Olivinyl
Hallo allemaal,
Ik heb me een beetje verdiept in het testen van films.
Als uitgangspunt heb ik het artikel van Uwe Pilz genomen.
Nu heb ik een eenvoudige analoge densitometer aangeschaft.
Nu vraag ik me af of ik wel goed begrijp hoe het werkt (niet het apparaat, maar de toepassing).
Ik heb een 100 ASA-film in de camera (bijv. APX 100) en heb de camera ingesteld op 100 ASA.
Ik maak nu 1 foto met de sluiterdop erop, om later de basisnevel te meten. (Ik zou ook de tussenruimte tussen de foto's kunnen gebruiken)
Ik neem een grijskaart bij daglicht (indirect zonder schaduw), TTL gemeten en onscherp gesteld, en maak nog een foto.
Vervolgens maak ik nog meer foto's met de instellingen 12, 25, 50, 200, 400, 800, 1600 ASA.
(Ik laat hier de ASA-instelling op 100 staan en de belichtingstijd, en verander alleen het diafragma)
Ik zou nu 8 foto's op de film moeten hebben.
Ik ontwikkel nu de film, hier een APX 100 @ 100 ASA 13 minuten in ADONAL 1+50 bij 20 °C in de Agfa Kipp.
Nu zou ik de doorlichtdensitometer nemen en de foto met de sluiterdop (het helderste negatief) meten en de densitometer op de foto op 0,00 instellen.
Nu zou de foto met zone V theoretisch 0,72 moeten hebben, als de ontwikkeling en de gevoeligheid kloppen.
Theoretisch zouden de volgende zones moeten kloppen, als de ontwikkeling / gevoeligheid optimaal is.
12 ASA - Zone VIII - 1,29
25 ASA - Zone VII - 1,10
50 ASA - Zone VI - 0,90
100 ASA - Zone V - 0,72
200 ASA - Zone IV - 0,54
400 ASA - Zone III - 0,38
800 ASA - Zone II - 0,24
1600 ASA - Zone I - 0,10
Ik zou nu alle foto's of de vastgestelde waarden van het testnegatief in de zoneschuif invoeren en de belichting aanpassen, zoals Otto Beyer in zijn rapport "SW-Filme eintesten" heeft beschreven.
Heb ik tot nu toe alles goed begrepen of is het allemaal onzin?
Welke waarden in de zoneschuif moeten mij ertoe aanzetten om de ontwikkeling te verlengen of te verkorten? Zone I en zone VIII?
Ik heb een Durst M301-vergroter. Is het zinvol om voor vergrotingen met dit apparaat zone V op 0,72 te ontwikkelen of is een andere waarde beter?
Ik hoop dat ik niet te veel onzin heb geschreven. Ik zou dankbaar zijn voor elke correctie en elke tip.
Groeten, Oliver
piu58
Nu zou ik de doorlichtdensitometer pakken en de foto met de sluiterdop (het lichtste negatief) meten, en de densitometer op de foto op 0,00 instellen.
Nu zou de foto met zone V in theorie een waarde van 0,72 moeten hebben, als de ontwikkeling en de gevoeligheid kloppen.
Nee. Eerst moet je de werkelijke gevoeligheid bepalen, voordat je je met de ontwikkeltijd kunt bezighouden. Je moet dus – eventueel door interpolatie – de belichtingsinstelling vinden waarbij een dichtheid van 0,1 wordt bereikt. Dat is het gevoeligheidspunt. Als de film daadwerkelijk 100 ASA heeft, is dat de 1600-opname. Maar als het bijvoorbeeld het 800-beeld zou zijn, dan heeft de film met die ontwikkelaar gewoon maar 50 ASA, daar valt niets aan te veranderen. De juiste dichtheid van 0,72 zit dan logischerwijs niet bij het 100-beeld (dat is immers een stap onderbelicht, dus zone IV), maar bij het 50-beeld.
Waarschijnlijk ligt deze dichtheid tussen 800 en 1600. Ofwel interpoleer je dan ook in het bereik van 50-100 ASA, ofwel maak je nog een film met de juiste instellingen.
Olivinyl
Leuk
Moet ik de densitometer op de foto zonder tekening op nul zetten?
Waarom zou de waarde van 0,10 bij een film van 100 ASA op 1600 moeten liggen, zodat de film 100 ASA heeft?
