Morte
Goedemorgen op deze paaszondag,
Bij gebrek aan eieren wil ik vandaag voor het eerst foto’s tonen. Voor me staat een fles ADOX Seleentoning. Voordat ik ga experimenteren met verschillende tijden en verdunningen, wil ik echter eerst nog twee vragen stellen:
Er is een verschil tussen de tekst op de fles en de tekst in de FOTOIMPEX-winkel. Op de fles staat:
Bij een verdunning van 1+5 wordt tegelijkertijd een toename van de maximale zwartwaarde bereikt.
Verdunning voor tonen: 1+10 tot 1+25
Verdunning voor beeldstabilisatie: 1+50 tot 1+200
In de winkel staat:
voor toning 1+20 tot 1+50
alleen voor beeldstabilisatie 1+100 tot 1+400
Ik ben vooral geïnteresseerd in het tonen en het verhogen van de maximale zwartwaarde. Maar hoe begin ik nu: 1+5, of 1+10, of 1+20? En vindt er bij de laatste twee verdunningen geen verhoging van de zwartwaarde plaats? En hoe zit het met 1+5, toont dat dan niet, zoals op de fles wordt gesuggereerd? Of hoe zit het nu?
De tweede vraag is heel kort: hoe rendabel en houdbaar is zo'n mengsel na verdunning? Ik neem aan dat je het niet weggooit na slechts één keer tonen.
Ik kijk uit naar verhelderende antwoorden! Bedankt!
Morte
Wolfgg
Hallo Morte,
Zijn ze allemaal nog bezig met het zoeken naar eieren?
Bij twijfel geldt wat er op de fles staat.
Neem gewoon een klein stukje ontwikkeld testpapier met volledig zwart, maak een kleine oplossing aan in verhouding 1+5, dompel het stukje papier volgens de instructies maar voor de helft onder, spoel het af, laat het drogen en controleer het resultaat. Verdun de oplossing vervolgens tot 1+10 en doe hetzelfde met een ander stukje. Verdun eventueel nog verder. Dan weet je precies wat je mooi vindt en wat bij je papier past.
De aangemaakte oplossing blijft jaren goed. Ze is op als de ontwikkelingsduur merkbaar langer wordt.
Groeten, Wolfgang
piu58
Ik gebruik 1+10. Hiermee kun je de maximale zwartdiepte aanzienlijk vergroten. De intensiteit van het effect kan worden beïnvloed door de inwerktijd, die afhankelijk van het papier tussen de 30 seconden en 5 minuten ligt. Selentoner gaat eeuwig mee (jarenlang).
ultra8
Ik gebruik selenotoner in een verdunning van 1+20 tot 1+40. Bij moderne fotopapieren verandert het contrast binnen 30 seconden tot 2 minuten, dat wil zeggen dat de zwarttinten intenser worden. Er blijft echter nog voldoende ruimte over voor zwaveltoning.
Morte
Allereerst hartelijk dank voor de reacties.
Ik ben nu begonnen om voorzichtig aan de slag te gaan met een verdunning van 1+5. Mijn eerste indruk is dat het Fomabrom dat ik gebruik relatief weinig reageert op de toner. Omdat ik heb gelezen dat ook de ontwikkelaar een rol zou spelen, heb ik afdrukken gebruikt die ik heb ontwikkeld met Adotol Konstant, Neutol WA en Neutol NE. Ik ga morgen vergelijken, als alles droog is.
Een poging met Fomatone (PE) leverde behoorlijk heftige resultaten op, wat geen verrassing is. Een donkere chocoladetint, in ieder geval mooier dan het eeuwige sepia.
Op de fles staan aanbevelingen voor warmtoon- en koudtoonpapier. Fomabrom is nu geen van beide. Daar sta je dan. Dat stoort ook op diverse andere plaatsen: de meeste papiersoorten, bijvoorbeeld bij FOTOIMPEX, maar ook elders, worden beschreven als neutraaltoonpapier. Slechts zelden kom je echt warm- of koudtoonpapier tegen. Het is dan ook verwonderlijk dat er bij ontwikkelaars enz. graag zo'n onderscheid wordt gemaakt...
Over het geheel genomen had ik wat meer documentatie in de "gebruiksaanwijzing" gewenst, want bij de eerste poging raak je toch behoorlijk in de war, zeker als de bovengenoemde discrepanties in de beschrijving voorkomen. Natuurlijk kan en mag men geen recepten voor elk papier verwachten, maar het is wel erg mager wat er op de fles staat. Het is tenslotte niet zomaar een fixeerbad of zo.
Genoeg gemopper: ik ben benieuwd naar de vergelijking morgen.
