Morte
In mijn donkere kamer thuis heb ik een oude Poolse Krokus 67-vergroter uit de jaren 80 staan. Een eenvoudig, maar goed werkend apparaat.
De opaal lamp is echter niet de sterkste. Bij kleine formaten is dat geen probleem, maar ik ben momenteel bezig met een reeks 24x30-vergrotingen op ADOX MCC, en daar kom ik (met filterfolies in de lade) soms uit op belichtingstijden van bijna drie minuten. Dat is enorm vervelend.
Nu kun je zulke opaal lampen natuurlijk vervangen. De ingebouwde is echter niet gelabeld. Op de behuizing van de Krokus staat iets van 150 watt, maar het is niet duidelijk of dat alleen het belastingsvermogen van het stroomcircuit is of het werkelijke vermogen van de lamp die erin zit. Ik vermoed eerder dat het een lamp van 75 watt is. Maar: hoe kom ik daarachter? Zonder enige aanduiding?
En stel dat het inderdaad een lamp van 75 watt is, zou de (metalen) behuizing dan ook de 150 watt kunnen verdragen, zonder dat het ding begint te gloeien?
Als alternatief rest mij alleen het openen van het diafragma (ik gebruik diafragma 8) om de belichtingstijd te verkorten, maar dan ontstaan er schaduwen aan de randen van de foto, en dat is niet mooi.
Kent iemand hier het apparaat nog en heeft iemand advies?
Bedankt en groeten
Morte
ErnstKluger
Ik heb hetzelfde model een hele tijd gebruikt. Ik waardeerde vooral de ongelooflijke stabiliteit ervan. De omschrijving „stevig als een spoorrail“ klopt helemaal. De opallamp was een lamp van 100 W. En daar ben ik altijd prima mee uit de voeten gekomen.
Groeten, Ernst
Morte
Het raadsel is gedeeltelijk opgelost:
Nadat ik de behuizing uit elkaar had gehaald en erin geslaagd was de vastzittende lamp uit de fitting los te krijgen, ontdekte ik een nauwelijks zichtbare opdruk boven de schroefdraad van de lamp. Het gaat om een lamp van 75 watt.
Om nu op korte termijn een oplossing te vinden (dus meer lichtsterkte), kwam ik op het volgende idee:
In de filterlade ligt een matglazen plaatje. Het is nogal onprofessioneel aan twee kanten met plakband vastgezet; het ziet er meer uit als een transportbeveiliging dan als de fabrieksstaat. Nu weet ik er niet genoeg van: kan men deze matglazen plaat niet gewoon verwijderen? Heeft men die nodig als extra diffuser, of volstaat de opaalcoating van de lamp niet voor de lichtverspreiding? De plaat slokt naar mijn mening behoorlijk wat licht op.
bernhardmangelsgmxde
Probeer het gewoon eens; ik had geen problemen met de vergroters die ik gebruikte zonder diffusorplaat op de condensor.
Urnes
Hallo Morte,
als de vergroter bij een open diafragma vignettering vertoont, stel dan eerst de lamp goed af. Als ik het goed begrijp, zou je de lamphouder moeten kunnen losmaken en langs de middenstang op en neer kunnen bewegen; zo zou je de lamp zo moeten kunnen afstellen dat deze bij een open diafragma gelijkmatig verlicht.
Groeten, Sven.
Morte
Hallo Urnes, dat heb ik al gedaan, maar ik vertrouw het niet helemaal … Mijn ervaring is dat er bij diafragma 8 (het kleinste diafragma is 4) geen problemen zijn. Bovendien zegt men toch altijd dat de beeldscherpte afneemt bij een open diafragma. Ik heb daar tot nu toe op vertrouwd en alles ging goed. Alleen is het wel een heel gedoe …
ThomasPauly
Is de condensor een enkele of een dubbele lens? Bij enkele condensors is inderdaad een extra verstrooiingsplaat nodig.