Als 0,10 bij 800 ASA ligt, is het duidelijk dat hij slechts 50 ASA heeft, dus één diafragma (zone) minder.
Dus een echte 200 ASA-film zou 0,10 (zone I) hebben bij 3200 ASA en een 400-film 0,10 bij 6400 ASA.
Als mijn theoretische film 0,10 bij 1250 ASA zou hebben, zou dat betekenen dat de film een gevoeligheid van 80 ASA heeft, dus een 1/3 diafragma minder.
Ik zou dan de volgende film belichten met 80 ASA en precies zo ontwikkelen als de testfilm daarvoor.
Dan zou 80 ASA op 0,72 moeten staan. Klopt dat?
Tot hier klopt het?
++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Ik zou echter bijvoorbeeld de ontwikkeltijd moeten weten.
Als ik nu mijn geliefde-gehaatte AGFA ASP 400S neem, met 400 ASA belicht en met een vast recept in Caffenol ontwikkelt, zal ik de Zone V 0,72 waarschijnlijk nooit bereiken.
Ik zou de film waarschijnlijk totaal over- of onderontwikkelen. Hoe vind ik dan het optimum?
Groeten, Oli
piu58
Ik had me vergist (sorry). Ik doe het niet op die manier, maar meet de grijskaart en zet de camera vervolgens in de handmatige modus. Bij film van 25 of 1000 ISO zou je anders in de problemen kunnen komen vanwege de instellingsmogelijkheden van de camera.
Dichtheid 0,1 betekent 4 stops onderbelicht. Dat betekent dat de nominale gevoeligheid 4 stops boven de waarde ligt die dichtheid 0,1 oplevert.
Wat betreft het ontwikkelen: ook niet moeilijk. Als de film te dicht is, verkort je de ontwikkeltijd. Als hij te dun is, verleng je die. Maar ga altijd uit van de werkelijke gevoeligheid. Als je met ASP 400S de Aviapan 200 = Rollei Retro 400s = Rollei Superpan 200 bedoelt: die heeft ca. 100 ASA. 200 geldt voor luchtfotografie met harde ontwikkeling.
Olivinyl
Hallo Uwe,
Alles is nu duidelijk ;-)
Ik snap het nu. Ik ga de komende dagen wat onderzoek doen en experimenteren.
Ik heb de ASP400S alleen genoemd omdat ik nog een paar rolletjes in de vriezer heb liggen en deze film niet bijzonder duur is.
Ik heb gewoon een vast Caffenol-recept met afgewogen ingrediënten en wilde eens een beetje uitproberen wat je kunt doen met kantelen en tijd, als de gevoeligheid van de film in Caffenol bekend is.
Hoe zou jij het doen? Alle belichtingsstappen handmatig aanpassen of vertrouwen op de automatische modus en bij de TTL-meting alleen de ASA-waarden wijzigen?
Ik zou de Excel-toepassing van Otto Beyer gebruiken; hij verdeelt zone 1 en 2 in stappen van 1/3 diafragma.
Met mijn lenzen kan ik ook vrij nauwkeurig tussen de diafragmastappen instellen.
Groeten, Oli
piu58
> Alle belichtingsstappen handmatig aanpassen
Ja. Ik meet de grijskaart, zet de camera vervolgens op M en pas de sluitertijd naar boven of beneden aan.
Halve of zelfs derde diafragmastappen zijn alleen in het onderste bereik nodig om die 0,1-stap te vinden. In het midden van de curve is dat niet nodig.
Olivinyl
Bedankt voor de antwoorden.
Ik denk dat ik het nu allemaal begrijp.
Ik heb ter proef twee filmrolletjes ondergaan en ontwikkeld en ga die nu eens meten.
Groeten, Oliver
Olivinyl
Hallo allemaal,
Ik heb TMax 100 ondergaan bij belichting en gemeten die ik ooit cadeau heb gekregen. Het gaat hier om de oude TMax uit 1994, die echter sinds de aankoopdatum als rolmateriaal diepgevroren was.
Nu heb ik de film ondergaan bij de belichting in Xtol 1+1 gedurende 9:00 en de zones 1 tot 2 (in stappen van 1/3) zijn allemaal hetzelfde lichte grijs! Geen gradaties waarneembaar.
Ik stond op het punt om de resterende 20 meter Tmax in de prullenbak te gooien. Ik heb een film in een Eos 500N geplaatst en opnieuw belicht en zoals gewoonlijk in Xtol ontwikkeld.