Nog een fijne avond enz.
Morte
piu58
> Er staat wel erg weinig op de fles
Daar valt eigenlijk niet veel over te zeggen. Het tooneffect hangt nu eenmaal af van het papier en de tijd, en dat zie je dan ook. Wat valt er nog meer over te zeggen?
Over het papier: warmtoonpapier heeft een fijne korrel, en is dus vergelijkbaar met film met een lage gevoeligheid. De zilverkorrels hebben een veel groter oppervlak en zijn daardoor veel beter toegankelijk voor het toonproces. Normaal papier en vooral PE-papier laten maar weinig effect zien: de zwarttinten worden iets dieper, ongeveer een halve contraststap, en de beeldtoon verandert naar lichtpaars, wat je meestal alleen ziet in een directe vergelijking. Warmtoonpapier verandert van paars naar bruinrood, dat is heel duidelijk.
TR
Ik gebruik deze selentoning ook voor mijn Fomabrom-papier.
Een toename van de maximale zwartwaarde is slechts marginaal waarneembaar. Om dit te kunnen vaststellen, moet je twee (gedroogde!) stukjes papier al geruime tijd in het licht bekijken. In natte toestand ziet dit er nog anders uit, maar het Fomabrom-papier "trekt" tijdens het drogen samen. Ook de groene waas, die bij een warmtoonontwikkelaar kan optreden, verdwijnt grotendeels tijdens het drogen. Door de selenontoner wordt deze groene waas volledig geneutraliseerd.
Als tonen in de zin van een kleurverschuiving is selenontoner bij neutraaltoonpapier zoals Fomabrom zeker niet bruikbaar. Wie wil er nu magenta-kleurige foto's?
Er zijn echter zeer mooie resultaten bij "lith-printen". Hier gebruik ik het oude Orwo-papier. De gelige oker verandert in de selenotoning in een heel mooi bruin. Hier "trekken" de zwarttinten ook duidelijk aan.
Ik heb geen verschillen kunnen vaststellen bij verschillende verdunningen en temperaturen: hoe meer verdund, hoe langer het proces duurt. Ik verdun 1+29 – dan heeft mijn Fomabrom ongeveer 2 minuten nodig voordat de afschuwelijke magenta-tint optreedt. Deze oplossing blijft misschien twee weken goed. Daarna moet ik een nieuwe maken.
Groeten,
Thomas
michael-kielgmxnet
Als je echt een aanzienlijke verbetering van de maximale zwartdiepte wilt bereiken, is goudtoner de betere, maar ook duurdere keuze. Hiermee krijg je op elk papier een diep, koel zwart. Warmtonpapier en lith-prints krijgen een blauwzwarte tint.
Selentoner gebruik ik alleen om de houdbaarheid van afdrukken te verbeteren en om de groene waas uit de Fomatone te halen. Hiervoor toon ik in een verdunning van 1+15 ongeveer 1 tot 2 minuten lang.
Morte
Hallo allemaal,
Ik heb zojuist de resultaten vergeleken en ben redelijk tevreden. Aangezien ik van het seleniumtonen geen wereldwonder of een drastische kleurverschuiving verwachtte of wilde, kan ik wel zeggen dat ik heb bereikt wat ik (ongeveer) voor ogen had. In de verdunning 1+5 vond ik de resultaten bij 2 minuten met het Fomabrom-papier het mooist. Ik heb het idee dat de schaduwen bij de afdrukken die met Adotol Konstant zijn ontwikkeld iets "dieper" en rijker zijn dan die bij de met NEUTOL WA/NE behandelde. Dat kan echter misleidend zijn, vooral omdat ik nu ook een andere lens gebruik en de ontwikkeltijd van 2 naar 3 minuten heb verlengd (uiteraard met aanpassing van de belichting).
Feit is in ieder geval:
- De zwarttinten zijn verdiept
- het contrast is daardoor toegenomen, evenals het lokale contrast, wat ik erg mooi vind, plus een licht verhoogde scherpte-indruk
- de beeldtoon bij 2 min neigt, afhankelijk van de lichtbron, heel licht naar roodachtig-bruin-magenta (klinkt onlogisch, maar ik vind geen andere termen), maar is aangenaam naar mijn smaak.
De exacte badtijd kan natuurlijk nog worden aangepast naar smaak en motief, ik ga nu uit van 2 minuten.
