Effect van de seleentoning

TiMo · 2012-02-18T03:47:10+00:00

Ich moechte euch nach eurer Erfahrung mit Selentoner zur Vertiefung der Schatten fragen. Ich verwende Selenid von Adox in der Verduennung 1+10 bei 10 Grad....

TiMo

Ik wil jullie vragen naar jullie ervaringen met selenontoner voor het verdiepen van de schaduwen. Ik gebruik selenide van ADOX in een verdunning van 1+10 bij 10 graden. Als papier gebruik ik ADOX MCP 310 (glanzend) en als ontwikkelaar Moersch Eco. Na ongeveer 30 seconden in de toner krijg ik een vrij subtiel effect. De afdruk verliest zijn lichtgroene tint en wordt eventueel iets donkerder in de schaduwen. "Eventueel" omdat ik niet zeker weet of het daadwerkelijk donkerder wordt of dat het alleen zo lijkt doordat de groene tint wegvalt. Na een minuut is de afdruk bruinachtig. [BIJLAGE NIET GEVONDEN]

TR

Hallo TiMo, Wordt je papier echt bruinachtig of eerder magentaachtig? Volgens mijn ervaringen (met Fomabrom) zorgt de seleentoning ervoor dat het papier er altijd koeler uitziet – afhankelijk van de inwerktijd, verdunning enz. Het papier wordt daarentegen niet warmer (bruinachtig). Ik had een middag de tijd genomen voor een reeks tests en het beste resultaat – nauwelijks kleurverandering van het papier bij een verhoging van de Dmax – krijg ik bij ca. 20 °C in de verdunning 1+29 bij een inwerktijd van 1,5 minuut (voortdurende, lichte beweging). Ik gebruik ook de ADOX-selentoner. Ook verdwijnt de groene tint van het papier, die voorheen helemaal niet opviel; alles ziet er scherper, contrastrijker en beter uit. MAAR bekijk eens een reeds gedroogde teststrook naast een droge, met selen getinte: het verschil zal nu aanzienlijk kleiner zijn dan in natte toestand, want ook tijdens het drogen verliest het papier (tenminste het mijne) de "groene tint", ziet het er iets scherper uit en stijgt de Dmax. Als men zich in natte toestand nog verheugt over de vermeende kwaliteitswinst door een seleentoning, zal het verschil in droge toestand niet meer zo groot zijn. Ik toon mijn foto's toch, ook al is het visuele effect gering, want zelfs de 1+29-oplossing van de ADOX-seleentoning blijft meerdere weken goed in de fles en het tonen gaat snel. Gelieve voor het tonen eerst goed te spoelen, anders ontstaan er paarse vlekken. A.Adams raadt overigens aan om voor de laatste spoeling geen temperatuur te gebruiken die hoger is dan die van de seleentoning, anders zou het effect ervan weer verdwijnen (meer details weet ik niet meer). Over het algemeen is het echter aan te raden om voor je eigen "materiaalcombinatie" zelf tests uit te voeren. Dat is leuk en dan ben je van alle twijfels af. Groeten, Thomas

TR

Dubbele bijdrage

TiMo

Ik heb een foto toegevoegd aan het eerste bericht. Ironisch genoeg is het verschil op de gescande foto duidelijker te zien dan in het echt, in de zon, in de schaduw of onder een tl-lamp. Het bovenste deel is 30 seconden, het middelste helemaal niet en het onderste 60 seconden onder de omstandigheden die in bericht 1 worden genoemd. Thomas, al mijn observaties hebben betrekking op de gedroogde toestand. Magenta-tint? Er is een lichte magenta-tint wanneer de kleur omslaat, maar ik vind die niet overheersend (op de scan ziet het er sterker magenta uit dan op de afdruk). Ik heb voor het tonen nooit gewaterd, maar de droge foto's erin gelegd. Tot nu toe waren er nooit vlekken. Groeten, Tim

MirkoBoeddecker

Thomas, Tim, Jullie ervaringen komen vrijwel overeen met wat je zou verwachten. De DMax-optimalisatie varieert ook in mate, afhankelijk van het papier en de ontwikkelaar. Selentoner is niet bedoeld om te "tonen". Je gebruikt het voornamelijk voor het stabiliseren van het zilver in het beeld en eventueel voor DMax-optimalisatie. Met vriendelijke groeten, Mirko

TiMo

De DMax-optimalisatie varieert ook in mate, afhankelijk van het papier en de ontwikkelaar.

Dat is precies wat mij interesseert. Welke ontwikkelaars hier sterk op reageren en welke niet zo.

Selentoner is niet bedoeld om te "tonen". Je gebruikt het vooral voor het stabiliseren van het beeldzilver en eventueel voor DMax-optimalisatie.

Hoewel ik vind dat de tonen bij sommige motieven best aantrekkelijk kunnen zijn.

michael-kielgmxnet

Over het algemeen is het tooneffect bij warmtoonpapier sterker zichtbaar dan bij neutraaltoonpapier. Het Adox MCP reageert naar mijn mening ook niet zo sterk op verschillende ontwikkelaars. Met verdunde NEUTOL WA krijg je er net een vleugje warme toon uit, met Moersch SE6 krijgt het een licht blauwzwarte toon. Hoe koeler de uitgangstoon is, hoe minder de selen-toning zich zal laten merken. Als je toch een sterke warmteverschuiving wilt, kun je sterker verdunde selen-toning nemen en heel lang tonen, dan gaat de toon inderdaad richting bruin. Het wordt ook interessant als men een met selen tonen afdruk bleekt – dan blijft er een ruimtelijk restbeeld over, dat alleen wordt bepaald door het in de toner gevormde zilverselenide.

