TiMo
Tot nu toe heb ik alleen met RC-papier gewerkt. Maar baryt spreekt me wel erg aan. De belangrijkste redenen waarom ik het tot nu toe nog niet heb geprobeerd, waren het hoge waterverbruik bij het uitspoelen en het drogen. Maar nu staat de Polywarmtone voor de deur (toch, Mirko ;) ) en wil ik me eens verdiepen in baryt.
Op internet lees je veel, en nog meer tegenstrijdige informatie. Daarom wil ik het hier even vragen, omdat ik de aanbevelingen hier beter kan inschatten:
- Welke methode is geschikt om te wassen, om op een redelijk zuinige manier het gewenste resultaat te bereiken?
- Is drogen aan de lucht zinvol? Ik heb geen ruimte voor een droger. Afgezien van het feit dat de prijzen voor tweedehands exemplaren hier schandalig hoog zijn.
Bedankt en groeten
Tim
gurkensaft
Hoi Tim.
"Zinvol" kun je natuurlijk op allerlei manieren interpreteren...
Het hangt ook een beetje af van je doorvoercapaciteit.
Als je het eerst gewoon eens wilt uitproberen, hoef je geen investeringen te doen.
Hier kun je in stromend water wassen, of in een bak met voldoende waterverversing.
Een tussenbad met een washulp bespaart water en tijd. Of het rendabel is... geen idee.
Heb je misschien al een Jobo-trommel (of van een andere fabrikant, afvoerpijp...)? Hierin kun je ook rollend spoelen. Of je dat met de processor doet of met de hand op het tafelblad, maakt niet uit.
Als je er definitief mee aan de slag wilt, kun je altijd nog investeren als dat überhaupt nodig is – luxe accessoires :D. In een trommel of een wasmachine (zelfbouw kan ook als je handig bent).
De wasmachine is vrij ruimtebesparend, omdat er meestal rechtop wordt gewassen.
Drogen kan ook op vliegenhorren (daarna met minimale restvochtigheid platdrukken tussen boeken of?), of met de natte-band-methode (fineerplakband).
Ik doe dat laatste op wat stevigere glasplaten. Die kun je dan met de afbeeldingen erop rechtop zetten om te drogen.
Voor 2-3 afbeeldingen doe ik dat altijd en blijft de pers koud.
De oppervlakken zijn echter verschillend. Tegen de pers met doek eerder mat, aan de lucht meer zijdeglans (vind ik erg mooi).
Groeten Torsten
piu58
De aanwijzingen voor het wassen van bariet zijn gericht op een kwaliteit die geschikt is voor musea, dus voor een periode van meerdere honderden jaren. In mijn jeugd werkte ik alleen met bariet (PE bestond nog niet), en ik heb zeker wel eens slordig gewerkt. Fouten die je later ziet, zijn fixeerfouten. Deze bruine en paarse vlekken verschijnen vrij snel, binnen enkele weken. Na vier decennia heb ik nog geen spoelfouten ontdekt, hoewel ik daar vaak slordig in was.
Baryt wordt tegenwoordig niet meer in grote hoeveelheden gemaakt. Afzonderlijke foto's spoel ik in een schaal met vijf keer waterverversing met oplopende tijden. Ook met deze methode kan ik nu alweer terugkijken op 15 jaar: geen veranderingen.
Foto's die verkocht moeten worden, spoel ik archiefvast (1/2 uur onder stromend water). Dat is een kwestie van fatsoen.
TiMo
Hallo Torsten,
bedankt voor je antwoord.
Leg je dat licht vochtige papier dan tussen twee glasplaten en leg je er een gewicht op?
Hallo Uwe,
ook bedankt voor je antwoord.
Uit je antwoord maak ik op dat het “niet zo erg” is. Met “fixatiefout” bedoel je waarschijnlijk dat het niet goed gefixeerd is, neem ik aan; en niet dat de fixer niet goed is uitgespoeld.
Hoe lang blijft het papier dan in de bak?
Bedankt en groeten,
Tim
piu58
> betekent dat het niet goed vastzit
Dat klopt. De afbeeldingen plakten aan elkaar, vanwege massaproductie en dergelijke.
