat is veel minder gevoelig dan bij film.
Ik zal het zo zeggen: volgens de specificaties van mijn ontwikkelaar zou het papier in ongeveer een minuut ontwikkeld moeten zijn. Meestal laat ik het er twee minuten in zitten.
Bij een vergelijkende afdruk kon ik zelfs na drie minuten geen verschil zien.
Groeten, C-Man
Urnes
Als het in het lab wat aan de koele kant is, kun je tussendoor even de temperatuur van de ontwikkelaar controleren. Als die te veel daalt, wordt de ontwikkeltijd langer.
Groeten, Sven.
Xenar
Hallo,
Ik ontwikkel altijd "belichtingstijd x 4 ... 6". Bij een juiste belichting en ongebruikte ontwikkelaar zou er daarna niets meer moeten gebeuren. Bij PE is het dan sowieso afgelopen.
Baryt laat ik in het uiterste geval maximaal drie minuten in de ontwikkelaar zitten, zodat het papiervilt niet te veel vocht opneemt. Het moet immers allemaal weer eruit of geneutraliseerd worden. Barietpapier kan naar mijn ervaring ook helemaal zwart worden als je het eeuwig in de ontwikkelaar laat liggen.
Groeten
Rolf-Werner
Ik leg het papier in de ontwikkelaar en zet dan de stopwatch aan. Af en toe til ik de deksel een beetje op, zodat het heen en weer klotst. Na 2 minuten piept de stopwatch, en dan laat ik het nog even uitlekken. Dat komt dan neer op 2:15 tot 2:30.
€
Het maakt echter niet uit of het nog langer duurt, bij mij is dat zowel met PE als met baryt even "controleerbaar". Uiteindelijk moet je je immers op een definitieve tijd instellen, anders worden de variabelen steeds talrijker (belichting, contrastfiltering, ontwikkeltijd, temperatuur...). Bij twee minuten komt er bij mij niet echt meer iets uit, en als dat wel zo is, is het eerder ongewenst. Dan draai ik liever aan de belichting, dat is makkelijker te regelen.
€
Groeten
Rolf
Magirus
Rolf, mijn vrouw tankt ook altijd voor 20 euro...
Sorry dat ik er zo nonchalant over doe
Er zijn veel factoren die bij mensen
en hun ontwikkelmogelijkheden een rol spelen.
Dat kun je volgens mij niet zo simpel voorstellen.
In de cursus bij Uwe Pilz heb ik geleerd dat de tijd
voor het eerste beeldspoor een goede indicator is.
Deze tijd wordt met 6 vermenigvuldigd en dan is de ontwikkeling altijd hetzelfde.
De factoren: temperatuur, sterkte van de ontwikkelaar, de ouderdom/het verbruik,
de eigenschappen van het papier en…… worden gecompenseerd.
Ik werkte vroeger ook altijd op het oog... de resultaten zijn nu beter.
Groeten, Bernd
TR
Hallo, op een gegeven moment zal er een waas ontstaan. Ik vind de genoemde factor-methode het meest zinvol. Als het maximale zwart dan niet wordt bereikt, is het papier te kort belicht en/of is de ontwikkelaar uitgewerkt. Bij mijn Fomabrom-papier (baryt) moet dit ongeveer 3 minuten worden ontwikkeld (beeldspoor tijd ca. 30 seconden), als mijn verse ontwikkelaar in een verhouding van 1+7 is aangemaakt. Bij Fomaspeed en andere "speed-papieren" gaat het veel sneller. Als je de ontwikkelaar nog geconcentreerder aanmaakt, wordt de beeldspoor-tijd korter. Want 30 seconden beeldspoor-tijd of een ontwikkeltijd van 3 minuten is bij een definitieve afdruk geen probleem. Bij alle proefstukjes die je vooraf moet maken, is het echter vervelend.
?
Even ter aanvulling: als een afdruk bij diep zwart in de schaduwen grijze lichten vertoont (papier en chemicaliën vers), dan is de gradatie gewoon te vlak (gebruik harder papier of bij multigrade een ander filter [komt dit vaak voor, de volgende films langer ontwikkelen]). De schaduwen regelt men in het positiefproces met de belichtingstijd, de lichten met de gradatie.
?
>>daar wordt dan ook graag met het vingertje over gewreven om het laatste beetje zwart eruit te halen
Dat vind ik een leuke anekdote. Ik geloof niet dat zoiets "graag" of vaak wordt gedaan. In feite gebeurt er hier zo goed als niets met het papier. En bij rood licht zie je dat ook niet.
SayCheese
Nogmaals hartelijk dank aan iedereen, jullie hebben me enorm geholpen.
K
KlausWehner
De volgende test kan duidelijkheid verschaffen:
?
Belicht een stuk fotopapier maximaal (bijvoorbeeld door het kort bloot te stellen aan daglicht).
Snijd het papier in 6 stukken en nummer ze aan de achterkant.
Leg vervolgens alle stukken papier tegelijk in de ontwikkelaar, meet de belichtingstijd en ontwikkel ze 90 seconden.
Haal na 90 seconden papier nr. 1 uit de ontwikkelaar, stop de tijd en fixeer het.
Haal vervolgens om de 30 seconden een ander stuk papier uit de bak en fixeer het (let op de volgorde).
?
Beoordeel na het drogen onder goede lichtomstandigheden vanaf welke ontwikkeltijd de zwartheid niet meer toeneemt.
Uit de gemeten beeldontwikkeltijd en de optimale ontwikkeltijd kan een factor worden berekend.
?
Volgens hetzelfde principe kan met onbelicht papier worden vastgesteld vanaf welke ontwikkeltijd de sluier toeneemt.
?
Hartelijke groeten
Klaus
mattes
Veel is niet per se beter, maar doet meestal ook geen kwaad.
Mijn ervaring is dat je papier eerder iets te lang kunt ontwikkelen. Je moet de tijd echter wel constant houden.