Zie daar, alle stappen zijn fijn weergegeven.
Het was me niet echt opgevallen dat mijn geliefde Yashica FX-103 niet goed werkt. Want vanaf zone 2 komen de dichtheidswaarden overeen met die van de EOS 500.
Ik moet eens kijken waar het probleem zit: of de diafragma-instelling in de lens niet goed werkt of dat de camerabesturing het begeeft.
Groeten, Oliver
PS:
Dit is de curve van Tmax in de EOS. Waarom neemt de dichtheid vanaf zone 6 af?
Komt dat door de leeftijd van de film of is het beter om 9:30 te ontwikkelen?
[BIJLAGE NIET GEVONDEN]
[BIJLAGE NIET GEVONDEN]
[BIJLAGE NIET GEVONDEN]
sputnik
De dichtheid in Z6 neemt toch toe, niet af.
Ik zou het echter WEL iets langer laten ontwikkelen. De curve is namelijk erg vlak.
9:30 in plaats van 9:00 levert waarschijnlijk niet echt iets op.
Daar moet je toch nog een minuutje of twee bij doen. ;-)
Olivinyl
Hallo,
de dichtheid neemt toe, maar blijft onder de "streefcurve"
dus de belichtingstijd verlengen.
Er is ook een foutje ingeslopen, want de gevoeligheid is niet 20,x Din maar 17,3 Din, omdat ik zone 5 op 18 Din heb belicht en niet op 21.
De uitglijder in zone 8 is een meetfout en de waarde is 1,06
Groeten, Oliver
pittyman
Hallo Oliver,
Omdat ik vroeger ook vaak films en ontwikkelaars heb getest, begrijp ik je voornemen heel goed. Maar op een gegeven moment heb ik al dat getest achterwege gelaten en ben ik liever gewoon gaan fotograferen. Als ik heel eerlijk ben, zie ik op de lichtbak bij mijn Tri-X in D76 of TMax400 in Xtol hooguit een verschil bij 1 stop verschil. Misschien een halve stop, als ik weet welk negatief meer licht heeft gekregen. Wat ik hiermee wil zeggen: je hebt een relatief makkelijke film, ga ermee op pad, fotografeer met een beetje zekerheid op ISO 80 en ontwikkel hem volgens de voorschriften. Zelfs zogenaamd overbelichte negatieven krijg je zonder moeite op papier. Pas je ontwikkelduur na de ontwikkeling telkens aan totdat je er tevreden mee bent. Een verschil van een halve minuut zie je nauwelijks, een verschil van 1 minuut al wel. Bij standaardfilms moet je er behoorlijk naast zitten om achteraf problemen te krijgen bij het afdrukken, tenzij je vastgegradeerd papier wilt gebruiken. Al die verhandelingen over het zonesysteem en dergelijke zijn best leuk en hebben zeker hun bestaansrecht, MAAR er zijn zelden negatieven die je zonder verdere ingrepen zomaar op papier kunt zetten en waarna alles perfect is – dat lukt bij het zonesysteem alleen maar zo. O_O Zoals jouw curve eruitziet, kun je gewoon eens een film belichten en hem een minuut langer ontwikkelen. Zelfs met de huidige curve hoef je bij de vergroter alleen maar het contrast te verhogen en dat is het dan. Conclusie: ga foto's maken en maak je niet zo druk om sensiometrie! De echte uitdaging komt bij het vergroten... hoe interpreteer ik mijn negatief, welke sfeer wil ik creëren en hoe krijg ik dat op papier. Kijk eens naar Ansel Adams en Michael Kenna, vergroten is de echte kunst, mits je daarvoor een redelijk bruikbaar negatief hebt.
Groeten uit de donkere kamer
Dirk
Gucker
... Maar op een gegeven moment heb ik al dat geëxperimenteer maar laten varen en ben ik liever gewoon gaan fotograferen ...