> Hoe lang blijft het papier dan in de schaal zitten?
Eerst even afspoelen, dus de schaal vullen en meteen weer leegmaken. Daarna 1, 2, 5, 10 en 10 minuten. Zo doe ik het.
TR
Leg je het licht vochtige papier dan tussen twee glasplaten en leg je er een gewicht op?
Ik denk dat
het papier dan
vastplakt. Zo doe ik het ook en de plakbandmethode is naar mijn ervaring de enige manier om het mooie, kartondikke barietpapier vanaf 24x30 net zo vlak te krijgen als het uit de verpakking komt. Het is echt iets bijzonders om een echt vlakke, "zijdeglanzende", ongesneden 30x40-baryt-afdruk te krijgen. Bij kleinere formaten volstaat ook een pers of een "vliegenraam". Bij grotere formaten ontstaan er echter altijd golvingen aan de randen (ook in de pers), die ik op geen enkele andere manier weg heb gekregen. Ik gebruik witte plakband en laat dit ook altijd aan de randen zitten als bescherming of "grijprand".
TiMo
Hallo Uwe,
Je gebruikt dus geen bewateringshulp.
Hallo T.R.,
Bedankt voor de link. De methode klinkt goed. Ik zou echter wel een beetje bang zijn om een doek op de bovenkant te leggen en eroverheen te rollen. Doe jij dat ook zo?
Plakband vind ik hier natuurlijk weer alleen tegen woekerprijzen. Ik zal het waarschijnlijk vanuit Duitsland moeten laten opsturen.
Bedankt allemaal,
Tim
PS: In het gelinkte artikel las ik dat barietpapier tijdens het drogen nog donkerder wordt. Is dat bij alle papierfabrikanten zo of geldt dat alleen voor het papier van de auteur?
Gast
Voor zover ik weet, treedt het "dry down"-effect op bij alle barietpapieren en moet hiermee bij de definitieve belichting rekening worden gehouden. Voor fijne afdrukken droog ik daarom een proefstrookje of -afdruk met een föhn, om het resultaat van tevoren te kunnen beoordelen.
Ik gebruik geen spoelhulp meer, omdat ik alleen nog maar een alkalisch fixeerbad gebruik.
TR
Hallo TiMo, ik pers het papier, zoals in de link beschreven, ook met een rolpers uit. Er komt dan al behoorlijk wat water uit de dikke papieren drager en de foto ‘kleeft’ zich aan de droogmat. Bij mijn papier – ik gebruik Fomabrom – had ik inderdaad soms kleine afschilferingen in natte toestand, omdat mijn oude rolpers eroverheen gleed in plaats van eroverheen te rollen. Met een doek zijn er geen problemen. Ik zou het echter eerst zonder proberen, om te zien of het ook zo foutloos werkt.
Als hulpmiddel bij het uitwassen gebruik ik een beetje wassoda in mijn hand in 1 liter water gedurende 3 minuten, nadat ik ongeveer 10 minuten heb gewassen. Daarna gaat de foto weer terug in het waswater.
13x18-afbeeldingen krijg ik trouwens nog vrij goed gedroogd in de droogpers. Zulke persen zijn toch heel goedkoop te krijgen via eBay. Maar dit formaat is meestal zeker nog te klein.
Over het "dry down-effect": ik gebruik zo'n kleine droogpers voor mijn laatste, definitieve proefstroken, om dit nabruinen onder controle te houden.
Bij het drogen met plakband heb je bij het uitsnijden meestal ook nog een mooie geluidservaring: het maakt dan bij de eerste snede een vreemd geluid als "pling". Daarbij ontsnapt de spanning uit het materiaal en merk je welke krachten hier hebben gewerkt. Dat is nu eenmaal ook vakmanschap en er zijn niet veel mensen meer in staat om zo'n kwalitatief goed uniek stuk met de hand te vervaardigen.
Persoonlijk vind ik het oppervlak van "aan de lucht gedroogd" glanzend barietpapier ook mooi. Het is dan glanzend, met een fijne nerf. Hoogglans vind ik niet zo mooi en mat papier ziet er altijd een beetje uit als printerpapier en er is ook geen diep zwart weer te geven.
gurkensaft
Hoi Tim,
zoals T.R. al terecht opmerkte, plak ik het papier op de glasplaat.