TiMo

Hallo Michael, MCP moet dus als neutraal toonpapier worden beschouwd? Hoe zit het eigenlijk met het gebruik van selenietonters bij negatieven? Ik lees eigenlijk altijd alleen maar over het gebruik bij papier. Alleen bij Adams werd eens kort vermeld dat het ook bij negatieven wordt gebruikt. Is dat nog steeds aan te raden of is het achterhaald?

piu58

Hoe zit het eigenlijk met het gebruik van selenotoning bij negatieven? Ik lees eigenlijk altijd alleen maar over het gebruik bij papier. Alleen bij de Adams-methode werd even vermeld dat het ook bij negatieven wordt toegepast. Is dat nog steeds aan te raden of is het achterhaald?

Selentoner heeft drie effecten: - De beeldtoon verandert - de gedekte delen worden dichter - de houdbaarheid wordt verbeterd De laatste twee effecten kunnen zinvol worden toegepast bij negatieven: te vlakke negatieven worden iets harder, de schaduwdichtheid neemt echter niet merkbaar toe (geen winst in gevoeligheid). En natuurlijk een verbeterde houdbaarheid, die dan eeuwenlang meegaat.

TR

Zou iemand mij in dit verband een verdunningsverhouding kunnen aanbevelen, als ik een te zacht negatief met selenetoning iets meer contrast wil geven? Ik zou het met 1+9 proberen. Of toch wat sterker? Je kunt er tenslotte niets mee verpesten. Thomas

piu58

Zou iemand mij in dit verband een verdunningsverhouding kunnen aanbevelen, als ik een te zacht negatief met selenetoning iets meer contrast wil geven? Ik zou het met 1+9 proberen. Of toch wat sterker? Je kunt er tenslotte niets mee verpesten. Thomas

1+9 is prima. Probeer eens 2-5 minuten, ergens in dat bereik. De toename in dichtheid is goed te zien.

TiMo

Seleentoning heeft drie effecten: - De beeldtoon verandert - De belichte delen worden dichter - De houdbaarheid wordt verbeterd De laatste twee effecten kunnen goed worden toegepast bij negatieven: te vlakke negatieven worden iets harder, maar de schaduwdichtheid neemt niet merkbaar toe (geen winst in gevoeligheid). En natuurlijk een verbeterde houdbaarheid, dan gaat het wel eeuwen mee.

Bedankt, Uwe. Het verbaast me dat men niet vaker leest over het gebruik van selenium bij negatieven. Het lijkt immers heel praktisch te zijn. Kan er geen verkleuring van het negatief optreden?

piu58

Kan er geen verkleuring van het negatief optreden?

Wat wil je daarmee doen? In het beste geval ontstaat er een kleine verandering in het gedrag bij multigrade-papier.

TiMo

Wat wil je daarmee bereiken? Het leidt hooguit tot een kleine gedragsverandering bij papier met meerdere kwaliteitsniveaus.

Dat wil ik vermijden.

MirkoBoeddecker

Moet MCP dus als neutraal papier worden beschouwd?

Nee. Ilford MG IV, Cooltone en Forte Polygrade zijn neutraal tonenpapier, omdat ze helemaal niet reageren op warme ontwikkelaars. MCP en MCC reageren zichtbaar. Het is een kwestie van verhouding of men zegt dat dit weinig of veel is. Geen enkel papier wordt "echt" bruin alleen door warmtonige ontwikkeling (tenminste sinds Polywarmton niet meer bestaat). Fomatone, Ilford MG Warmtone en ADOX Variotone zijn gekleurde emulsies. Dat betekent dat de warme toon niet fysiek door de kristalgrootte wordt veroorzaakt, maar door kleurstoffen. Deze papiersoorten kun je niet neutraal ontwikkelen. Op dit moment zijn er maar twee papiersoorten op de markt die ik ken die fysiek, op basis van de korrelgrootte, een ontwikkelaar-afhankelijke warme toon kunnen produceren, en die dus echte warmtoonpapieren zijn, namelijk ADOX MCC/MCP en ADOX Nuance. Het hangt ook af van de ontwikkeltijd en de temperatuur. We zien de verschillen goed, vooral in de schaduwen. Men wilde in de richting van Record Rapid gaan met de ADOTOL WA / NEUTOL WA. Meer was nooit de bedoeling. Ook niet in de Agfa-tijd. Met vriendelijke groeten, Mirko

tinman

Nog even terug naar de kwestie van de kleurverandering: Kentmere VC geeft bij het tonen een duidelijke paarse tint (kouder kan het niet); ik heb eens geëxperimenteerd met de fomabrom-variant en kreeg een regelrechte bruine tint, die me echter niet beviel. Bij beide neemt het effect na het drogen zichtbaar af, maar blijft duidelijk aanwezig. Oh ja: ik heb nog de ervaring opgedaan die hierboven door A. Adams werd aangehaald: als het waswater warmer is dan de toner, verdwijnt het zichtbare tonen volledig.

piu58

1+9 is al behoorlijk geconcentreerd. Het ruikt ook sterk naar ammoniak. Sommigen gaan tot 1+3, maar dat zou ik niet doen. Je kunt beter de inwerktijd verlengen. Je haalt er ongeveer één gradatiestap uit, vooral bij films met een lage gevoeligheid. Bij films met een hoge gevoeligheid is het effect minder groot.