Ik ben ook erg geïnteresseerd in dit hele onderwerp: experimenteren met combinaties van ontwikkelaars en film vind ik gewoon spannend. Ook al is het mij – zoals je terecht opmerkt, Dirk – nog nooit overkomen dat een film onbruikbaar werd voor vergrotingen, toch kriebelt het in mijn vingers om het testen serieus aan te pakken. Tot nu toe is het bij eerste pogingen met grijswippen gebleven, die naar mijn mening echter te onnauwkeurige resultaten opleverden. De curve die Oliver hier heeft laten zien, ziet er al heel goed uit en ik ben dankbaar voor de suggestie en de link naar de handleiding.
pittyman
Het is zeker spannend en het helpt vooral om je materiaal te leren kennen. Je mag daarbij echter nooit vergeten dat we bij het testen ‘laboratoriumachtig’ te werk gaan en dat dit in de praktijk maar beperkt van nut is. Zolang je niet in een studio werkt en je ‘perfecte’ belichting niet zelf kunt instellen, moet je in de praktijk meestal genoegen nemen met compromissen. Natuurlijk kun je elk vel vlakfilm afzonderlijk en volgens het zonesysteem belichten en ontwikkelen, dat is zeker zinvol, maar zodra je met rolfilms of kleinbeeld werkt, vind ik persoonlijk al die moeite van het testen niet echt zinvol. Meestal belicht je een film met verschillende motieven, ander licht, contrastbereik enz. Er is geen ideale ontwikkeltijd! Zorg ervoor dat de lichten bij contrastrijke opnames niet te veel worden afgedekt en dat de belangrijke schaduwen (benutting van de gevoeligheid) voldoende licht krijgen, en dan is het goed. Ik heb hier genoeg vlakfilms in het lab liggen, met belichting en ontwikkeling volgens het zonesysteem, sensimetrisch perfect, maar op papier gewoon niet meer. Ja, alles is aanwezig, mooie tekening in de schaduwen, de hoge lichten prachtig, alles van zwart tot wit. En? Toch saai... Als het zonesysteem goede foto's zou kunnen opleveren, zou je er maar 1 uur de tijd voor hoeven te nemen, want zo moeilijk is het niet te begrijpen. Hoe dan ook, dit is slechts mijn visie op het onderwerp, meer niet!
Een kleine
link over het onderwerp testen en fototechniek. Die man heeft zijn camera's en vergrooters trouwens uit afval in elkaar geknutseld omdat hij dakloos en berooid was. Ga naar buiten, open je ogen en creëer iets in plaats van grijskaarten/wiggen te fotograferen. Als een foto onzin is, dan helpen de beste film, een superontwikkeling en het meest bijzondere zonesysteem niets. Er zijn duizenden uitmuntende foto's die onscherp, bewogen, 'verkeerd' belicht, grofkorrelig, met lichtinval en met een camera van 1 euro zijn gemaakt.
Ook aan te bevelen is
Rolfe Horn. Klik gewoon eens op de afzonderlijke foto's, dan kun je het proces van het ruwe negatief tot de voltooide afdruk zien. Daar zit echter geen zonesysteem achter, maar creativiteit.
Dirk
Olivinyl
Hallo Dirk,
Je hebt gelijk, pak de camera en ga naar buiten!
Ik vind het gewoon interessant om combinaties van film en ontwikkelaar te testen.
Verder wil ik gewoon eens weten wat het optimale werkpunt van een film is.
Ik ben gewoon nieuwsgierig naar wat er mogelijk is.
Bovendien heb ik door de zonebelichting vastgesteld dat een van mijn camera's vanaf <1/250 niet meer goed werkt.
Het is mij ook nog niet overkomen dat een film niet meer geschikt was voor vergrotingen.
Maar wat spreekt er tegen een perfect belichte en ontwikkelde film – ook al verdienen de foto's daarop de kunstprijs van de vuilnisophaaldienst ;-)
Groeten, Oliver
sputnik
Bovendien heb ik door de zonebelichting ontdekt dat een van mijn camera’s vanaf <1/250 niet meer goed werkt.
En als ik je vertel dat het openen of sluiten van een diafragma niet per se precies één stop verschil maakt en dat er bij mijn AF Nikkor 1,4 / 50 tussen 1,4 en 2 bijvoorbeeld slechts een half stop verschil is? En niet alleen bij de MIJNE!
Als je dat niet weet en bij een testreeks de 1/250 op diafragma 1,4 valt, zou je daar zeker uit concluderen dat de 1/250 niet klopt, toch?
Zie je, er zijn ZO veel dingen waar je aan moet denken. En hoe controleer je zoiets? Vragen over vragen....