Waar is bij jou dan "HIER"? Azië?
Zoals gezegd gebruik ik fineerplakband, dat verkrijgbaar is/zou moeten zijn bij de vakhandel voor timmerbenodigdheden.
Het maakt niet uit waar "hier" is, zou ik zeggen.
Ik zou echter voorzichtig zijn met het laten zitten van de tape op de foto (als de foto "belangrijk" is). Vraag vooraf indien mogelijk bij de fabrikant na welke lijm wordt gebruikt, of er toevoegingen in de lijm zitten en welke.
Ik snijd het meestal weg, omdat ik de afdrukken toch inlijst of achter glas plaats.
Ik ben het ook met T.R. eens dat dit de eenvoudigste en veiligste methode is voor grote afdrukken op zeildoek. Bovendien gaat het heel erg snel.
Groeten, Torsten
TiMo
Hallo Torsten,
ik woon in Japan en heel wat spullen – vooral op het gebied van doe-het-zelf – zijn hier niet te krijgen of schandalig duur (ik heb wel acht bouw- en automarkten afgestruind om zoiets eenvoudigs als smeervet te vinden; uiteindelijk moest ik het online bestellen). Het zal me waarschijnlijk een paar uur zoeken kosten om fineerplakband te vinden, en het zal zeker een flinke prijs hebben; als het al bestaat.
Helaas geldt dat ook voor chemicaliën in ruwe vorm.
[size=3]Toevoeging: ik heb zojuist bij een timmerbedrijf naar fineerlijm gevraagd. Ze keken me alleen maar aan alsof ik dronken was. Ik moet waarschijnlijk op zoek naar aquarellijm of iets dergelijks.[/size]
Hallo T.R.,
als het *PING* maakt, zou me dat irriteren. Als iets onder spanning stond en dan ontspant, zou ik vermoeden dat het vervormd is. Ach, ik zal het dan wel zien.
Kun je ongeveer aangeven hoe sterk het donkerder wordt? Een halve stop?
Ik kijk in ieder geval uit naar de eerste experimenten met bariet. Je moet er waarschijnlijk wel aanzienlijk meer tijd voor uittrekken dan voor RC-papier.
Ook bedankt aan Mono. Ik wist niet dat je met alcoholische fixeer de spoelhulp kunt weglaten.
Morte
Ik wist niet dat je met een alcoholhoudende fixeer het spoelmiddel kunt weglaten.
En dat niet alleen. Je kunt de spoeltijd ook verkorten tot de helft. Kijk eens hier, daar staat meer informatie over:
http://www.fotoimpex.de/shop/fotochemie-chemistry/zwart-wit-fixierer-stoppbadbw-stop-and-fixing/rollei-rxn-fix-neutral-1-literbrrollei-rsn-fix-netural-1l.html
Meer informatie over het dry-down-effect en hoe je dit kunt tegengaan, vind je hier:
http://www.achtung-analog.de/lab_drydown.html
gurkensaft
Hoi Tim,
Dat verbaast me, want Japan heeft toch een eeuwenoude traditie op het gebied van houtbewerking. Maar als eindgebruiker is het misschien lastig om daaraan te komen. Dat zou kunnen.
Dan bij de kunstenaarsbenodigdheden.
Misschien bestaat er in Japan zoiets voor het werken met shoji-papier. Daar wordt ook met organische lijm gewerkt.
Het papier staat na het drogen natuurlijk onder spanning.
Het krimpt immers tijdens het drogen, waardoor het dan ook helemaal vlak is ;)
Bedankt aan Mono & Morte. Dit soort fixeermiddelen was me tot nu toe nog nooit zo opgevallen.
Geweldig!
Je leert nooit uit.
Groeten, Torsten
gurkensaft
Aanvulling
Wat me nog te binnen schiet:
Als je handig bent, kun je ook zelf een droogrek maken, zoals bijvoorbeeld beschreven op Wollstein:
http://www.fotografie-in-schwarz-weiss.de/sw-fotografie/kolumne/141-wollstein43.html
Daar wordt de afbeelding met latten vastgeklemd in plaats van gelijmd.