Nog even kort over de opmerking van Pius:
Je hebt natuurlijk gelijk, je moet het uitproberen. Op elke fles fixeer staan echter al nauwkeurigere gegevens over de verwerking en vooral het wassen, en dat verwacht ik hier ook. Je stelt de afdruk immers bloot aan een nieuw chemisch middel en zou geïnformeerd moeten worden over de werking en de grenzen ervan. Het is mij namelijk nog steeds onduidelijk:
- hoe lang moet je spoelen na een selenbad?
- maakt het voor de spoeltijd uit of je daarvoor een zuur, neutraal of alkalisch fixeermiddel gebruikt?
- moet je onder stromend water spoelen of in stilstaand water?
- speelt de temperatuur een rol?
Aangezien seleniettoning juist wordt gebruikt om de houdbaarheid te verhogen, zijn dit belangrijke details die ik op zo'n bijsluiter/etiket verwacht.
Voor de rest wil ik nu echter geen zeurpiet zijn, maar verheug ik me op een nieuwe ervaring en verbeterde foto's. Misschien kan iemand mijn openstaande vragen nog beantwoorden.
Bedankt en groeten
Morte
piu58
> Hoe lang moet je na een selenbad water geven?
Je moet gewoon water geven, net zoals na het normale fixeren. Dat betekent dat barietpapier een flinke waterbeurt nodig heeft, terwijl PE veel minder water nodig heeft.
Overigens moet je voor het tonen ook heel goed water geven, omdat niet uitgewassen zilverthiosulfaat ook donker kleurt en een waas veroorzaakt.
Morte
Je moet het gewoon op de gebruikelijke manier spoelen, net zoals na het normale fixeren. Dat betekent dat barietpapier een grondige spoelbeurt nodig heeft, terwijl PE veel minder veeleisend is.
Voor het tonen moet je het trouwens ook heel goed spoelen, want niet-uitgewassen zilverthiosulfaat zorgt ook voor donkere vlekken en een waas
Aha, dan blijft het papier dus eeuwig in het water liggen. Ik gebruik de Rollei-RXN-neutrale fixeer, omdat ik daarmee de gebruikelijke spoeltijd kan halveren. Dat wordt daarmee overbodig, toch?
Dan is het misschien beter dat ik mijn routine zoals gewoonlijk volg en af en toe een dag voor seleentoning inlas, waarop ik dan de verzamelde en gedroogde afdrukken laat weken en toon. Het voordeel van het verkorte wassen zou niet alleen tijd- en waterbesparing moeten zijn, maar ook moeten voorkomen dat het papier te veel kromtrekt.
TiMo
Hallo Morte,
je schrijft
- dat de toon van de afbeelding na 2 minuten, afhankelijk van de lichtbron, heel lichtjes roodbruin-magenta-achtig wordt (klinkt onlogisch, maar ik kan geen andere termen vinden), maar dat is naar mijn smaak aangenaam.
Bij mij neemt de dichtheid echter weer af als er begonnen wordt te tonen. Is dat bij jou niet zo?
Groeten van Tim
TR
Overigens moet er vóór het tonen ook heel goed worden gespoeld, omdat niet-uitgewassen zilverthiosulfaat ook donker kleurt en een waas veroorzaakt
Ik heb al meegemaakt dat er okerkleurige puntjes of vlekjes op de afdruk ontstaan als men voor de seleentoning niet voldoende spoelt. Als men bijna niet of slechts ca. 5 minuten spoelt, kleurt in ieder geval het Fomabrom in de richting van "ivoor". Dan ziet het eruit als een van die vreemde warmtoonpapieren met een gekleurde drager. Dit zou men misschien kunnen gebruiken voor overeenkomstige effecten.
Het voordeel van het verkorte wassen zou niet alleen tijd- en waterbesparing moeten zijn, maar ook moeten voorkomen dat het papier te veel kromtrekt.
Ik geloof niet dat een met misschien 50% verkorte bevochtigingstijd een verbetering van de vlakheid tijdens het drogen tot gevolg heeft, als men ervan uitgaat dat een "normale" bevochtigingstijd van barietpapier ca. 50 minuten bedraagt.
piu58
> Als je het bijna helemaal niet of slechts ongeveer 5 minuten laat weken, verkleurt in ieder geval de Fomabrom naar "ivoorkleurig"
Dat is het! De drager bevat nog zilverthiosulfaat en verkleurt.
bernhardmangelsgmxde
Overigens moet er vóór het tonen ook heel goed worden gespoeld, omdat niet-uitgewassen zilverthiosulfaat ook donker kleurt en een waas veroorzaakt
Ik heb al meegemaakt dat er okerkleurige puntjes of vlekjes op de afdruk ontstaan als men voor de seleentoning niet voldoende spoelt. Als men bijna niet of slechts ca. 5 minuten spoelt, kleurt in ieder geval het Fomabrom in de richting van "ivoor". Dan ziet het eruit als een van die vreemde warmtoonpapieren met een gekleurde drager. Dit zou men misschien voor overeenkomstige effecten kunnen gebruiken.