Morte
Het is een eenvoudige condensor. Ik heb de schijf eruit gehaald en heb niet de indruk dat de lichtverspreiding er slechter op is geworden. Ik heb het natuurlijk nog niet met een afdruk geprobeerd.
Op Wikipedia staat trouwens dat de verstrooiingsplaat door de introductie van opaalgloeilampen overbodig is geworden. Zoals gezegd is dit een stabiele, maar eenvoudige vergroter. Misschien was hij inderdaad bedoeld voor gebruik met gewone (heldere) gloeilampen. Ik heb helaas geen gebruiksaanwijzing om dat te kunnen controleren.
bernhardmangelsgmxde
Om te controleren of er vignettering optreedt, zou ik eens zonder negatief een grijze afdruk maken met een belichting van 5. Als er dan geen vignettering te zien is, is het in orde. Ik geloof dat er bij mijn Durst F30 ook geen matscherm op de eenvoudige condensor zat, en toch was de belichting voldoende gelijkmatig.
piu58
> bij belichting met f/5 een grijze afdruk maken als er geen vignettering is
Bij extra hard papier zie je bij betaalbare apparaten *altijd* ongelijkmatigheden in de belichting, al is het maar in geringe mate. Op de foto valt dat veel minder op, omdat het wordt gemaskeerd door het onderwerp en gecompenseerd door schaduwcorrecties.
Urnes
Hallo Mort,
dat hangt af van de lens. Je moet gewoon even uitproberen of diafragma 4 toch niet voldoende is. Het scherpstelvlak hoeft voor een vel papier immers niet groot te zijn. Ik heb thuis lenzen die je zonder problemen bij een open diafragma kunt gebruiken.
Ik zou toch overschakelen naar 150 W. Ik vind het makkelijker om scherp te stellen als het lichter is.
Groeten, Sven.
ErnstKluger
Het is een eenvoudige loep. Ik heb de schijf eruit gehaald en heb niet de indruk dat de lichtverspreiding er slechter op is geworden. Ik heb het natuurlijk nog niet met een afdruk geprobeerd.
Op Wikipedia staat trouwens dat de verstrooiingsplaat door de introductie van opaalgloeilampen overbodig is geworden. Zoals gezegd is dit een stabiele, maar eenvoudige vergroter. Misschien was hij inderdaad bedoeld voor gebruik met normale (heldere) gloeilampen. Ik heb helaas geen gebruiksaanwijzing om dat te kunnen controleren.
Wacht even, daar klopt iets niet!
De Krokus heeft geen enkelvoudige condensor. Hij heeft de "briket", die bestaat uit twee condensorlenzen die met bijbehorende afstandhouders in de condensorkast liggen. Ofwel ontbreekt er een helft daarvan, wat een aantal van je problemen zou verklaren, ofwel heb je je vergist. Kijk nog eens goed na.
Groeten, Ernst
Morte
Ter informatie:
Ik heb nu een hele reeks afdrukken van 24x30 cm gemaakt ZONDER de diffusor en had geen enkel probleem met scherpte, lichtval aan de randen of iets dergelijks. De belichtingstijd is merkbaar korter geworden en het scherpstellen bij volledig open diafragma is door het extra licht eenvoudiger geworden. In totaal zit ik nu op een gemiddelde belichtingstijd van ongeveer 40 seconden, waarmee ik prima kan werken. Ik zie voorlopig af van een sterkere opaal lamp, want anders zou ik waarschijnlijk bij kleine formaten op zeer korte, moeilijk te regelen tijden uitkomen.
Nog een opmerking over het bezwaar van Ernst Kluger:
Ik denk dat je gelijk hebt. De condensor is ingebouwd in een ronde metalen behuizing, die zwart is en er ongeveer uitziet als de houten verpakkingen van camembert in de supermarkt (alleen ongeveer twee keer zo dik). Het geheel doet inderdaad denken aan een briket. Ik heb nu niet nog eens gekeken of er daadwerkelijk twee condensors in zitten, maar het ziet eruit als de fabrieksstaat. Dat zal wel kloppen.
Bedankt allemaal voor het advies!
Morte