De latten kun je ook met schroefklemmen of sterke klemmen vastzetten.
Je bespaart jezelf de plakband, maar het vastklemmen duurt langer dan het lijmen en kan, afhankelijk van de constructie van het frame, wat lastig zijn...
Groeten, Torsten
TiMo
Bedankt allemaal voor de tips.
Weet iemand wat de dry-down-factor is voor MCC-papier?
Wat is het nadeel van een alcoholhoudende/neutrale fixeer? Als er geen nadeel is, zou er immers geen reden zijn om een zure fixeer te gebruiken.
Ik heb ergens gelezen dat oranje licht prima is voor MCC-papier. Kan iemand dat bevestigen?
Groeten
Tim
Gast
Voor zover ik weet, zijn er geen nadelen aan alkalische fixeervloeistoffen.
Wie de tijd op de seconde nauwkeurig moet stoppen, kiest voor een zuur fixeerbad. Verder is er geen echte reden om een zuur fixeerbad te gebruiken!
Wie op zoek is naar archiefbestendigheid, kortere fixeertijden, minder chemicaliën (hypo-clearingbad) en vooral water wil besparen (kortere spoeltijden), kiest voor een alkalische fixeervloeistof.
Een volledig alkalische verwerkingslijn wordt al in het Film Developing Cookbook aanbevolen als uiterst zacht bij de negatief- en ook positiefverwerking.
Dat alleen een zuur fixeer zou volstaan, wordt al decennia lang steeds weer van elkaar overgenomen! In zoverre staat in bijna alle boeken ook vandaag de dag nog steeds alleen de zure fixeerder vermeld.
En bij de laatste spoeling kun je nogmaals grondstoffen besparen: positieven niet continu spoelen: spoel ze af in de schaal of in de spoelbak, daarbij verdwijnt al het grootste deel van de fixeerzouten uit het papiervilt, laat ze vervolgens telkens 5 minuten staan (door osmose neemt het fixeergehalte verder af!) en herhaal dit 4-5 keer. Dit geldt ook voor het spoelen van negatieven. Ilford-methode: 5x, 10x en 20x kantelen, tussendoor telkens 5 minuten laten staan!!
Ik ben geen chemicus, maar wat ik heb "bijgelezen" heeft me overtuigd en ik werk nu alleen nog maar op deze manier!
Veel beter dan ik het kan weergeven: .
Goede literatuur over dit onderwerp: Film Developing Cookbook
Way beyond Monochrome II
TR
[...] Bespaar grondstoffen [...]
[...] door osmose neemt het gehalte aan fixeermiddel verder af [...]
In Midden-Europa hoeft men zeker niet te zuinigen op drinkwater. Daar is hier meer dan genoeg van.
Men kan de genoemde osmose ook goed in het water waarnemen: er komen kleine belletjes uit het papier omhoog.
piu58
Wat is het nadeel van een alkalische/neutrale fixeer? Als er geen nadeel is, zou er immers geen reden zijn voor een zure fixeer.
Alle ontwikkelaars werken alleen in een alkalische omgeving. Een zuur fixeerbad stopt de ontwikkeling, een neutraal bad niet. Als een vel papier met (nog alkalische) ontwikkelaar in het fixeerbad terechtkomt, zou het daar verder ontwikkelen. Als men een neutraal fixeerbad gebruikt, moet men ervoor zorgen dat dit niet kan gebeuren, meestal door gebruik te maken van een stopbad.
Je kunt echter ook afzien van een stopbad en in plaats daarvan tussenspoelen. Dan moet de fixeer zuur zijn. Tussenspoelen heeft ten opzichte van stopbad ook voordelen, met name kun je het papier indien nodig nogmaals terug in de ontwikkelaar plaatsen. Ik gebruik nooit een stopbad.
Gast
< In Midden-Europa hoef je zeker niet te zuinigen op drinkwater. Daar is hier meer dan genoeg van. >
Ja, nee, natuurlijk: dat is net als met elektriciteit, dat kost ook niets, dat komt gewoon uit het stopcontact.
Vreemd alleen dat het, net als water, elk jaar maar duurder wordt!
Gast
Bedankt voor de tips. ;)