Het voordeel van het verkorte wassen zou niet alleen tijd- en waterbesparing moeten zijn, maar ook moeten voorkomen dat het papier te veel kromtrekt.
Ik geloof niet dat een met misschien 50% verkorte bevochtigingstijd een verbetering van de vlakheid tijdens het drogen tot gevolg heeft, als men ervan uitgaat dat een "normale" bevochtigingstijd van barietpapier ca. 50 minuten bedraagt.
... heb nu nog maar weinig ervaring met bariet, maar ik denk dat ik precies dat heb waargenomen. Ik heb dus twee afdrukken achter elkaar gemaakt, ze vervolgens samen gewassen; de tweede afdruk was vlak, de eerste golvend aan de rand. De tijden lagen in dezelfde orde van grootte, dus de eerste afdruk lag 20-30 minuten langer in het water dan de tweede, en het wassen (met 8 keer waterverversing) duurde ook ongeveer even lang.
Maar zoals gezegd: ik heb niet de empirische basis om er nu mijn hoofd om te verwedden.
Morte
Bij mij wordt de dichtheid echter weer minder zodra je begint te tonen. Is dat bij jou niet zo?
Groeten, Tim
Hallo Tim,
nee, dat heb ik niet zo waargenomen.
- Bij Fomabrom (baryt) waren de zwarttinten na 2 minuten, ondanks een waarneembare toonverandering, dieper dan bij de niet-getinte afdruk. De afdruk heeft nu echter geen andere kleur aangenomen. Je zou het eerder kunnen omschrijven als een "sfeerverandering" naar warmere, diepere schaduwen. Dit heeft geen invloed op de lichten, maar wel op de lichte grijstinten.
- Bij Fomatone (PE) ging alles veel sneller. Hier was na 30 seconden eerst een "ontkleuring" te zien, weg van de groenachtige grondtoon naar min of meer neutraal zwart met verdiepte zwarttinten. Na 2 minuten was alles heel duidelijk en naar mijn smaak te sterk verschoven naar roest-/chocoladekleurig; hier zijn de dieptes inderdaad afgenomen. Na 5 minuten was er geen groot verschil meer; de meest effectieve verandering vond dus plaats tussen nul en 30 seconden (neutralisatie/verdieping van de schaduwen) en vervolgens tussen 30 seconden en 2 minuten (sterke verkleuring, afname van de schaduwen).
Natuurlijk is Fomatone een heel ander papier dan Fomabrom, naast het verschil in drager.
piu58
Bij Warmton-papier heb ik precies hetzelfde meegemaakt. Eerst werd de dichtheid steeds groter en veranderde de kleur in de richting van aubergine, en na ongeveer 1 à 2 minuten begon de afbeelding bruinrood te worden, terwijl de schaduwen tegelijkertijd lichter werden. Voor dit soort papier loont het zeker de moeite om de toner sterker te verdunnen, zodat je meer tijd hebt om het proces te sturen.
TR
Bij Fomabrom (baryt) waren de zwarttinten na 2 minuten, ondanks een waarneembare kleurverandering, dieper dan bij de ongetinte afdruk.
In natte toestand valt een "verdieping" van de dichtheid van de zwarttinten op en dat is een reden tot vreugde. Maar als je de twee testfragmenten (getint / ongetint) in droge toestand beoordeelt, zul je het volgende vaststellen: in ieder geval bij Fomabrom zal de dichtheid slechts marginaal verschillen. Bij een warmtoonpapier (iets van Rollei - "Vintage") was het verschil ook in droge toestand opvallend. Maar de Fomabrom bereikt ook zonder toner een hoge maximale zwartwaarde – alleen pas bij het drogen. Hier is met seleniumtoner – tenminste, als men het papier geen
magenta-tint wil geven – nauwelijks nog een "verdieping" van de zwarttinten of een verhoging van het lokale contrast mogelijk. Dit zijn mijn testervaringen (ontwikkelaar was NEUTOL W of een replica "Adotol WA").
Groeten,
Thomas
Morte
Hallo T.R.,
Dat kan ik niet bevestigen. Ik heb alle testfragmenten of afdrukken in gedroogde toestand vergeleken met de ongetinte exemplaren en ben tot mijn conclusies gekomen. De verschillen waren duidelijk zichtbaar.
Ik heb afdrukken getint die waren ontwikkeld met Adotol constant, Neutol NEUTOL en Neutol WA.