Maar troost je. Zoals je ziet, heb ik dit allemaal al meegemaakt. ;-)
Olivinyl
Hallo,
bij een diafragma van f/2,8 tot f/1,4 met de ML 50 f/1,4 klopt het (in vergelijking met een andere camera met een 80 mm f/2,8, waarbij dezelfde film in hetzelfde doosje is ontwikkeld). De camera lijkt het diafragma in de lens bij kortere sluitertijden niet meer te kunnen sluiten.
De fouten deden zich voor bij 1/250 en rond diafragma 5,6. Ik heb een andere lens erop gezet en een tweede reeks tests gestart. Hetzelfde probleem, maar meteen opgelost, want ik heb de camera opgeofferd als onderdelenbron.
De foto's en het ontstaansproces ervan door Rolfe Horn zijn erg interessant. Vooral de foto met de bergen op de achtergrond, waarop ineens alles te zien is... Geweldig!
@Sputnik: Nikon 50 mm 1,4D of G. Welke zou je aanbevelen? Mijn Nikons (analoog & digitaal DX & FX) kunnen met en zonder AF-motor in de lens.
Gast
Ook een aanrader is
Rolfe Horn. Klik gewoon eens op de afzonderlijke foto’s, dan kun je het proces van het ruwe negatief tot de voltooide afdruk zien. Daar zit echter geen zonesysteem achter, maar creativiteit.
Bij Rolfe Horn klinkt dat echter anders!
Citaat: [font="Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif"][size="-2"][color="#9c9790"]Ik ga in dit gedeelte niet dieper in op belichting en ontwikkeling van film, omdat Ansel Adams dit onderwerp al zeer goed heeft behandeld in zijn boek
The Negative
. Ik wil wel zeggen dat ik een aangepaste versie van het zonesysteem gebruik die ik het toonsysteem noem.[/colo[/size]
Otto
Hallo Olivinyl,
De getoonde curve ziet er voor de TMax100 in principe best goed uit. De film vertoont een iets andere curvevorm dan de "ideale lijn". Bij de hoge lichten ligt de curve altijd iets lager. Dat is een eigenschap van de film die veel fotografen waarderen. Daarentegen ligt de Tmax 400 heel dicht bij de ideale curve en vertoont de curve tot in de hoge lichten een vrij recht verloop.
Ik neem aan dat het 5x kantelen om de 30 seconden is uitgevoerd volgens de door Kodak voorgestelde methode. Ik zou ofwel een minuut langer ontwikkelen, ofwel elke 30 seconden 3 keer krachtig kantelen. Krachtig kantelen heeft bij veel films vooral invloed op de hoge lichten. Vlakkristallijnen reageren aanzienlijk gevoeliger op veranderingen in de ontwikkelingsparameters dan conventionele zwart-witfilms. Dan zouden de resultaten moeten kloppen en zouden de negatieven goed moeten worden.
Met vriendelijke groeten,
Otto!
Olivinyl
Hallo allemaal,
Ik heb de film elke 30 seconden vijf keer krachtig gekanteld binnen 5 seconden.
De volgende keer ga ik hem een minuut langer ontwikkelen.
Ik heb de film ondergaan bij zone 5 bij 50 ASA en kom uit op 17,3 DIN.
Is dat normaal voor de oude Tmax (restvoorraad uit de vriezer bij -18 °C sinds 1994)?
Is het normaal om bij het testen alle films 3 DIN-stappen lager dan aangegeven te belichten op zone 5?
Zou ik ook op 17,3 DIN uitkomen als ik de film op 21 DIN in zone 5 belicht en meet?
Groeten, Oliver
sputnik
@Sputnik
: Nikon 50 mm 1.4D of G. Welke zou je aanraden? Mijn Nikon-camera’s (analoog & digitaal, DX & FX) kunnen zowel met als zonder AF-motor in de lens.
Dat mag je mij niet vragen. Ik gebruik geen AF en HAAT lenzen zonder diafragmaring, daarom heb ik de F100 ook ingesteld op "diafragmavoorkeuze op de lensring".
Als je echter met AF werkt en het je niet uitmaakt hoe en waar je het diafragma instelt, is de G zeker de betere keuze.
Of een lens onder bepaalde opnamesituaties dan een tikje scherper of onscherp is, heb ik nog nooit getest, want het heeft me nog nooit iets kunnen schelen.
Of een foto goed of slecht is, hangt daar het allerminst van af. :-)
